PLUS
Το ereportaz αναδημοσιεύει το άρθρο της Βάνας Παπακίτσου, ψυχολόγου – εγκληματολόγου στο περιοδικό Δικαστικό Ρεπορτάζ σε σχέση με τους ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες που σχετίζονται με την αθλητική βία.
H αθλητική βία αποτελεί ένα διαχρονικό κοινωνικό φαινόμενο που παρατηρείται εντός και εκτός αγωνιστικών χώρων, επηρεάζοντας όχι μόνο τους αθλητές αλλά και τους φιλάθλους. Η εκδήλωσή της σχετίζεται συχνά με ψυχολογικούς παράγοντες, οι οποίοι επηρεάζουν την ανθρώπινη συμπεριφορά.
Οι ψυχολογικοί παράγοντες
Αποτελεί ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο με σοβαρές νομικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Πέραν όμως της νομικής μεταχείρισης, η κατανόηση του ψυχολογικού υποβάθρο των δραστών της αθλητικής βίας είναι κρίσιμη. Το ψυχολογικό υπόβαθρο του ατόμου παίζει καθοριστικό ρόλο στην πρόκληση ή στην αποδοχή της βίας στον αθλητισμό. Έρευνες καταδεικνύουν ότι άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση, χαμηλό έλεγχπαρορμήσεων, έντονο άγχος, συναισθηματική αστάθεια, προηγούμενες εμπειρίες βίας φαίνεται να έχουν έντονη την ανάγκη ταύτισης με ομάδες, ενώ παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα συμμετοχής σε βίαια επεισόδια. Συχνά ο αθλητισμός λειτουργεί ως πεδίο προβολής των προ-
σωπικών τους εντάσεων και απογοητεύσεων.
Οι κοινωνικοί παράγοντες
Η ταύτιση με ομάδες και η ανάγκη κοινωνικής αποδοχής μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες μορφές οπαδισμού, όπου η βία θεωρείται μέσο έκφρασης ή «πίστης» προς την ομάδα. Ο φανατισμός, όταν λειτουργεί ως μηχανισμός κάλυψης ψυχικών ελλειμμάτων ή ως μέσο ένταξης σε συλλογική ταυτότητα, ενδέχεται να οδηγήσει σε πράξεις αντικοινω-
νικής συμπεριφοράς. Η απουσία κατάλληλης ψυχολογικής εκπαίδευσης, η έλλειψη ορίων και η ατιμωρησία εντείνουν το πρόβλημα.
Η αντιμετώπιση της αθλητικής βίας δεν μπορεί να περιοριστεί σε αστυνομικά μέτρα. Απαιτούνται βαθύτερη κατανόηση των ψυχολογικών αιτίων και ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας των ατόμων, μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα, ψυχολογική υποστήριξη και ενίσχυση των ηθικών αξιών του αθλητισμού.
Η πολιτεία οφείλει να προάγει παράλληλα προληπτικές δράσεις, όπως ψυχολογική υποστήριξη, εκπαιδευτικά προγράμματα για νέους φιλάθλους και επιμόρφωση στελε-
χών αθλητικών σωματείων. Η συνέργεια μεταξύ νομικών ρυθμίσεων και ψυχοκοινωνικής παρέμβασης αποτελεί βασικό άξονα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου. Ο αθλητισμός, ως θεσμός κοινωνικής συνοχής, δεν μπορεί να συνυπάρχει με τη βία και γι’ αυτόν τον λόγο απαιτείται ολιστική προσέγγιση που να ενώνει το δίκαιο με την πρόληψη και την ψυχική υγεία.
Βάνα Παπακίτσου,
ψυχολόγος – εγκληματολόγος
*Όπως δημοσιεύτηκε στο τεύχος 40 του περιοδικού Δικαστικό Ρεπορτάζ
