PLUS
Πολλά έχουν ειπωθεί το τελευταίο διάστημα για τους λόγους που οδήγησαν τον Ντόναλντ Τραμπ να αλλάξει στάση απέναντι στο Ιράν και, κυριολεκτικά στο «παρά πέντε», να εγκαταλείψει την σκληρή ρητορική του και τις απειλές για πλήρη ισοπέδωση του Ιράν και να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός και συνομιλίες με το Ιρανικό Καθεστώς, αν τελικά υπάρξει εκεχειρία και δεν την δυναμιτίσει ο Μπενιαμίν Νετανιάχου καθώς προχωρά την χερσαία του εισβολή στη σκιά του πολεμικού ολέθρου που έχει εξαπολύσει με τις επιθέσεις του στον Λίβανο τονίζοντας πως η εκεχειρία δεν καλύπτει τον Λίβανο, παρά τους ισχυρισμούς των Πακιστανών μεσολαβητών περί του αντιθέτου.
Του Νίκου Βασιλειάδη
Κυρίαρχες αφηγήσεις θέλουν την εξέλιξη αυτή να οφείλεται είτε σε μια υποτιθέμενη χαραμάδα διπλωματικής συνεννόησης που άφησε η Τεχεράνη είτε στην πίεση των διεθνών αγορών, λόγω της αλματώδους και επικίνδυνης ανόδου των τιμών του πετρελαίου μετά την ένταση στα Στενά του Ορμούζ.
Ωστόσο, αυτές οι ερμηνείες φαίνεται να παραβλέπουν μια πιο άμεση και εσωτερική πολιτική πραγματικότητα: την πίεση που δεχόταν ο ίδιος στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Ο πρόεδρος είχε θέσει προθεσμία στο Ιράν, απαιτώντας από τη χώρα να άρει τον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ μέχρι το βράδυ της Τρίτης. Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου του Πάσχα, ο Τραμπ απείλησε με επίθεση σε κρίσιμες υποδομές της χώρας. Επανέλαβε αυτές τις απειλές σε ανάρτηση στο Truth Social το πρωί της Τρίτης.
«Ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε, για να μην επιστρέψει ποτέ ξανά. Δεν θέλω να συμβεί αυτό, αλλά πιθανότατα θα συμβεί», έγραψε. «Ίσως κάτι επαναστατικά υπέροχο μπορεί να συμβεί, ΠΟΙΟΣ ΞΕΡΕΙ; Θα το μάθουμε απόψε, μια από τις πιο σημαντικές στιγμές στη μακρά και περίπλοκη ιστορία του κόσμου».
Η ανάρτησή του αυτή προκάλεσε άμεση αντίδραση από σχεδόν ολόκληρο τον Δυτικό κόσμο. Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα Φόλκερ Τουρκ κατήγγειλε την «εμπρηστική ρητορική» γύρω από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, υπενθυμίζοντας ότι οι επιθέσεις εναντίον πολιτικών υποδομών είναι «έγκλημα πολέμου» και κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει κατεπείγοντα μέτρα για την προστασία ζωών και την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης.
Όλη αυτή η ένταση μεταφέρθηκε στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών με τους Δημοκρατικούς να ξυπνούν από το λήθαργό τους και να περνούν στην αντεπίθεση.
«Οι υποστηρικτές του Προέδρου πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι γίνεται ολοένα και πιο ασταθής και επικίνδυνος, και ότι η χώρα μας χρειάζεται νέα ηγεσία», έγραψε ο βουλευτής Seth Magaziner, DR.I., στο X.
«Φαίνεται ότι έχασε τον έλεγχο», είπε ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Τζακ Ριντ. «Οι διανοητικές ικανότητες του προέδρου καταρρέουν», κατήγγειλε η προοδευτική βουλευτής Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτές.
Ο Χακίμ Τζέφρις, επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, χαρακτήρισε τη συμπεριφορά του Τραμπ «ασυνάρτητη, αντιπροεδρική και ασυνείδητη», σε συνέντευξή του στο CNN. «Ο αμερικανικός λαός αντιτίθεται σθεναρά σε αυτόν τον απερίσκεπτο πόλεμο κατ’ επιλογήν του. Εριξε την Αμερική σε αυτόν τον πόλεμο χωρίς κανένα σχέδιο, κανένα στόχο και καμία στρατηγική εξόδου», είπε.
Οι Δημοκρατικοί θα απαιτήσουν από τον πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Τζόνσον, να συγκαλέσει αμέσως το Σώμα για να προτείνει ψήφισμα για τις πολεμικές εξουσίες που θα θέσουν οριστικό τέλος σε αυτή τη σύγκρουση, δήλωσε ο Τζέφρις.
Ακολούθησαν αναρτήσεις και από αρκετούς Ρεπουμπλικάνους και πρώην συμμάχους του Τραμπ. Ο βουλευτής Ναθάνιελ Μόραν, Ρεπουμπλικάνος από το Τέξας, δήλωσε ότι η δήλωση του προέδρου δεν αντανακλά τις αμερικανικές αξίες.
«Δεν υποστηρίζω την καταστροφή ενός «ολόκληρου πολιτισμού». Δεν είμαστε αυτοί και δεν συνάδει με τις αρχές που καθοδηγούν εδώ και καιρό την Αμερική», έγραψε.
Η πρώην βουλευτής μάλιστα Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν ζήτησε την απομάκρυνση του Τραμπ από το αξίωμα. «25η ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ!!! Ούτε μια βόμβα δεν έχει πέσει στην Αμερική. Δεν μπορούμε να σκοτώσουμε έναν ολόκληρο πολιτισμό», έγραψε στο X. «Αυτό είναι κακό και τρέλα».
Επίσης ο δεξιός συνωμοσιολόγος και ραδιοφωνικός παρουσιαστής Άλεξ Τζόουνς δήλωσε στην εκπομπή X ότι ο Τραμπ μιλούσε σαν «σούπερ κακός» αφού νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα κάλεσε το υπουργικό συμβούλιο του Τραμπ να «επιβάλλει την 25η Τροπολογία».
Έτσι σιγά – σιγά εντάθηκαν οι δημόσιες αναφορές στην 25η τροπολογία του Αμερικανικού συντάγματος, το οποίο προβλέπει ότι ο πρόεδρος μπορεί να απομακρυνθεί από τα καθήκοντά του εάν κριθεί ανίκανος να τα ασκήσει, μέσω διαδικασίας που κινείται από τον αντιπρόεδρο και την πλειοψηφία του υπουργικού συμβουλίου ή του Κογκρέσου, με τον Τσάκ Σούμερ, ηγέτη της μειοψηφίας στη Γερουσία των Ηνωμένων Πολιτειών να αποκαλεί τον Τραμπ «εξαιρετικά άρρωστο άτομο», που διεξάγει έναν «αθέμιτο πόλεμο κατ’ επιλογή του» και δεκάδες Δημοκρατικούς βουλευτές, συμπεριλαμβανομένης της Νάνσι Πελόζι, να ζητούν επίμονα την απομάκρυνση του Τραμπ, είτε μέσω καθαίρεσης είτε με την επίκληση της 25ης Τροπολογίας, μιας συνταγματικής διαδικασίας για να κηρυχθεί ένας εν ενεργεία πρόεδρος μη ικανός πλέον να εκπληρώσει τα καθήκοντά του.
Η πίεση που δεχόταν ο Τραμπ ήταν τεράστια. Παράλληλα, οι πολιτικές πιέσεις ενισχύονταν από τις δημοσκοπήσεις: με ποσοστά έγκρισης να κινούνται μόλις στο 36%–39% και αποδοκιμασία έως και 60% (καθαρό ισοζύγιο περίπου -18 έως -21 μονάδες), ο Τραμπ βρέθηκε βρισκόταν στο χαμηλότερο επίπεδο δημοτικότητας που έχει καταγραφεί στη σύγχρονη αμερικανική πολιτική ιστορία. Τα στοιχεία αυτά τον τοποθετούν ανάμεσα στους λιγότερο δημοφιλείς προέδρους της σύγχρονης εποχής, ενώ σε ορισμένες μετρήσεις καταγράφει τα χαμηλότερα ποσοστά στους πρώτους μήνες θητείας σε σχέση με κάθε πρόεδρο των τελευταίων δεκαετιών.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η επιλογή της εκεχειρίας μπορεί να ιδωθεί λιγότερο ως αποτέλεσμα εξωτερικών γεωπολιτικών εξελίξεων και περισσότερο ως κίνηση πολιτικής επιβίωσης απέναντι κυρίως σε αυξανόμενες εσωτερικές απειλές, ιδίως ενόψει των επικείμενων Ενδιάμεσων Εκλογών (United States midterm elections), όπου η διατήρηση –ή απώλεια– του ελέγχου του Κογκρέσου θα μπορούσε να καθορίσει όχι μόνο τη νομοθετική ατζέντα αλλά και την ίδια την πολιτική του επιβίωση.
