Γιατί η Ουκρανία διαπραγματεύεται μια συμφωνία ορυκτών με τις ΗΠΑ;

Η Ουκρανία συμφώνησε στο περίγραμμα μιας μεγάλης συμφωνίας που θα δώσει στις ΗΠΑ πρόσβαση στα κοιτάσματα ορυκτών της Ουκρανίας, σύμφωνα με δηλώσεις  ανώτερου αξιωματούχου στο Κίεβο.

Η συμφωνία ήλθε σαν αποτέλεσμα της αυξανόμενης πίεσης από την Ουάσιγκτον στην Ουκρανία να υπογράψει τη συμφωνία, η οποία βρέθηκε στο επίκεντρο της ρήξης μεταξύ των προέδρων των ΗΠΑ και της Ουκρανίας την περασμένη εβδομάδα.

Χθες  Τρίτη, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι αναμένει από τον Ουκρανό ομόλογό του, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, να ταξιδέψει στην Ουάσιγκτον τις επόμενες ημέρες, πιθανόν την Παρασκευή, για να υπογράψει τη συμφωνία λέγοντας πως σαν αντάλλαγμα  η συμφωνία αυτή θα δώσει στην Ουκρανία «το δικαίωμα να πολεμήσει».

Ο Ζελένσκι συμπεριέλαβε για πρώτη φορά την προσφορά συμφωνίας για τα ορυκτά στο λεγόμενο «σχέδιο νίκης» που παρουσίασε στον Τραμπ τον περασμένο Σεπτέμβριο. “Η ιδέα είπε, ήταν να προσφέρουμε στον τότε υποψήφιο πρόεδρο έναν απτό λόγο για να συνεχίσουν οι ΗΠΑ να υποστηρίζουν την Ουκρανία”.

Η Όλγα Στεφανίσινα, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης της Ουκρανίας για την ευρωπαϊκή και ευρωατλαντική ενσωμάτωση, δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι διαπραγματεύσεις ήταν «πολύ εποικοδομητικές, με σχεδόν όλες τις βασικές λεπτομέρειες οριστικοποιημένες».

Τι ορυκτά έχει η Ουκρανία;
Το Κίεβο εκτιμά ότι περίπου το 5% των «κρίσιμων πρώτων υλών» στον κόσμο βρίσκονται στην Ουκρανία. Αυτό περιλαμβάνει περίπου 19 εκατομμύρια τόνους αποδεδειγμένων αποθεμάτων γραφίτη, για τα οποία η κρατική υπηρεσία γεωλογικής έρευνας της Ουκρανίας λέει ότι καθιστά τη χώρα «μία από τις πέντε κορυφαίες χώρες» για την προμήθεια του ορυκτού.

Ο γραφίτης χρησιμοποιείται για την κατασκευή μπαταριών για ηλεκτρικά οχήματα.

Η Ουκρανία διαθέτει επίσης το ένα τρίτο όλων των ευρωπαϊκών κοιτασμάτων λιθίου, το βασικό συστατικό στις μπαταρίες. Και πριν από τη ρωσική εισβολή, το παγκόσμιο μερίδιο της Ουκρανίας στην παραγωγή τιτανίου, ένα ελαφρύ μέταλλο που χρησιμοποιείται στην κατασκευή από αεροπλάνα μέχρι σταθμούς παραγωγής ενέργειας, ήταν 7%.

Επιπλέον, η Ουκρανία έχει σημαντικά κοιτάσματα μετάλλων σπάνιων γαιών. Πρόκειται για μια ομάδα 17 στοιχείων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή όπλων, ανεμογεννητριών, ηλεκτρονικών ειδών και άλλων προϊόντων ζωτικής σημασίας για τον σύγχρονο κόσμο.

Ορισμένα από τα κοιτάσματα ορυκτών, ωστόσο, έχουν κατασχεθεί από τη Ρωσία. Σύμφωνα με την Yulia Svyrydenko, υπουργό Οικονομίας της Ουκρανίας, πόροι αξίας 350 δισ. δολαρίων παραμένουν σήμερα στα κατεχόμενα.

Το 2022, η SecDev, μια εταιρεία συμβούλων γεωπολιτικών κινδύνων με έδρα τον Καναδά, διεξήγαγε μια αξιολόγηση, η οποία διαπίστωσε ότι η Ρωσία είχε καταλάβει το 63% των ουκρανικών ανθρακωρυχείων και τα μισά κοιτάσματα μαγγανίου, καισίου, τανταλίου και σπάνιων γαιών.

Ο Δρ Robert Muggah, διευθυντής της SecDev, δήλωσε ότι τέτοια ορυκτά προσθέτουν μια «στρατηγική και οικονομική διάσταση» στη συνεχιζόμενη επιθετικότητα της Ρωσίας. Με την κατάσχεσή τους, λέει, η Μόσχα αρνείται τα έσοδα πρόσβασης για την Ουκρανία, επεκτείνει τη δική της βάση πόρων και επηρεάζει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.

Γιατί τα θέλουν οι ΗΠΑ;
Τα κρίσιμα ορυκτά «είναι το θεμέλιο της οικονομίας του 21ου αιώνα», εξηγεί  ο Δρ Muggah. Είναι βασικές για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις στρατιωτικές εφαρμογές και τη βιομηχανική υποδομή και διαδραματίζουν «ένα αυξανόμενο στρατηγικό ρόλο στη γεωπολιτική και τη γεωοικονομία», είπε.

Επιπλέον, οι ΗΠΑ επιθυμούν μια συμφωνία για τους ορυκτούς πόρους της Ουκρανίας επειδή θέλουν να μειώσουν την εξάρτηση από την Κίνα, η οποία ελέγχει το 75% των κοιτασμάτων σπάνιων γαιών στον κόσμο, σύμφωνα με την Geological Investment Group.

Τον Δεκέμβριο η Κίνα απαγόρευσε τις εξαγωγές ορισμένων ορυκτών σπάνιων γαιών στις ΗΠΑ, έχοντας προηγουμένως περιορίσει τις εξαγωγές ορυκτών προς τις ΗΠΑ το προηγούμενο έτος.