PLUS
Η κυβέρνηση Τραμπ, με τον συνήθη ρητορικό της πληθωρισμό, χαρακτηρίζει τη συμφωνία της με την Ουκρανία για τα ορυκτά ως «ιστορική» αναφέροντας πως αυτή κάνει τις ΗΠΑ το πιο ισχυρό έθνος στον κόσμο.
Η Συμφωνία αυτή ήρθε σαν “λύτρωση” για τους Ουκρανούς ιδιαίτερα όταν οι σχέσεις ΗΠΑ-Ουκρανίας έφτασαν σε πολύ χαμηλό σημείο, μετά τον εκφοβισμό του Βολοντίμιρ Ζελένσκι από το Οβάλ Γραφείο και τις αναφορές ότι η Ουάσινγκτον είναι πρόθυμη να αναγνωρίσει την προσαρτημένη Κριμαία ως ρωσική. Βέβαια ακόμη βασικές λεπτομέρειες αυτής της συμφωνίας δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί σε μια τεχνική συμφωνία, αλλά η ιδέα ξεκίνησε από το Κίεβο, το οποίο είδε ότι τα οικονομικά κίνητρα μπορεί να ήταν ο μόνος τρόπος να τραβήξουν την προσοχή του προέδρου των ΗΠΑ για την άμυνά του.
«Σύμφωνα με την αναπληρώτρια πρωθυπουργό και υπουργό Οικονομίας της Ουκρανίας Γιούλια Σβιριντένκο το κοινό επενδυτικό ταμείο ανασυγκρότησης θα αφορά πρότζεκτ εξόρυξης ορυκτών, πετρελαίου και φυσικού αερίου, όπως και τις σχετικές υποδομές». «Οι επενδύσεις θα γίνονται αποκλειστικά στην ουκρανική επικράτεια και κατά τα πρώτα δέκα χρόνια δεν θα γίνεται διανομή, αλλά επανεπένδυση των εσόδων και των κερδών του ταμείου. Μετά από αυτό το διάστημα τα κέρδη θα διανέμονται μεταξύ των εταίρων.
Το σημαντικό για την Ουκρανία είναι πως η χώρα δεν θα έχει χρέη για τη στρατιωτική και οικονομική βοήθεια που της έχουν προσφέρει οι ΗΠΑ από την έναρξη της ρωσικής εισβολής. Αυτό αποτελούσε για καιρό ένα σημαντικό ζήτημα στις διαπραγματεύσεις, διότι ο πρόεδρος Τραμπ θεωρούσε πως τα πιθανά έσοδα από τις εξορύξεις πρώτων υλών θα είναι αντιστάθμισμα αλλά και πηγή κέρδους για τις ΗΠΑ, ως αντάλλαγμα για την αμερικανική στήριξη προς την Ουκρανία. Μετά τη συμφωνία ο Τραμπ τόνισε πως οι ΗΠΑ θα λάβουν πίσω πολύ περισσότερα απ’ όσα έχουν επενδύσει ως τώρα».
Επιπλέον, σύμφωνα με τη Σβιριντένκο οι αποφάσεις γύρω από τις δραστηριότητες του ταμείου θα λαμβάνονται ισότιμα. Η Ουκρανία θα διατηρήσει τον “πλήρη έλεγχο” της επικράτειας, των υποδομών και των φυσικών πόρων της, όπως προσέθεσε ο Ουκρανός πρωθυπουργός Ντενίς Σμιχάλ.
Την ίδια στιγμή η συμφωνία δεν θα επηρεάσει με κανέναν τρόπο τις προσπάθειες που καταβάλλει η Ουκρανία για ένταξη στην ΕΕ. Η Ουκρανία συνεργάζεται και με άλλα κράτη, όπως η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία και η Ιταλία, σε διάφορα έργα για την εκμετάλλευση σημαντικών πρώτων υλών.
Από την πλευρά του ο πρόεδρος των ΗΠΑ χρειαζόταν μία επιτυχία, έχοντας αποτύχει να υλοποιήσει την υπόσχεση πως θα τερματίσει άμεσα τον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο. Και τώρα η συμφωνία αυτή του δίνει τη δυνατότητα να παρουσιάσει ένα deal. Το πότε όμως ακριβώς θα γίνουν οι επενδύσεις, όπως και το πότε θα δοθούν μερίσματα στις ΗΠΑ από το ταμείο που ακόμη βρίσκεται υπό σχεδιασμό, φαίνεται να είναι δευτερεύουσας σημασίας.
Ακόμη μένει αναπάντητο το ερώτημα σχετικά με την προέλευση των χρημάτων για επενδύσεις, εφ’ όσον δεν θα προκύψουν από τη φορολογία. Ο Τραμπ θα πρέπει να προσφέρει στους επενδυτές ελκυστικές συνθήκες επενδύσεων – και σε αυτές συμπεριλαμβάνεται πρωτίστως μία ειρήνη διαρκείας στην Ουκρανία, κάτι που ακόμη παραμένει σε εκκρεμότητα.
Επιπλέον, θα πρέπει να γίνουν περαιτέρω έρευνες για να διαπιστωθεί η συνολική αξία των υπό εκμετάλλευση φυσικών πόρων της Ουκρανίας. Αυτός είναι και ο λόγος που ο επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Helmholtz Freiberg για την Τεχνολογία των Πόρων δήλωσε στον ελβετικό σταθμό SRF ότι η διαπίστωση του Τραμπ πως οι ΗΠΑ θα έχουν έσοδα αξίας περίπου 350 δισεκατομμυρίων ευρώ από τη συμφωνία αποτελεί μάλλον “καθαρή εικασία και δεν βασίζεται σε καμία σαφή ένδειξη”».
«Εντείνεται η πίεση στον Πούτιν»
Πρόκειται για μία συμβολική νίκη, την οποία ο Τραμπ χρειαζόταν επειγόντως. Ωστόσο η συμφωνία αποτελεί και για την Ουκρανία μία διπλωματική επιτυχία αν και σε αυτή δεν γίνεται λόγος για συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος όμως, το να αποσυρθεί δηλαδή ο Τραμπ από τις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία και να αφήσει την Ουκρανία στην τύχη της, φαίνεται επί του παρόντος να έχει αποφευχθεί.
Ο Τραμπ μπορεί τώρα να παρουσιάσει τη στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία «ως μία επικερδή επένδυση» που τουλάχιστον θεωρητικά θα φέρει χρήματα στις ΗΠΑ, ενώ από την ουκρανική πλευρά είναι σημαντικό το γεγονός ότι με αυτήν τη συμφωνία διαφοροποιείται η διαπραγματευτική θέση των ΗΠΑ – διότι μέχρι τώρα «ο Τραμπ έλεγε πως μπορεί να συνεννοηθεί καλύτερα με τον Ρώσο δικτάτορα Πούτιν, παρά με τον Ζελένσκι».
Η επίδειξη αυτής της συμφωνίας ως απόδειξη της ικανότητάς του στη σύναψη συμφωνιών θα μπορούσε επίσης να ενθαρρύνει τον κ. Τραμπ να νιώσει ένα βαθμό πολιτικής επένδυσης στην κρίση και ίσως ως εκ τούτου να κάνει τον Πούτιν να κινηθεί λίγο πιο προσεκτικά από το να πιστεύει ότι πρέπει να καταλάβει όσα περισσότερα εδάφη μπορεί πριν κάτσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Οι ειρηνευτικές προσπάθειες του Ντόναλντ Τραμπ μέχρι σήμερα χαρακτηρίζονταν από την προσπάθεια να πιέσει την Ουκρανία να αποδεχτεί τους όρους της Μόσχας, επειδή πιστεύει ότι οποιαδήποτε συμφωνία φαίνεται καλύτερη από το να μην υπάρχει. Τώρα μετά τη Συμφωνία για τα ορυκτά η πρόταση του Πούτιν για τριήμερη εκεχειρία μοιάζει να μην είναι αρκετή για τις ΗΠΑ που δηλώνουν πως χρειάζεται μία “κατάπαυση πυρός διαρκείας και όχι ένα τριήμερο διάλειμμα, για να υπάρχει λόγος για εορτασμούς”, με τον ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ στην Ουκρανία, Κιθ Κέλογκ, να χαρακτηρίζει την πρόταση του Ρώσου προέδρου “παράλογη”.
Έτσι, εντείνεται ακόμη περισσότερο η πίεση προς τον Πούτιν να προβεί σε παραχωρήσεις και να συνομιλήσει άμεσα με τον Ουκρανό πρόεδρο – όμως πριν από μία κατάπαυση πυρός και όχι μετά.
