Η εισβολή στα γραφεία της αντιπολίτευσης είναι η στιγμή που η Τουρκία σταμάτησε να προσποιείται

25/05/2026 9:02

Η εικόνα ήταν σχεδόν ιστορική. Αστυνομικές δυνάμεις έξω από τα κεντρικά γραφεία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) στην Άγκυρα., δικαστικές αποφάσεις που αλλάζουν κομματικές ηγεσίες και ένα πολιτικό σύστημα που μοιάζει πλέον να κινείται ανοιχτά προς μια «ελεγχόμενη δημοκρατία». Για πολλούς στην Τουρκία, οι τελευταίες εξελίξεις δεν αποτελούν απλώς άλλη μία σύγκρουση ανάμεσα στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και την αντιπολίτευση. Αποτελούν την πιο καθαρή απόδειξη ότι το καθεστώς έχει περάσει σε νέα φάση.

Η απόφαση εφετείου της Άγκυρας να ακυρώσει το συνέδριο του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος 2023 —και ουσιαστικά να ανατρέψει την εκλογή του Οζγκούρ Εζέλ στην ηγεσία του κόμματος— προκάλεσε πολιτικό σοκ. Επισήμως, το δικαστήριο επικαλέστηκε διαδικαστικές παρατυπίες. Στην πραγματικότητα, ελάχιστοι στην Τουρκία πιστεύουν ότι η υπόθεση αφορά νομικές λεπτομέρειες. Η αίσθηση που κυριαρχεί είναι πως το κράτος παρεμβαίνει πλέον ανοιχτά στην εσωτερική λειτουργία της αντιπολίτευσης.

Το CHP δεν είναι οποιοδήποτε κόμμα. Είναι το κόμμα του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, ο ιστορικός πυρήνας του τουρκικού κοσμικού κράτους. Για δεκαετίες θεωρούνταν κουρασμένο, γραφειοκρατικό και πολιτικά ανήμπορο απέναντι στη λαϊκή μηχανή του AKP. Όμως τα τελευταία δύο χρόνια αυτό άλλαξε δραματικά.

Η άνοδος του Οζγκούρ Εζέλ στην ηγεσία και κυρίως η εκρηκτική δημοτικότητα του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου έδωσαν στην αντιπολίτευση κάτι που είχε χάσει εδώ και χρόνια: πραγματική πιθανότητα εξουσίας.

Οι δημοτικές εκλογές του 2024 αποτέλεσαν σημείο καμπής. Το CHP κέρδισε μεγάλες πόλεις, αύξησε την επιρροή του και πέτυχε την πιο σοβαρή εκλογική ήττα του Ερντογάν εδώ και δύο δεκαετίες. Από εκείνη τη στιγμή, η πίεση του κράτους προς την αντιπολίτευση άρχισε να κλιμακώνεται σχεδόν μεθοδικά.

Διώξεις δημάρχων. Έρευνες για «τρομοκρατία». Υποθέσεις διαφθοράς. Απόπειρες πολιτικής απονομιμοποίησης του Ιμάμογλου. Ακόμη και η ακύρωση του πανεπιστημιακού του πτυχίου —μια κίνηση που θα μπορούσε να τον αποκλείσει από μελλοντική προεδρική υποψηφιότητα— αντιμετωπίστηκε ως ξεκάθαρη πολιτική παρέμβαση.

Γιατί όμως τόσος φόβος απέναντι στο CHP;

Η απάντηση βρίσκεται λιγότερο στο ίδιο το κόμμα και περισσότερο στην πολιτική πραγματικότητα της Τουρκίας. Ο Ερντογάν παραμένει κυρίαρχος, αλλά το σύστημα εξουσίας που έχτισε δείχνει πλέον σημάδια κόπωσης. Η οικονομική κρίση, ο πληθωρισμός, η κοινωνική φθορά και κυρίως το ζήτημα της διαδοχής δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον αβεβαιότητας.

Ο Ιμάμογλου θεωρείται ίσως ο μοναδικός πολιτικός στην Τουρκία που μπορεί πραγματικά να νικήσει τον Ερντογάν σε εθνικές εκλογές. Και αυτό ακριβώς τον καθιστά επικίνδυνο.

Η Τουρκία μοιάζει πλέον να ακολουθεί το μοντέλο των λεγόμενων «εκλογικών αυταρχισμών»: οι εκλογές συνεχίζουν να υπάρχουν, τα κόμματα επίσης, όμως το κράτος χρησιμοποιεί δικαστήρια, αστυνομία και θεσμούς ώστε η αντιπολίτευση να μην μπορεί ποτέ να απειλήσει πραγματικά την εξουσία.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι η κυβέρνηση δεν προσπαθεί πλέον να κρύψει αυτή τη διαδικασία. Πριν λίγα χρόνια, τέτοιες παρεμβάσεις θα προκαλούσαν διεθνές σοκ. Σήμερα μοιάζουν σχεδόν κανονικοποιημένες.

Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη αλλαγή στη σύγχρονη Τουρκία: όχι ότι η δημοκρατία περιορίζεται, αλλά ότι το σύστημα έχει σταματήσει να αισθάνεται την ανάγκη να προσποιείται πως δεν το κάνει.