PLUS
Η συζήτηση για τις αμβλώσεις επανήλθε δυναμικά στον δημόσιο διάλογο τις τελευταίες ημέρες, με αφορμή δηλώσεις της Μαρίας Καρυστιανού, οι οποίες προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις αλλά και μια ευρύτερη «ταραχή» γύρω από το αυτονόητο δικαίωμα της γυναίκας να αποφασίζει για το σώμα της. Ένα θέμα που στην Ελλάδα φαίνεται ότι δεν ήταν ποτέ αυτονόητο και που χρειάστηκε δεκαετίες κοινωνικών και πολιτικών συγκρούσεων και αγώνων για να ρυθμιστεί νομοθετικά.
Πριν τη νομιμοποίηση παράνομες και επικίνδυνες πρακτικές
Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’80, οι αμβλώσεις στην Ελλάδα ήταν ποινικό αδίκημα, με αποτέλεσμα χιλιάδες γυναίκες να καταφεύγουν σε παράνομες και συχνά επικίνδυνες πρακτικές. Οι συνέπειες ήταν δραματικές: σοβαρές επιπλοκές στην υγεία, στειρότητα και, σε αρκετές περιπτώσεις, θάνατοι γυναικών που δεν καταγράφονταν ποτέ επίσημα. Το ζήτημα παρέμενε ταμπού, τόσο στην κοινωνία όσο και στο πολιτικό σύστημα, παρά το γεγονός ότι η πραγματικότητα το καθιστούσε αναπόφευκτο.
Η γυναίκα που άνοιξε τον δρόμο: Μαρία Κυπριωτάκη-Περράκη
Καθοριστικό ρόλο στο να ανοίξει ο δημόσιος και κοινοβουλευτικός διάλογος έπαιξε η Μαρία Κυπριωτάκη-Περράκη, γιατρός, μαιευτήρας-γυναικολόγος και βουλευτής του ΠΑΣΟΚ. Η Κυπριωτάκη-Περράκη ήταν η πρώτη που έφερε οργανωμένα και τεκμηριωμένα το θέμα της άμβλωσης στη Βουλή, βασισμένη όχι μόνο σε ιδεολογικά αλλά και σε καθαρά ιατρικά δεδομένα. Ως γιατρός, γνώριζε από πρώτο χέρι τις τραγικές συνέπειες των παράνομων εκτρώσεων και μίλησε ανοιχτά για τις ζωές που χάνονταν σιωπηλά.
Κατέθεσε πρόταση νόμου, δέχθηκε σφοδρές πολιτικές και προσωπικές επιθέσεις, αλλά επέμεινε. Χωρίς τη δική της επιμονή και γνώση του αντικειμένου, η νομοθετική αλλαγή δύσκολα θα είχε ωριμάσει εκείνη την περίοδο.
Η θεσμική νομιμοποίηση και η πολιτική στήριξη
Η νομιμοποίηση των αμβλώσεων στην Ελλάδα ήρθε το 1986, με την ψήφιση του νόμου 1609/1986, επί κυβέρνησης Ανδρέα Παπανδρέου. Ο νόμος επέτρεψε την άμβλωση:
-
έως τη 12η εβδομάδα κύησης χωρίς προϋποθέσεις,
-
έως τη 19η εβδομάδα σε περιπτώσεις βιασμού ή αιμομιξίας,
-
έως τη 24η εβδομάδα σε περιπτώσεις σοβαρών ανωμαλιών του εμβρύου,
-
και χωρίς χρονικό περιορισμό όταν κινδύνευε η ζωή της γυναίκας.
Αρμόδιος υπουργός ήταν ο Γιώργος Γεννηματάς, ενώ σημαντικό ρόλο στη δημόσια υπεράσπιση του νόμου είχε και η Μελίνα Μερκούρη, η οποία μίλησε ανοιχτά για το δικαίωμα της γυναίκας στην αυτοδιάθεση.
Δύο γυναίκες, δύο ρόλοι – μία ιστορική τομή
Ιστορικά, είναι κρίσιμο να γίνει η σωστή διάκριση: Η Μαρία Κυπριωτάκη-Περράκη άνοιξε τον δρόμο και έβαλε το θέμα στην πολιτική ατζέντα με επιστημονική και κοινωνική τεκμηρίωση. Η νομιμοποίηση ήρθε θεσμικά από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ το 1986, με τη στήριξη πολιτικών προσώπων που τόλμησαν να συγκρουστούν με βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις.
Γιατί το θέμα παραμένει επίκαιρο
Σχεδόν 40 χρόνια μετά, οι αμβλώσεις παραμένουν αντικείμενο ιδεολογικής σύγκρουσης. Οι πρόσφατες δηλώσεις που αναζωπύρωσαν τη συζήτηση δείχνουν πως τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο. Τα δικαιώματα που κατακτήθηκαν με αγώνες μπορούν ανά πάσα στιγμή να τεθούν υπό αμφισβήτηση. Είναι σημαντική η συνεχής ενημέρωση νέων ανθρώπων και όχι μόνο, για τις μεθόδους αντισύλληψης και φυσικά η πολιτεία πρέπει να κατοχυρώσει μια για πάντα το δικαίωμα της γυναίκας στην άμβλωση χωρίς να μπορεί να αμφισβητηθεί μια τέτοια απόφαση από κανέναν φορέα ή πολίτη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Μαρία Καρυστιανού: «Θέμα δημόσιας διαβούλευσης οι αμβλώσεις»
