PLUS
Ο Καταλανός αρχιτέκτονας κέρδισε την προσωνυμία «ο αρχιτέκτονας του Θεού» με την ανυπέρβλητης ομορφιάς εκκλησία της «Αγίας Οικογένειας» στη Βαρκελώνη
Του ΝΙΚΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗ
Όποιος έχει επισκεφθεί τη Βαρκελώνη δεν έχει φύγει από την πρωτεύουσα της Καταλονίας χωρίς να έχει επισκεφθεί το πιο ονομαστό από τα αξιοθέατά της, τη Βασιλική της Σαγράδα Φαμίλια, της Εκκλησίας της Αγίας Οικογένειας,Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, που βρίσκεται υπό κατασκευήν εδώ και 144 χρόνια.
Η Βασιλική της Σαγράδα Φαμίλια συγκαταλέγεται μεταξύ των πιο περίπλοκων και χρονοβόρων αρχιτεκτονικών έργων στον κόσμο. Βρίσκεται ακόμη υπό κατασκευήν, ενώ κάθε χρόνο την επισκέπτονται πάνω από τέσσερα εκατομμύρια άνθρωποι.
Οικογενειακή υπόθεση
Η ιδέα για το κτίριο ξεκίνησε το 1882 όταν μια μικρή ομάδα καθολικών πιστών του Αγίου Ιωσήφ (του μνηστήρος της Παναγίας), γνωστοί ως Ιωσηφίτες, αφιερωμένοι στην ενθάρρυνση της οικογενειακής συνοχής ενόψει της αναδυόμενης βιομηχανικής επανάστασης, προσπάθησαν να οικοδομήσουν μια μικρή ενοριακή εκκλησία στα περίχωρα της τότε προαστιακής Βαρκελώνης. Προεξάρχων σε αυτή την ιδέα υπήρξε ένας τοπικός βιβλιοπώλης και φιλάνθρωπος, ο Χοσέ Μαρία Μποκαμπέλα, ο οποίος ίδρυσε την Ένωση Πιστών του Αγίου Ιωσήφ (1866) που είχε 600.000 μέλη και επινόησε την κατασκευή της Σαγράδα Φαμίλια μετά από μια επίσκεψη στο Βατικανό το 1872, όταν είδε τη Βασιλική του Λορέτο.
H Βασιλική του Λορέτο, όπου διατηρείται και λατρεύεται η Santa CasadellaVergineMaria(Πανήλιο του Ιερού Οίκου της Παναγίας), ένας ιερός τόπος που ορίστηκε από τον Πάπα Ιωάννη Παύλο Β΄ ως «η αληθινή Μαριανή καρδιά του Χριστιανισμού», είναι ένας από τους σημαντικότερους τόπους προσκυνήματος για την καθολική πίστη καθώς σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, και σήμερα τεκμηριωμένη από ιστορικές και αρχαιολογικές έρευνες, η Santa Casa είναι το σπίτι από τη Ναζαρέτ όπου γεννήθηκε, εκπαιδεύθηκε η Παναγία και έλαβε το μήνυμα του Ευαγγελισμού. Το σπίτι αυτό αποτελούνταν από ένα δωμάτιο σε τοιχοποιία, με τρεις τοίχους από πέτρα τοποθετημένους έτσι ώστε να περικλείουν ένα βράχο-σπήλαιο. Οι τρεις αυτοί πέτρινοι τοίχοι, όπως λέει ο θρύλος, μεταφέρθηκαν στην Ιταλία στο Λορέτο με πλοίο από σταυροφόρους που εκδιώχθηκαν από την Παλαιστίνη το 1291.
Ο Μποκαμπέλα γυρνώντας στην Ισπανία αγόρασε ένα οικόπεδο σε ένα μέρος γνωστό ως ElPoblet, κοντά στο Camp de l’Arpa, στο κέντρο της Βαρκελώνης, έναντι 172.000 πεσετών (1.034 ευρώ). Πρώτα εμπιστεύθηκε το έργο στον αρχιτέκτονα Φρανσίσκο Ντι Πάουλα ντελ Βιγιάρ. Το 1883, όταν ο Βιγιάρπαραιτήθηκε, τη συνέχιση του ναού ανέλαβε ο ένας φιλόδοξος νεαρός Καταλανός αρχιτέκτονας, ο Αντόνι Γκαουντί – του οποίου τα μοναδικά έργα εκείνη την εποχή αποτελούσαν ένα κιόσκι, κάποια έπιπλα και άλλες διάφορες ασήμαντες κατασκευές.
Σε αντίθεση με τον Βιγιάρ που αρχικά σχεδίαζε έναν παραδοσιακό, νεογοτθικό καθεδρικό, όταν το 1883 ο Γκαουντί ανέλαβε το έργο το μετέτρεψε σε κάτι πολύ πιο πρωτοποριακό και φιλόδοξο. Ο Καταλανός αρχιτέκτονας κέρδισε την προσωνυμία «ο αρχιτέκτονας του Θεού», εξυφαίνοντας τη θρησκευτική πίστη μέσα από ψηλά κωδωνοστάσια, πολύχρωμα κεραμικά και κυματιστές γραμμές, που καθόρισαν για πάντα την πόλη της Βαρκελώνης.
Αφοσιώθηκε σε αυτό για το υπόλοιπο της ζωής του και όταν σκοτώθηκε το 1926 σε ένα τραγικό δυστύχημα, μόλις ένα μικρό μέρος του ναού είχε ολοκληρωθεί. Μια μέρα, καθώς πήγαινε να επιθεωρήσει τα έργα κατασκευής, τον παρέσυρε τραμ και απεβίωσε.
Ιδιαιτερότητες
Ο σχεδιασμός του ναού είναι εξαιρετικά πολύπλοκος και φέρει τη χαρακτηριστική σφραγίδα του, συνδυάζοντας στοιχεία γοτθικής αρχιτεκτονικής και μοντερνισμού, με έντονη έμφαση στη φύση και στη θρησκεία. Ο Γκαουντί ήθελε η αρχιτεκτονική του να «μιλάει» μέσα από τις μορφές και τα σχήματα που αναπαριστούν τη δημιουργία της φύσης, τον Θεό και την πίστη.
Η Σαγράδα Φαμίλια είναι γεμάτη από συμβολισμούς τόσο στην εξωτερική όσο και στην εσωτερική της αρχιτεκτονική. Το σχέδιο περιλαμβάνει τρεις μεγάλες προσόψεις που αφηγούνται ιστορίες από τη ζωή του Χριστού:
Η Γέννηση
Είναι αφιερωμένη στη Γέννηση του Ιησού Χριστού και είναι η πιο λεπτομερώς διακοσμημένη. Ο Γκαουντί ήταν εν ζωή για μεγάλο μέρος της κατασκευής της Πρόσοψης της Γέννησης, της ανατολικής πλευράς της Σαγράδα Φαμίλια, και είναι μια απεικόνιση της Γέννησης του Χριστού,η οποία είναι αξιοσημείωτη για τις ζωηρές λεπτομέρειες και την ενσωμάτωση συμβόλων από τη φύση παντού, όπως το Δέντρο της Ζωής και διάφορα ζώα που αντιπροσωπεύουν έννοιες όπως η αιωνιότητα και η αλλαγή. Η Πρόσοψη της Γέννησης έχει σχεδιαστεί με ανατολικό προσανατολισμό και φωτίζεται με το πρώτο φως κάθε μέρα ως σύμβολο ελπίδας.
Τα Πάθη
Απεικονίζει τα Πάθη του Χριστού με πιο αυστηρές και γωνιώδεις μορφές. Μια πιο έντονη σκηνή που προορίζεται να είναι μια αντίθεση με την αφθονία και την επιβεβαίωση της ζωής στην Πρόσοψη της Γέννησης. Ο Καταλανός γλύπτης JosepMariaSubirachs ηγήθηκε του έργου ακολουθώντας τις πρωτότυπες ιδέες του Γκαουντί, με τα πρώτα του κομμάτια να τοποθετούνται το 1987 και τα τελευταία το 2018.
Η Δόξα
θα ολοκληρωθεί στο μέλλον και θα είναι η μεγαλύτερη, αντιπροσωπεύοντας την Ανάσταση και την Ανάληψη του Χριστού στους ουρανούς. Όπως συμβαίνει με τις περισσότερες ρωμαιοκαθολικές εκκλησίες, η Πρόσοψη της Δόξας με νότιο προσανατολισμό, που ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 2002, θα διακοσμήσει την κύρια είσοδο της Σαγράδα Φαμίλια. Οι πόρτες της Πρόσοψης της Δόξας εγκαταστάθηκαν το 2008 και περιλαμβάνουν την προσευχή του Κυρίου στα καταλανικά με λαβές θυρών στο σχήμα ενός Α και ενός G για τα αρχικά του Άντονι Γκαουντί.
Οι πύργοι του ναού είναι επίσης σημαντικοί, με τον κεντρικό πύργο του Ιησού Χριστού να σχεδιάζεται να φτάσει τα 172 μέτρα και να γίνει το ψηλότερο σημείο της Βαρκελώνης. Συνολικά προβλέπεται να υπάρχουν 18 πύργοι, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν τους Αποστόλους, τους Ευαγγελιστές, την Παναγία και τον Ιησού Χριστό.
Ένθερμος καθολικός
Ο Γκαουντί ήταν ένθερμος καθολικός και η Σαγράδα Φαμίλια δεν είναι απλώς ένα αρχιτεκτονικό έργο, αλλά ένας ναός που συνδυάζει πίστη, τέχνη και αρχιτεκτονική. Ο αρχιτέκτονας εμπνεόταν από τη Βίβλο και ήθελε το έργο του να εκφράζει τις χριστιανικές αξίες. Κάθε λεπτομέρεια του ναού έχει ένα συμβολικό νόημα, με τους αριθμούς, τις μορφές και τα σχέδια να αντλούν έμπνευση από τα Ευαγγέλια και άλλες θρησκευτικές πηγές. Παρότι ο ναός ξεκίνησε να χτίζεται το 1882, η ολοκλήρωσή του έχει καθυστερήσει λόγω της πολυπλοκότητας του σχεδίου και των οικονομικών δυσκολιών. Ο Γκαουντί βέβαια είχε δηλώσει πως δεν βιαζόταν, καθώς ο «πελάτης» του, ο Θεός, είχε όλο τον χρόνο στη διάθεσή του.
Ο χρόνος κατασκευής παρατάθηκε και από εξωτερικούς παράγοντες, όπως ο ισπανικός εμφύλιος πόλεμος και η καταστροφή μέρους των σχεδίων του Γκαουντί. Το αρχικό πλάνο ήταν να ολοκληρωθεί το 2026, που θα σηματοδοτούσε και τα 100 χρόνια από τον θάνατο του Γκαουντί, η πανδημία όμως ανέτρεψε αυτά τα σχέδια. Η διακοπή των κατασκευαστικών εργασιών και η μείωση των τουριστικών εσόδων που χρηματοδοτούσαν το έργο οδήγησαν στην επ’ αόριστον αναβολή της ημερομηνίας ολοκλήρωσης.
Ιστορική απόφαση
Ένα χρόνο λοιπόν πριν από τη συμπλήρωση ενός αιώνα από τον θάνατό του Γκαουντί, το Βατικανό προχώρησε σε μια ιστορική απόφαση που σηματοδοτεί την αναγνώριση της βαθιάς πνευματικής κληρονομιάς του αρχιτέκτονα, ανακοινώνοντας τη Δευτέρα ότι ο Αντόνι Γκαουντί, ο Καταλανός δημιουργός της εμβληματικής Βασιλικής, ο οποίος αποκαλούνταν και «Αρχιτέκτονας του Θεού», έχει τεθεί επίσημα στον δρόμο προς την αγιοποίηση.
Η απόφαση αυτή έρχεται ως επιστέγασμα μιας μακροχρόνιας προσπάθειας που ξεκίνησε πριν από περισσότερες από τρεις δεκαετίες, όταν πιστοί και θαυμαστές του έργου του Γκαουντί άρχισαν να ζητούν την αναγνώρισή του ως αγίου. Ο Πάπας Φραγκίσκος, στην πρώτη του επίσημη συνάντηση μετά από εβδομάδες ασθένειας με απειλητική για τη ζωή του πνευμονία, αναγνώρισε τις «ηρωικές αρετές» του 88χρονου αρχιτέκτονα, ένα κρίσιμο πρώτο βήμα στη μακρά και περίπλοκη διαδικασία προς την αγιοποίηση. Ο Γκαουντί, του οποίου το έργο έχει μετατρέψει τη Βαρκελώνη σε παγκόσμιο προορισμό, θα πρέπει πρώτα να περάσει από το στάδιο της μακαριοποίησης πριν προχωρήσει στο τελικό στάδιο της αγιοποίησης.
Μόλις ανακηρυχθεί «σεβάσμιος υπηρέτης του Θεού», τίτλος που δίνεται σε αποθανόντα ο οποίος αναγνωρίζεται ότι «έζησε τις αρετές με ηρωικό τρόπο», θα πρέπει να ανακηρυχθεί ευλογημένος και μόνο τότε άγιος.
Η περίπτωση μιας γυναίκας από το Ρέους που ισχυρίζεται ότι ανέκτησε την όρασή της χάρη στην αφοσίωσή της στον Γκαουντί μαζί με μια βιογραφία με μαρτυρίες ανθρώπων που τον γνώριζαν αποτελούν μερικές αποδείξεις αυτής της υποτιθέμενης αγιότητας, σύμφωνα με έρευνα του δημόσιου τηλεοπτικού καναλιού TVE.
Η αρχή είχε γίνει από τον Μάρτιο του 2000, όταν η Αγία Έδρα ενέκρινε την επίσημη έναρξη της επισκοπικής διαδικασίας μακαριοποίησης, η οποία οδήγησε στη συγκρότηση του αντίστοιχου δικαστηρίου για τη διερεύνηση της φήμης της αγιότητάς του.
Στο ταξίδι του στην Ισπανία το 2010 ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄, όταν εγκαινίασε τη Σαγράδα Φαμίλια, τον χαρακτήρισε «λαμπρό αρχιτέκτονα και συνεπή χριστιανό που ξεπέρασε το σημερινό χάσμα μεταξύ της ανθρώπινης και της χριστιανικής συνείδησης, μεταξύ της ύπαρξης σε αυτόν τον πρόσκαιρο κόσμο και του ανοίγματος σε μια αιώνια ζωή, μεταξύ της ομορφιάς των πραγμάτων και του Θεού ως ομορφιάς», αναγνωρίζοντας τη βαθιά επίδραση του Γκαουντί στην καθολική πίστη και στην παγκόσμια αρχιτεκτονική κληρονομιά.
*Όπως δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΜΠΑΜ της Κυριακής
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ:
