PLUS
Στον κόσμο της νέας αμερικανικής διπλωματίας, τα πράγματα είναι απλά: ή είσαι «καλό παιδί» ή είσαι «άτακτο». Και όπως κάθε σωστός Άγιος Βασίλης, ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να έχει ήδη καταρτίσει τη δική του λίστα — μόνο που αντί για παιχνίδια και κάρβουνο, μοιράζει στρατεύματα, ασκήσεις και στρατιωτικές χάρες.
Του Νίκου Βασιλειάδη
Σύμφωνα με πληροφορίες που διέρρευσαν, ο Λευκός Οίκος έχει προχωρήσει σε μια άτυπη, αλλά εξαιρετικά αποκαλυπτική κατηγοριοποίηση των συμμάχων του ΝΑΤΟ: από τη μία οι «καλοί», που στάθηκαν στο πλευρό των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν, και από την άλλη οι «άτακτοι», που τόλμησαν να έχουν… επιφυλάξεις.
Τα δώρα για τους «καλούς»
Στην κορυφή της «καλής λίστας» βρίσκονται η Πολωνία, η Ρουμανία και οι χώρες της Βαλτικής — οι μαθητές που όχι μόνο σήκωσαν το χέρι στην τάξη, αλλά έφεραν και τα δικά τους τετράδια.
Η Ρουμανία, για παράδειγμα, προσέφερε με γενναιοδωρία τη στρατηγική της βάση Mihail Kogălniceanu για χρήση από τις αμερικανικές δυνάμεις. Μια βάση που, όπως φαίνεται, μπορεί να φιλοξενήσει ακόμη περισσότερα «δώρα» — δηλαδή στρατεύματα.
Η Πολωνία, από την άλλη, λειτουργεί σχεδόν σαν ο ιδανικός οικοδεσπότης: καλύπτει ήδη τα έξοδα για περίπου 10.000 Αμερικανούς στρατιώτες και συνεχίζει ακάθεκτη να αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες. Με άλλα λόγια, όχι μόνο άνοιξε την πόρτα στον Άγιο Βασίλη — του έστρωσε και τραπέζι.
Στο ίδιο πνεύμα, οι χώρες της Βαλτικής κερδίζουν επαίνους για τη συνεπή «καλή διαγωγή» τους, ενώ η Βουλγαρία, αν και πιο διακριτική, φρόντισε να στηρίξει σιωπηλά την αμερικανική εφοδιαστική αλυσίδα.
Κάρβουνο για τους «άτακτους»
Στον αντίποδα, η Ισπανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο φαίνεται να βρίσκονται στη «μαύρη λίστα». Το έγκλημά τους; Είτε αρνήθηκαν είτε δίστασαν να υποστηρίξουν πλήρως την αμερικανική επιχείρηση «Epic Fury».
Η Ισπανία, μάλιστα, είχε ήδη τραβήξει την προσοχή της Ουάσινγκτον όταν τόλμησε να φέρει αντιρρήσεις για τον στόχο αύξησης των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ. Προφανώς, δεν είναι καλό να χαλάς το εορταστικό κλίμα όταν ο Άγιος Βασίλης κρατά σημειώσεις.
Δώρα υπό όρους
Το νέο αυτό «εορταστικό» σύστημα συνοδεύεται και από πρακτικά μέτρα. Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, οι ΗΠΑ εξετάζουν:
ανακατανομή στρατευμάτων
μείωση κοινών ασκήσεων
περιορισμό στρατιωτικών πωλήσεων
Με απλά λόγια: λιγότερα δώρα για τους «άτακτους», περισσότερα για τους «καλούς».
Ωστόσο, όπως παραδέχονται ακόμη και Αμερικανοί αξιωματούχοι, το σχέδιο έχει τα όριά του. «Η μετακίνηση στρατευμάτων είναι μια επιλογή», σημείωσε χαρακτηριστικά ένας αξιωματούχος, «αλλά τελικά τιμωρεί και τις ίδιες τις ΗΠΑ».
Ίσως, δηλαδή, ο Άγιος Βασίλης να ανακαλύψει ότι το να μαζεύεις τα δώρα σου και να φεύγεις δεν είναι πάντα η πιο αποτελεσματική στρατηγική.
Η νέα ηθική της συμμαχίας
Η ρητορική της Ουάσινγκτον είναι σαφής: οι σύμμαχοι οφείλουν να αποδεικνύουν την αξία τους. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, οι χώρες που φιλοξενούν χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες «δεν στάθηκαν στο πλευρό των ΗΠΑ» όταν χρειάστηκε.
Και ο ίδιος ο Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες θα το θυμούνται».
Ίσως, τελικά, αυτό να είναι το νέο δόγμα της συμμαχίας: λιγότερο συλλογική άμυνα, περισσότερο σύστημα επιβράβευσης και τιμωρίας. Μια γεωπολιτική όπου οι διεθνείς σχέσεις μοιάζουν όλο και περισσότερο με σχολική τάξη — και ο δάσκαλος κρατά το μπλοκάκι.
Όταν η γεωπολιτική γίνεται χριστουγεννιάτικη ιστορία
Η εικόνα του Τραμπ ως Άγιου Βασίλη μπορεί να φαίνεται υπερβολική, αλλά αποτυπώνει μια βαθύτερη πραγματικότητα. Η συμμαχία του ΝΑΤΟ, που υποτίθεται βασίζεται στην αμοιβαία δέσμευση, φαίνεται να μετατρέπεται σε ένα σύστημα αξιολόγησης συμπεριφοράς.
Και σε αυτό το σύστημα, το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο ποιος είναι σύμμαχος — αλλά ποιος είναι «καλός» σύμμαχος.
Όσο για τους υπόλοιπους;
Ίσως φέτος, κάτω από το δέντρο, να βρουν απλώς… κάρβουνο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το αδιέξοδο Τραμπ–Ιράν: Διπλωματία σε τεντωμένο σχοινί
Παρατείνει ο Τραμπ την εκεχειρία, μέχρι το Ιράν να καταθέσει την πρότασή του
