PLUS
Υιοθετήθηκε το πιτ μπουλ που φέρεται να εμπλέκεται στον θάνατο του 2χρονου παιδιού στη Ζάκυνθο, μετά την ολοκλήρωση της έρευνας από την πενταμελή επιστημονική ομάδα του Διαδημοτικού Κέντρου Περίθαλψης Αδέσποτων Ζώων (ΔΙΚΕΠΑΖ).
Ρεπορτάζ: Δημήτρης Καπετανάκης
Η αρμόδια επιτροπή του νησιού έλαβε ομόφωνη απόφαση για το μέλλον του ζώου, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο ευθανασίας. Τα συμπεράσματα των ειδικών συγκλίνουν στο ότι τα σκυλιά δεν λειτουργούν με εκδικητικότητα ούτε με «κακία». Δεν επιτίθενται από έμφυτο ένστικτο βίας, αλλά αντιδρούν σε συνθήκες φόβου, πόνου ή παρατεταμένης κακοποίησης. Η επιθετική συμπεριφορά δεν αποτελεί εγγενές χαρακτηριστικό, αλλά συχνά την ύστατη μορφή άμυνας.
Το πιτ μπουλ, φυλή με έντονα προστατευτικά και κυριαρχικά χαρακτηριστικά, δεν είναι από τη φύση του «επικίνδυνο» ή «σκυλί-φονιάς». Πρόκειται για μια δυνατή ράτσα, βαθιά δεμένη με τον άνθρωπο και τον χώρο της. Ωστόσο, η ισορροπημένη συμπεριφορά της προϋποθέτει υπεύθυνη ανατροφή, σωστή κοινωνικοποίηση και ανθρώπινη ευθύνη. Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της κακοποίησης των ζώων και τον ρόλο της στη διαμόρφωση επικίνδυνων συμπεριφορών.
Τι λένε οι ειδικοί
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, όταν η βία και η αμέλεια συναντούν τη δύναμη, οι συνέπειες μπορεί να αποβούν τραγικές όχι λόγω της φύσης του ζώου, αλλά λόγω της ανθρώπινης αποτυχίας. Όπως δηλώνει ο έμπειρος επαγγελματίας εκπαιδευτής και σύμβουλος συμπεριφοράς σκύλων, Δημήτρης Γραμματικάκης:
«Η επιθετική συμπεριφορά ενός κακοποιημένου σκύλου δεν έρχεται από το κενό αλλά είναι το μια συνέπεια/αποτέλεσμα όσων έχει αντέξει μέχρι εκείνο το σημείο. Ένας σκύλος που έχει υποστεί χρόνια ή έντονη κακοποίηση, ειδικά σε σύντομο χρονικό διάστημα, δεν “ξεχνά”. Μπορεί να μη σκέφτεται όπως ο άνθρωπος και να μην έχει συνείδηση με την ανθρώπινη έννοια ούτε εκδικείται καθώς ο εγκέφαλος του αδυνατεί να σκεφτεί όπως ο δικός μας όμως το σώμα και το νευρικό του σύστημα θυμούνται.
Ζει σε διαρκή επιφυλακή, με το στρες και τον φόβο να γίνονται μόνιμη κατάσταση. Κάποια στιγμή, όταν όλα τα όρια έχουν ξεπεραστεί, η αντίδραση δεν είναι επιλογή είναι ανάγκη. Η επίθεση σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι “τώρα θα σου δείξω εγώ” είναι μηχανισμός επιβίωσης που αναφέρει πως “φτάνει, δεν έχω άλλη επιλογή”. Και αυτό δεν αφορά μόνο τους σκύλους. Κάθε ζωντανός οργανισμός έχει το δικαίωμα να αμυνθεί όταν απειλείται, όταν πιέζεται, όταν δεν υπάρχει άλλη διέξοδος. Και όσο περίεργο και αν ακούγεται είναι βιολογία και ψυχολογία.»
Επιπλέον, η κυρία Μάρθα Πουλτίδου, επικεφαλής της Πανελλήνιας Ομάδας κατά της Κακοποίησης των Ζώων, τονίζει: «Η επιστήμη της συμπεριφοράς των ζώων επιβεβαιώνει, ότι η επιθετικότητα δεν αποτελεί έμφυτο χαρακτηριστικό προσωπικότητας ή φυλής, αλλά μια αντίδραση σε εξωτερικά ερεθίσματα. Μελέτες, όπως αυτές του Πανεπιστημίου της Κόρδοβα, αποδεικνύουν ότι οι παράγοντες που εξαρτώνται από τον άνθρωπο, (κακή κοινωνικοποίηση, έλλειψη άσκησης, χρήση βίας) επηρεάζουν τη συμπεριφορά πολύ περισσότερο από τα γονίδια. Η “επιθετική” συμπεριφορά είναι συνήθως μια αμυντική απάντηση στον φόβο, τον πόνο ή το στρες, την οποία ο σκύλος υιοθετεί όταν οι προειδοποιήσεις του αγνοούνται. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχουν φύσει επιθετικά σκυλιά, αλλά σκυλιά που στερήθηκαν τη σωστή εκπαίδευση και ασφάλεια. Η υπεύθυνη κηδεμονία και η θετική ενίσχυση, είναι τα κλειδιά για την πρόληψη τέτοιων συμπεριφορών, μετατρέποντας τον φόβο σε εμπιστοσύνη.»
Η παθητική κακοποίηση ζώων, η μόνιμη αλυσόδεση, η απομόνωση, η έλλειψη νερού, φροντίδας και κοινωνικοποίησης – συνιστά ξεκάθαρη παραβίαση της νομοθεσίας περί ευζωίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί πρόσφατη υπόθεση που αποκάλυψε η πρόεδρος του φιλοζωικού σωματείου «Αδεσποτούλια Ξάνθης», Άννα Μαρία Ζαφειριάδου: πιτ μπουλ δεμένο με αλυσίδα, με κομμένα αυτιά και ουρά, παρατημένο μέσα στα περιττώματά του, σε εξωτερικό χώρο.
Η καταγγελία οδήγησε τον ιδιοκτήτη στο αυτόφωρο. Το κοινό νήμα όλων αυτών των περιπτώσεων είναι ένα: η λανθασμένη αντίληψη για το τι σημαίνει «αγάπη» και «φροντίδα». Ένα παιδί μπορεί να μεγαλώνει πιστεύοντας ότι είναι φυσιολογικό ένα ζώο να ζει δεμένο σε μια αλυσίδα, χωρίς νερό, χωρίς επαφή, χωρίς αξιοπρέπεια. Ότι είναι φυσιολογικό να του κόβονται τα αυτιά. Ότι είναι φυσιολογικό να φοβάται. Κανείς δεν γνωρίζει πόσα χρόνια έζησε το συγκεκριμένο ζώο υπό αυτές τις συνθήκες. Αυτό που γνωρίζουν όμως οι ειδικοί είναι ότι ένα βαριά κακοποιημένο ζώο από κουτάβι δεν γίνεται επικίνδυνο από τη φύση του – γίνεται επικίνδυνο από ανθρώπινη αμέλεια. Έτσι, σιωπηλά και σταδιακά, δημιουργούνται τα λεγόμενα «σκυλιά-φονιάδες». Πριν από όλα αυτά, ήταν απλώς κουτάβια. Γιατί πριν δείξουμε με το δάχτυλο το ζώο, οφείλουμε να κοιτάξουμε τον άνθρωπο. Εκεί γεννιέται η βία.
Νομική διάσταση και ευθύνη της κοινωνίας
Η Δημοπούλου Μάρσα, δικηγόρος και τ. Ειδική Γραμματέας Προστασίας Ζώων Συντροφιάς, μιλά αποκλειστικά στο eReportaz: «Η κακοποίηση ζώων είναι ένα από τα πιο ειδεχθή εγκλήματα. Παρά το ισχυρό νομοθετικό πλαίσιο που θεσμοθετήθηκε με το νόμο 4830/2021 τα περιστατικά κακοποίησης και θανάτωσης ζώων δυστυχώς συνεχίζονται. Αυτό που έχει αλλάξει δραστικά και έχει ιδιαίτερη σημασία είναι η ανταπόκριση του κοινωνικού συνόλου στα εγκλήματα κατά των ζώων. Στο παρελθόν όλοι “έκλειναν τα μάτια ” και δεν έδιναν σημασία στην κακοποίηση που μπορεί να συνέβαινε δίπλα τους.
Σήμερα οι καταγγελίες είναι συνεχείς. Οι δικογραφίες που σχηματίζονται για κακοποίηση ζώων αυξάνονται. Αν είστε μάρτυρας κακοποίησης ή θανάτωσης ζώου μην κλείνετε τα μάτια, ακολουθείστε τα εξής βήματα: Καλέστε άμεσα την αστυνομία και παραμείνετε στον τόπο του συμβάντος. Ιδανικά η παρουσία ενός δεύτερου μάρτυρα θα λειτουργούσε θετικά Μην προσπαθήσετε να εισέλθετε σε ιδιωτικό χώρο για να αποφύγετε νομικές κυρώσεις εις βάρος σας, από τον ιδιοκτήτη του χώρου Παρατηρήστε κάθε λεπτομέρεια που θα στηρίξει την κατάθεση σας έτσι ώστε ο εισαγγελέας να αποφασίσει την άσκηση ποινικής δίωξης και βεβαιωθείτε ότι η αστυνομία συνέλεξε όλα τα στοιχεία Βεβαιωθείτε ότι οι αστυνομία θα ελέγξει το ηλεκτρονικό βιβλιάριο υγείας του ζώου Καταθέστε με κάθε λεπτομέρεια τα πραγματικά περιστατικά που διαπιστώσατε και στοιχειοθετούν το αδίκημα της κακοποίησης ή της θανάτωσης του ζώου Ζητήστε την οριστική αφαίρεση του ζώου. Η προσωρινή αφαίρεση θα έχει ως αποτέλεσμα το ζώο να παραμένει σε ένα κλουβί μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης, που συνήθως καθυστερεί. Εφόσον ο εισαγγελέας διατάξει προσωρινή αφαίρεση καταβάλετε κάθε προσπάθεια να βρεθεί ανάδοχος και το ζώο να φιλοξενηθεί σε σπίτι Μην ξεχνάτε ότι ζητάμε την κλινική εξέταση του ζώου εφόσον είναι εν ζωή Αν έχει θανατωθεί ζητούμε τη νεκροψία – νεκροτομή του ζώου Αναζητείστε φιλοζωικό σωματείο ή οργάνωση που θα δεχθεί να κάνει Δήλωση προς Υποστηρίξη της Κατηγορίας έτσι ώστε να παρασταθεί στο δικαστήριο. Ιδιαιτέρως σημαντικό ! Η αστυνομία δύναται να εισέλθει σε ιδιωτικό χώρο μόνο με την παρουσία εισαγγελικού λειτουργού όμως ο νόμος 4830/2021 εισάγει στο αρθ. 33 μια σημαντική εξαίρεση. Η αστυνομία δύναται να εισέλθει σε ιδιωτικό χώρο προκειμένου να προχωρήσει σε προσωρινή αφαίρεση ζώου συντροφιάς όταν συντρέχουν εξαιρετικές καταστάσεις όπως πχ εάν κινδυνεύει η ζωή και η υγεία του ζώου. Τέλος να θυμάστε ότι τα εγκλήματα κατά των ζώων είναι αυτεπαγγέλτως διωκόμενα εγκλήματα, δεν προχωράτε σε μήνυση, είστε μάρτυρες και όχι μηνυτές.»
Η Πολιτεία οφείλει να λάβει άμεσα μέτρα, καθώς περιστατικά όπως το τρίχρονο κουτάβι που κακοποιήθηκε σεξουαλικά στην Καρδίτσα ή το κρεμασμένο σκυλί στη Μεσσηνία εξακολουθούν να συμβαίνουν. Η Ελληνική Αστυνομία πρέπει να συνδράμει τόσο στην πρόληψη όσο και στην καταστολή τέτοιων εγκλημάτων, παρέχοντας κατάλληλη εκπαίδευση στους αστυνομικούς. Δεν αρκεί η ύπαρξη ενός μόνο έμπειρου αστυνομικού στη Θεσσαλονίκη για όλη τη χώρα.
