PLUS
Υπάρχει μια λεπτή αλλά απολύτως θεμελιώδης γραμμή που χωρίζει τη δημοσιογραφία από την απλή αναπαραγωγή περιεχομένου. Και αυτή η γραμμή λέγεται πηγή. Όταν την αγνοείς, δεν κάνεις δημοσιογραφία — κάνεις αντιγραφή.
Της Κωνσταντίνας Τριανταφύλλου, Εύας Μπαϊρακτάρη
Για μια ακόμη φορά, το δελτίο ειδήσεων του MEGA Channel επέλεξε την εύκολη λύση. Αναπαρήγαγε δηλώσεις του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, οι οποίες έγιναν στην εκπομπή «Αποκαλύψεις» του Πέτρου Κουσουλού, χωρίς την παραμικρή αναφορά στην προέλευση.
Η εξαφάνιση της πηγής
Το απόσπασμα δεν μεταδόθηκε απλώς χωρίς credit. Μεταδόθηκε σαν να ανήκει αλλού. Χωρίς λογότυπο εκπομπής, χωρίς πλάνο του δημοσιογράφου, χωρίς οποιαδήποτε ένδειξη του καναλιού από το οποίο προήλθε. Το πλάνο εστιάστηκε αποκλειστικά στον υπουργό, αποκόπτοντας πλήρως το δημοσιογραφικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ειπώθηκαν οι δηλώσεις. Έτσι, δημιουργήθηκε η εικόνα μιας «δικής τους» παρουσίας, μιας συμμετοχής που στην πραγματικότητα δεν υπήρξε ποτέ με αυτόν τον τρόπο.
Όταν η «παράλειψη» επαναλαμβάνεται
Το ζήτημα δεν εξαντλείται σε ένα περιστατικό. Αντίθετα, η συγκεκριμένη πρακτική φαίνεται να επαναλαμβάνεται, τόσο σε δελτία ειδήσεων όσο και σε ενημερωτικές εκπομπές. Η ίδια τεχνική, η ίδια απουσία αναφοράς, το ίδιο αποτέλεσμα: ένα περιεχόμενο απογυμνωμένο από την προέλευσή του. Και όταν κάτι επαναλαμβάνεται, παύει να είναι ατύχημα και αρχίζει να μοιάζει με επιλογή.
Δεν είναι λεπτομέρεια — είναι κανόνας
Το να αναπαράγεις υλικό χωρίς πηγή δεν είναι απλώς μια αβλεψία. Αγγίζει τον πυρήνα της δημοσιογραφίας. Το τηλεοπτικό υλικό ανήκει σε εκείνον που το παράγει και η αναφορά της προέλευσης δεν είναι ευγένεια, αλλά υποχρέωση. Οι βασικές αρχές που θέτει η ΕΣΗΕΑ είναι σαφείς: η πηγή οφείλει να αναφέρεται και η παρουσίαση ξένου υλικού ως ιδίου δεν επιτρέπεται. Στο ίδιο πλαίσιο, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης έχει ρόλο εποπτικό, εξετάζοντας ζητήματα ορθής παρουσίασης και πιθανής παραπλάνησης.
Ο κόπος δεν είναι αόρατος
Η δουλειά πίσω από μια συνέντευξη δεν είναι στιγμιαία. Είναι διαδικασία. Είναι χρόνος, πίεση, επαφές, επιμονή. Είναι η προσπάθεια να εξασφαλιστεί μια παρουσία, να τεθούν ερωτήματα, να προκύψουν απαντήσεις. Αυτός ο κόπος δεν είναι διακοσμητικός. Είναι το ίδιο το περιεχόμενο. Όταν αφαιρείς την πηγή, δεν αφαιρείς απλώς ένα όνομα. Αφαιρείς την εργασία που προηγήθηκε.
Το μήνυμα που στέλνεται
Όταν ένα μεγάλο μέσο επιλέγει να χρησιμοποιεί υλικό χωρίς να αναφέρει από πού προέρχεται, το μήνυμα είναι σαφές. Ότι η πρωτογενής δημοσιογραφική δουλειά μπορεί να σβηστεί. Ότι το περιεχόμενο είναι ελεύθερο προς οικειοποίηση. Ότι ο δημοσιογράφος που το παράγει μπορεί να γίνει αόρατος. Και αυτό δεν αφορά μόνο τους επαγγελματίες του χώρου. Αφορά και τον ίδιο τον τρόπο που φτάνει η πληροφορία στο κοινό.
Το διακύβευμα
Η δημοσιογραφία δεν χτίστηκε πάνω στην ανωνυμία της πηγής. Χτίστηκε πάνω στην ευθύνη και την αναγνώριση. Χωρίς αυτά, η ενημέρωση χάνει το έδαφος κάτω από τα πόδια της και μετατρέπεται σε απλή διακίνηση λόγου χωρίς ταυτότητα. Και σε αυτή τη συνθήκη, χαμένοι δεν είναι μόνο οι δημοσιογράφοι. Είναι και το ίδιο το κοινό.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Βόλος: Πατέρας και γιος ξυλοκόπησαν 54χρονο για ζημιά σε υδρορροή ύψους 150 ευρώ
