PLUS
Περισσότερα από 25 χρόνια έχουν περάσει από την τελευταία φορά που η ηπειρωτική Ευρώπη βίωσε ολική έκλειψη Ηλίου.
Ήταν Αύγουστος του 1999, όταν η Σελήνη κάλυψε πλήρως τον Ήλιο και για λίγα λεπτά ο ουρανός σκοτείνιασε σε αρκετές ευρωπαϊκές περιοχές.
Τρεις δεκαετίες αργότερα, το σπάνιο αυτό αστρονομικό φαινόμενο επιστρέφει, με την Ισπανία να βρίσκεται στο επίκεντρο της ολικότητας.
Η πορεία της έκλειψης ξεκινά από τη βόρεια Ρωσία και συνεχίζεται πάνω από τον Αρκτικό Ωκεανό και την ανατολική Γροιλανδία.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το φαινόμενο θα φτάσει στο μέγιστό του σε θαλάσσιες περιοχές κοντά στην Ισλανδία και στη συνέχεια θα κατευθυνθεί προς τη βόρεια Ισπανία, λίγο πριν από τη δύση του Ηλίου.
Στις Ισπανικές πόλεις, η Σελήνη θα καλύψει πλήρως τον Ήλιο για περίπου ένα λεπτό και 50 δευτερόλεπτα, προσφέροντας συνθήκες ολικής έκλειψης.
Σε άλλες περιοχές του πλανήτη, όπως η Βόρεια Αμερική, η δυτική Αφρική και τμήματα της Ευρώπης, το φαινόμενο θα είναι ορατό ως μερική έκλειψη.
Το μονοπάτι της μερικής έκλειψης περιλαμβάνει και περιοχές της βορειοδυτικής Ελλάδας, όπως η Κέρκυρα, η Ηγουμενίτσα, η Κόνιτσα, η Καστοριά και η Φλώρινα.
Ωστόσο, το ποσοστό κάλυψης του Ηλίου σε αυτές τις περιοχές είναι εξαιρετικά μικρό, γεγονός που καθιστά το φαινόμενο πρακτικά μη παρατηρήσιμο.
Η συγκεκριμένη έκλειψη έχει ιδιαίτερη σημασία για ορισμένες χώρες, καθώς πρόκειται για την πρώτη ολική έκλειψη στην Ισπανία από το 1905 και την πρώτη στην Ισλανδία από το 1954.
Παράλληλα, η Ευρώπη δεν θα χρειαστεί να περιμένει πολλά χρόνια για το επόμενο αντίστοιχο γεγονός.
Στις 2 Αυγούστου 2027, εκτιμάται ότι η νέα ολική έκλειψη Ηλίου θα διασχίσει τη νότια Ισπανία και θα συνεχιστεί πάνω από το Μαρόκο, την Αλγερία, την Τυνησία, τη Λιβύη, την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία.
Κατά τη διάρκεια της, η νότια Ελλάδα θα έχει τη δυνατότητα να παρατηρήσει σημαντικά μεγάλο ποσοστό μερικής έκλειψης.
Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Φιόρη Μεταλληνού, αστροφυσικός στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, υπεύθυνη για δράσεις διάχυσης της επιστήμης, και εθνική συντονίστρια διάχυσης της Αστρονομίας της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης για την Ελλάδα, η ολική έκλειψη στη Μεσόγειο προσφέρει στους επιστήμονες της νότιας Ευρώπης και κυρίως της Ελλάδας περισσότερες ευκαιρίες για τη μελέτη της κορώνας του Ήλιου και την εξαγωγή συμπερασμάτων για την εξέλιξη και τις διαδικασίες που συντελούνται εκεί.
«Όταν γίνονται εκλείψεις, έχουμε την ευκαιρία οι ηλιακοί φυσικοί να παρατηρούμε την εξώτερη ατμόσφαιρα του Ήλιου, τη λεγόμενη ηλιακή κορώνα ή ηλιακό στέμμα, που αποκαλύπτεται όταν σκοτεινιάσει ο Ήλιος. Φωτογραφίζουμε την κορώνα και μελετάμε τη σύστασή της από διάφορα στοιχεία.
Δεν έχει πάντα την ίδια σύσταση, αυτό εξαρτάται από την ηλιακή δράση. Οπότε είναι σημαντικό να παρατηρούμε την κορώνα, να δούμε τις διεργασίες που δημιουργούνται και να συγκρίνουμε με άλλες εκλείψεις για να κατανοήσουμε τις διεργασίες που συντελούνται», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Επαγγελματίες και ερασιτέχνες αστρονόμοι από την Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένου και μέλη του Ομίλου Φίλων Αστρονομίας, έχουν αρχίσει ήδη να οργανώνουν τα ταξίδια τους στην Ισπανία, για να παρατηρήσουν το φαινόμενο.
Στις 17 Φεβρουαρίου 2026 αναμένεται άλλη μία έκλειψη Ηλίου, δακτυλιοειδής αυτή τη φορά. Κατά τη διάρκειά της, η Σελήνη περνά μπροστά από τον Ήλιο αλλά δεν τον καλύπτει πλήρως με αποτέλεσμα ο ηλιακός δίσκος να φαίνεται ως φωτεινός δακτύλιος γύρω από το σκοτεινό φεγγάρι. Η έκλειψη αυτή θα είναι ορατή μόνο στην Ανταρκτική, ενώ η μερική έκλειψη θα φανεί από τη νότια Αφρική και νότια σημεία της Αργεντινής και της Χιλής.
Μπορεί η κορύφωση της δραστηριότητας του Ήλιου (ηλιακό μέγιστο) να ολοκληρώθηκε το 2025, ωστόσο η ηλιακή δραστηριότητα είναι μεγάλη και το 2026, και αυτό έχει ως συνέπεια να συνεχίζουμε και τη χρονιά που έρχεται να βλέπουμε πιο εντυπωσιακό Σέλας, κυρίως στις Βόρειες χώρες.
Μια λιγότερο γνωστή πληροφορία είναι ότι μια ηλιακή έκλειψη συμβαίνει πάντα περίπου δύο εβδομάδες πριν ή έπειτα από μια σεληνιακή έκλειψη.
Έτσι, και τις δύο ηλιακές εκλείψεις του 2026 θα ακολουθήσουν και σεληνιακές εκλείψεις.
Το πρωί της 3ης Μαρτίου 2026 μια ολική έκλειψη Σελήνης θα δώσει στη Σελήνη απόκοσμες πορτοκαλί αποχρώσεις. Είναι γνωστή ως ματωμένη Σελήνη.
Καθώς η Γη κινείται μεταξύ του Ήλιου και της Σελήνης, η σκιά της καλύπτει πλήρως την επιφάνεια της Σελήνης. Το φως του Ήλιου περνά μέσα από την ατμόσφαιρα της Γης, τα μικρότερα μπλε μήκη κύματος διασκορπίζονται στην ατμόσφαιρα της Γης, ενώ τα μεγαλύτερα κόκκινα και πορτοκαλί μήκη κύματος τη διαπερνούν και φτάνουν στη Σελήνη δίνοντάς της μια χάλκινη λάμψη.
Η ολική έκλειψη Σελήνης θα είναι ορατή σε μεγάλο μέρος της Βόρειας και Νότιας Αμερικής, στον Ειρηνικό και σε μεγάλα τμήματα της Ασίας και της Ωκεανίας.
Μερική έκλειψη Σελήνης θα συμβεί από τις 27 στις 28 Αυγούστου, η οποία θα είναι καλύτερα ορατή από μέρη της Αφρικής, της Ευρώπης (και από την Ελλάδα) και της Ασίας. Στην Αθήνα θα είναι ορατή στις 6.50 το πρωί της 28ης Αυγούστου 2026.
Το 2026 μας επιφυλάσσει επίσης τρεις υπερπανσελήνους: Στην έναρξη της νέας χρονιάς (3 Ιανουαρίου), στις 24 Νοεμβρίου και στις 23 Δεκεμβρίου 2026. Η υπερπανσέληνος φαίνεται πιο φωτεινή και μεγάλη από το μέσο φεγγάρι, επειδή κατά τη διάρκειά της η Σελήνη βρίσκεται κοντά στο περίγειο, δηλαδή στο πλησιέστερο σημείο στη Γη.
Τον Μάιο του 2026 θα υπάρξει και Μπλε φεγγάρι, δηλαδή δεύτερη πανσέληνος μέσα στον ίδιο μήνα. (1 και 31 Μαΐου).
Οι βροχές διαττόντων αστέρων εντυπωσιάζουν κάθε χρόνο τους παρατηρητές, ωστόσο φέτος στις 12 και 13 Αυγούστου θα υπάρξει κορύφωση της βροχής των Περσείδων με πολύ καλές συνθήκες: Οι συγκεκριμένες ημερομηνίες συμπίπτουν με μια νέα Σελήνη και αυτό σημαίνει ότι το σεληνιακό φως δεν θα επηρεάσει τη θέαση των Περσείδων, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες, η βροχή των Περσείδων θα διαρκέσει από τις 14 Ιουλίου έως την 1η Σεπτεμβρίου του 2026.
