PLUS
Το Ιράν εισέρχεται σε μια νέα και εξαιρετικά ασταθή πολιτική εποχή μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ , με την εξουσία στην Τεχεράνη να φαίνεται πλέον περισσότερο κατακερματισμένη και στρατιωτικοποιημένη από ποτέ.
Σύμφωνα με αναλύσεις διεθνών μέσων και πολιτικών παρατηρητών, η περίοδος που ακολουθεί τη δολοφονία του Χαμενεΐ κατά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν έχει αλλάξει ριζικά τη δομή του ιρανικού καθεστώτος. Αν και ο γιος του, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ανέλαβε τη θέση του ανώτατου ηγέτη στις αρχές Μαρτίου, η πραγματική εξουσία φαίνεται να μεταφέρεται ολοένα και περισσότερο στους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC), που πλέον λειτουργούν ως ο κυρίαρχος μηχανισμός ελέγχου του κράτους.
Η ανάδειξη του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις ακόμη και στο εσωτερικό του συστήματος εξουσίας, καθώς πολλοί θεώρησαν ότι η διαδοχή παρέπεμπε σε μορφή «κληρονομικής διακυβέρνησης», σε αντίθεση με τις αρχές της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979. Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης δεν έχει εμφανιστεί δημόσια μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, καθώς φέρεται να τραυματίστηκε σοβαρά στην ίδια ισραηλινή επίθεση που σκότωσε τον πατέρα του.
Μέσα σε αυτό το κενό δημόσιας παρουσίας, ισχυρές προσωπικότητες του στρατιωτικού και πολιτικού μηχανισμού φαίνεται να διαμορφώνουν τις αποφάσεις της χώρας. Καθοριστικό ρόλο αποκτούν οι Φρουροί της Επανάστασης, οι οποίοι εδώ και χρόνια διαθέτουν τεράστια επιρροή όχι μόνο στον στρατό αλλά και στην οικονομία, την ασφάλεια και την πολιτική ζωή του Ιράν. Αναλυτές εκτιμούν ότι μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ, η επιρροή τους ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο, μετατρέποντας το Ιράν σε ένα ακόμη πιο στρατιωτικοποιημένο καθεστώς.
Κεντρικό πρόσωπο της νέας ισορροπίας θεωρείται ο Αχμάντ Βαχίντι , πρώην υπουργός Άμυνας και Εσωτερικών, ο οποίος ανέλαβε την ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης μετά την εξόντωση της προηγούμενης στρατιωτικής ηγεσίας από ισραηλινά πλήγματα. Ωστόσο, σύμφωνα με ειδικούς, δεν είναι σαφές κατά πόσο διαθέτει την πολιτική επιρροή ώστε να ελέγξει τις διαφορετικές εσωτερικές τάσεις και φατρίες του IRGC.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο στο παρασκήνιο φαίνεται να διαδραματίζει ο σκληροπυρηνικός κληρικός Χοσεΐν Ταέμπ, επί χρόνια στενός συνεργάτης της οικογένειας Χαμενεΐ και πρώην επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών των Φρουρών της Επανάστασης. Διεθνείς αναλυτές τον περιγράφουν ως βασικό διαχειριστή των εσωτερικών ισορροπιών εξουσίας και σύνδεσμο ανάμεσα στον νέο ανώτατο ηγέτη και τον στρατιωτικό μηχανισμό.
Στο πολιτικό πεδίο, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν εμφανίζεται αποδυναμωμένος, με περιορισμένο ρόλο κυρίως στη διαχείριση της καθημερινότητας του κράτους.
Ο ρόλος του Πεζεσκιάν είναι διοικητικός, καθώς διαχειρίζεται τις καθημερινές υποθέσεις της κυβέρνησης. Αλλά η τελική απόφαση για σημαντικά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου και της διπλωματίας, λαμβάνεται αλλού.
Αυτός και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αρακτσί είναι τα μόνα μέλη των μεταρρυθμιστών και μετριοπαθών πολιτικών στρατοπέδων που διαδραματίζουν ορατό ρόλο στη νέα δομή εξουσίας. Όπως και ο Πεζεσκιάν, ο Αρακτσί δεν έχει εξουσία λήψης αποφάσεων, αλλά ακολουθεί εντολές από τα πάνω, κυρίως από στρατιωτικούς και στελέχη ασφαλείας.
Ιδιαίτερη θέση στο νέο σκηνικό κατέχει και ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμαντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ , πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και βασικός διαπραγματευτής της Τεχεράνης στις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πολιτικοί αναλυτές τον περιγράφουν ως τον άνθρωπο που λειτουργεί ως ενδιάμεσος ανάμεσα στις αντιμαχόμενες ομάδες εξουσίας του ιρανικού καθεστώτος, διατηρώντας ταυτόχρονα στενές σχέσεις τόσο με τον στρατό όσο και με τον νέο ανώτατο ηγέτη.
Ωστόσο, η νέα αυτή περίοδος συνοδεύεται και από έντονες εσωτερικές αντιπαραθέσεις. Στο εσωτερικό του καθεστώτος έχουν ήδη εμφανιστεί διαφωνίες ανάμεσα σε όσους επιθυμούν διπλωματική αποκλιμάκωση με τις ΗΠΑ και στους σκληροπυρηνικούς που απορρίπτουν οποιαδήποτε υποχώρηση απέναντι στην Ουάσιγκτον.
Την ίδια στιγμή, η ιρανική κοινωνία παραμένει σε βαθιά κρίση. Η οικονομία συνεχίζει να πιέζεται από τις κυρώσεις, τον πόλεμο και την πολιτική αστάθεια, ενώ παλαιότερες διαρροές εγγράφων των Φρουρών της Επανάστασης είχαν ήδη προειδοποιήσει ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια βρισκόταν σε «κατάσταση έκρηξης».
Διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι το Ιράν περνά πλέον σε μια «τρίτη φάση» της Ισλαμικής Δημοκρατίας, όπου η θρησκευτική ηγεσία παραμένει συμβολικά ισχυρή, αλλά η πραγματική εξουσία μετατοπίζεται όλο και περισσότερο προς τους στρατιωτικούς και τις υπηρεσίες ασφαλείας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Γιατί η Ταϊβάν αποτελεί σημαντικό σημείο αναταραχής μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας
Πόλεμος στην Ουκρανία: Νύχτα τρόμου στο Κίεβο – Ρωσική επίθεση με drones και βαλλιστικούς πυραύλους
