PLUS
Ο κόσμος εξακολουθεί να βρίσκεται σε τροχιά προς μια καταστροφική αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2,6 βαθμούς Κελσίου, καθώς οι χώρες δεν έχουν αναλάβει επαρκώς ισχυρές δεσμεύσεις για το κλίμα, ενώ οι εκπομπές από τα ορυκτά καύσιμα έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ, σύμφωνα με δύο σημαντικές εκθέσεις.
Παρά τις υποσχέσεις τους, τα νέα σχέδια μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που υπέβαλαν οι κυβερνήσεις για τις συνομιλίες για το κλίμα Cop30 που λαμβάνουν χώρα στη Βραζιλία δεν έχουν κάνει πολλά για να αποτρέψουν την επικίνδυνη υπερθέρμανση του πλανήτη για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά, σύμφωνα με την ενημέρωση του Climate Action Tracker .
Ο κόσμος αναμένεται τώρα να θερμανθεί κατά 2,6 βαθμούς Κελσίου πάνω από την προβιομηχανική εποχή μέχρι το τέλος του αιώνα – η ίδια αύξηση της θερμοκρασίας που προβλέφθηκε πέρυσι .
Αυτό το επίπεδο θέρμανσης παραβιάζει εύκολα τα όρια που ορίζονται στη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, την οποία συμφώνησε κάθε χώρα, και θα έβαζε τον κόσμο σε μια καταστροφική νέα εποχή ακραίων καιρικών φαινομένων και σοβαρών κακουχιών.
Μια ξεχωριστή έκθεση διαπίστωσε ότι οι εκπομπές ορυκτών καυσίμων που προκαλούν την κλιματική κρίση θα αυξηθούν κατά περίπου 1% φέτος, φτάνοντας σε επίπεδα ρεκόρ, αλλά ο ρυθμός αύξησης έχει μειωθεί κατά το ήμισυ τα τελευταία χρόνια.
Την τελευταία δεκαετία οι εκπομπές από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο έχουν αυξηθεί κατά 0,8% ετησίως, σε σύγκριση με 2,0% ετησίως κατά την προηγούμενη δεκαετία. Η επιταχυνόμενη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας πλησιάζει πλέον στην κάλυψη της ετήσιας αύξησης της παγκόσμιας ζήτησης ενέργειας, αλλά δεν την έχει ακόμη ξεπεράσει.
«Ένας κόσμος στους 2,6 βαθμούς Κελσίου σημαίνει παγκόσμια καταστροφή», δήλωσε ο Μπιλ Χέαρ, Διευθύνων Σύμβουλος της Climate Analytics. Ένας κόσμος τόσο ζεστός πιθανότατα θα πυροδοτούσε σημαντικά «σημεία καμπής» που θα προκαλούσαν την κατάρρευση της βασικής κυκλοφορίας του Ατλαντικού Ωκεανού, την απώλεια κοραλλιογενών υφάλων, τη μακροπρόθεσμη υποβάθμιση των παγοκαλύμματος και τη μετατροπή του τροπικού δάσους του Αμαζονίου σε σαβάνα.
«Όλα αυτά σημαίνουν το τέλος της γεωργίας στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε όλη την Ευρώπη, ξηρασία και καταστροφή από τους μουσώνες στην Ασία και την Αφρική, θανατηφόρα ζέστη και υγρασία», είπε ο Χέαρ. «Αυτό δεν είναι ένα καλό μέρος για να βρίσκεται κανείς. Θέλεις να μείνεις μακριά από αυτά».
Ο κόσμος έχει ήδη θερμανθεί κατά περίπου 1,3°C από τη Βιομηχανική Επανάσταση λόγω της αποψίλωσης των δασών και της καύσης ορυκτών καυσίμων, μια κατάσταση που έχει ήδη προκαλέσει σφοδρότερες καταιγίδες, πυρκαγιές, ξηρασίες και άλλες καταστροφές.
Σύμφωνα με τη συμφωνία του Παρισιού, η οποία υπογράφηκε το 2016, οι χώρες οφείλουν να ενημερώνουν περιοδικά τα σχέδιά τους για τη μείωση των εκπομπών, με νέες υποβολές των λεγόμενων εθνικά καθορισμένων συνεισφορών (NDCs) να αναμένονται για αυτόν τον γύρο συνομιλιών του ΟΗΕ για το κλίμα που βρίσκεται σε εξέλιξη στο Μπελέμ της Βραζιλίας.
Αλλά μόνο περίπου 100 χώρες το έχουν πράξει, με τις περικοπές που προβλέπονται να είναι σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκείς για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Σύμφωνα με ένα σενάριο που λαμβάνει υπόψη τους στόχους μηδενικών εκπομπών των χωρών καθώς και τους Εθνικούς Συντελεστές Αποτίμησης (NDCs), οι προοπτικές έχουν ελαφρώς επιδεινωθεί, με την παγκόσμια θέρμανση να κινείται από 2,1°C σε 2,2°C μέχρι το τέλος του αιώνα, σύμφωνα με το Climate Action Tracker, κυρίως λόγω της αποχώρησης των ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα .
Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την κλιματική κρίση «φάρσα», κατέρριψε τις πολιτικές για το κλίμα στο εσωτερικό και ζήτησε περισσότερες γεωτρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Αμερική και στο εξωτερικό. Για πρώτη φορά, οι ΗΠΑ δεν έστειλαν αντιπροσωπεία σε σύνοδο κορυφής της Cop.
Ενώ ο ρυθμός θέρμανσης του πλανήτη εξακολουθεί να είναι επικίνδυνα υψηλός, τα αναμενόμενα επίπεδα έχουν μειωθεί από τη συμφωνία του Παρισιού, όταν αναμενόταν θέρμανση περίπου 3,6°C έως το 2100. Αυτό οφείλεται σε μια έκρηξη στον ρυθμό ανάπτυξης καθαρής ενέργειας και σε μια μείωση στη χρήση άνθρακα, του πιο ρυπογόνου από τα ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, μια αξιολόγηση που δημοσιεύθηκε ταυτόχρονα από το Global Carbon Project (GCP) διαπίστωσε ότι οι εκπομπές από τα ορυκτά καύσιμα προβλέπεται να αυξηθούν κατά περίπου 1% το 2025.
Οι νέες αναλύσεις δείχνουν επίσης μια ανησυχητική αποδυνάμωση των φυσικών δεξαμενών άνθρακα του πλανήτη.
Οι επιστήμονες δήλωσαν ότι οι συνδυασμένες επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη και της υλοτόμησης δέντρων έχουν μετατρέψει τα τροπικά δάση στη νοτιοανατολική Ασία και σε μεγάλα τμήματα της Νότιας Αμερικής από τις συνολικές καταβόθρες CO2 σε πηγές του αερίου που θερμαίνει το κλίμα.
Υπήρξε μια παγκόσμια συμφωνία για «μετάβαση» από τα ορυκτά καύσιμα στην Cop28 στο Ντουμπάι το 2023, αλλά το ζήτημα αμφισβητείται πάντα στις συνεδριάσεις του ΟΗΕ.
Την Τρίτη, η ομάδα των εθνών της G77 συν την Κίνα, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 80% του παγκόσμιου πληθυσμού, ανακοίνωσαν την υποστήριξή τους για μια συμφωνημένη διαδικασία στην Cop30 για την υποστήριξη μιας δίκαιης μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα – αν και άλλες χώρες (συμπεριλαμβανομένων της Αυστραλίας, του Καναδά, της Ιαπωνίας, της Νορβηγίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της ΕΕ) δεν την υποστήριξαν.
Η Βραζιλία έχει συστήσει ένα επενδυτικό ταμείο για την αντιμετώπιση της αποψίλωσης των δασών , αλλά πολλές χώρες δεν έχουν υπογράψει συμφωνία με αυτό.
Ο πρώην αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Αλ Γκορ, δήλωσε στους συνέδρους ότι είναι «κυριολεκτικά παράλογο το γεγονός ότι επιτρέπουμε [στην παγκόσμια θέρμανση] να συνεχιστεί».
«Πόσο καιρό θα περιμένουμε άπραγοι και θα ανεβάζουμε συνεχώς τον θερμοστάτη, ώστε τέτοιου είδους γεγονότα να χειροτερέψουν ακόμη περισσότερο;» είπε.
«Πρέπει να προσαρμοστούμε αλλά και να μετριάσουμε την κατάσταση, αλλά πρέπει επίσης να είμαστε ρεαλιστές ότι αν επιτρέψουμε σε αυτή την τρέλα να συνεχιστεί, να χρησιμοποιήσουμε τον ουρανό ως ανοιχτό υπόνομο, σε ορισμένα πράγματα θα είναι πολύ δύσκολο να προσαρμοστούμε».
Η καθηγήτρια Κορίν Λε Κερέ του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Αγγλίας, μία από τους 130 επιστήμονες του GCP, δήλωσε: «Δεν βρισκόμαστε ακόμη σε μια κατάσταση όπου οι εκπομπές δεν μειώνονται τόσο γρήγορα όσο χρειάζεται για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, αλλά ταυτόχρονα οι εκπομπές αυξάνονται πολύ λιγότερο γρήγορα από ό,τι πριν, λόγω της εξαιρετικής ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας».
«Είναι σαφές ότι η πολιτική και οι δράσεις για το κλίμα λειτουργούν – είμαστε σε θέση να κάμψουμε αυτές τις καμπύλες σε παγκόσμιο επίπεδο».
Είπε ότι 35 χώρες, που αντιπροσωπεύουν το ένα τέταρτο του παγκόσμιου ΑΕΠ, έχουν πλέον αναπτυσσόμενες οικονομίες αλλά μειούμενες εκπομπές. Αυτό συμβαίνει στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ εδώ και μερικά χρόνια, αλλά σε αυτές τις χώρες έχουν πλέον προστεθεί η Αυστραλία, η Ιορδανία, η Νότια Κορέα και άλλες.
Η έκθεση προβλέπει ότι το επίπεδο CO2 στην ατμόσφαιρα θα φτάσει τα 425 ppm (μέρη ανά εκατομμύριο) το 2025, σε σύγκριση με 280 ppm στην προβιομηχανική εποχή. Θα ήταν 8 ppm χαμηλότερο εάν οι καταβόθρες άνθρακα δεν είχαν αποδυναμωθεί.
Η πρόβλεψη του GCP για το 2025 βασίζεται σε μηνιαία δεδομένα έως τον Σεπτέμβριο και έχει αποδειχθεί ακριβής στις προηγούμενες 19 ετήσιες εκθέσεις.
Ο Romain Ioualalen, της Oil Change International, δήλωσε: «Οι χώρες που συναντώνται στην Cop30 πρέπει να διπλασιάσουν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να αρχίσουν να σχεδιάζουν μια επιταχυνόμενη σταδιακή κατάργηση της παραγωγής και χρήσης ορυκτών καυσίμων».
