PLUS
Απαιτούνται πρωτίστως πολιτική βούληση και διοικητική επάρκεια
Του ΚΙΜΩΝΑ ΛΟΓΟΘΕΤΗ
Η συντήρηση του οδικού δικτύου αποτελεί μία από τις βασικότερες αρμοδιότητες της τοπικής αυτοδιοίκησης – τόσο των δήμων όσο και των περιφερειών. Ο δήμαρχος, ως επικεφαλής της δημοτικής αρχής, διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη διαμόρφωση ενός ασφαλούς, λειτουργικού και πολιτισμένου οδικού περιβάλλοντος. Η καθημερινότητα του δημότη επηρεάζεται άμεσα από την κατάσταση του δρόμου, του πεζοδρομίου, του φωτισμού και της σήμανσης. Συνεπώς, η οδική ασφάλεια δεν είναι ζήτημα μόνο των τροχονόμων ή των οδηγών, αλλά πρωτίστως πολιτικής βούλησης και διοικητικής επάρκειας.
Η ελληνική νομοθεσία είναι ξεκάθαρη: οι δήμοι είναι υπεύθυνοι για την εποπτεία, συντήρηση και ασφάλεια του αστικού οδικού δικτύου. Αυτό περιλαμβάνει κάθε δρόμο, κάθε στενό, κάθε διασταύρωση εντός των ορίων του δήμου. Ο δήμαρχος, μέσω των τεχνικών υπηρεσιών του, οφείλει να προγραμματίζει και να εποπτεύει περιοδικές αυτοψίες με σκοπό την καταγραφή φθορών και ελλείψεων. Είτε πρόκειται για μια φθαρμένη πινακίδα, για διαγραμμίσεις που έχουν ξεθωριάσει, είτε για λακκούβες και καθιζήσεις του οδοστρώματος, κάθε παρέμβαση οφείλει να γίνεται έγκαιρα και τεκμηριωμένα.
Τα πεζοδρόμια
Παράλληλα, η κακή κατάσταση των πεζοδρομίων μπορεί να προκαλέσει πτώσεις και τραυματισμούς – ειδικά σε ευάλωτους πολίτες, όπως ηλικιωμένους, ΑμεΑ ή γονείς με καροτσάκια. Οι βλάβες στον δημοτικό φωτισμό αυξάνουν τον κίνδυνο ατυχημάτων αλλά και παραβατικότητας, ενώ τα βουλωμένα φρεάτια αποτελούν διαρκή απειλή κατά την περίοδο των βροχοπτώσεων. Το ίδιο ισχύει και για τα δέντρα και κλαδιά που εμποδίζουν την ορατότητα ή καλύπτουν σημαντικές πινακίδες.
Η ευθύνη του δημάρχου δεν περιορίζεται μόνο σε ό,τι φαίνεται. Αφορά και όσα πρέπει να προβλεφθούν. Για την οδική ασφάλεια απαιτείται καθημερινή και συστηματική δουλειά – όχι αποσπασματικές ενέργειες την προεκλογική περίοδο. Η συντήρηση του οδικού δικτύου είναι διαρκής υποχρέωση, όχι ευκαιριακή επένδυση προβολής. Ο δήμαρχος πρέπει να οργανώνει, να ιεραρχεί και να υλοποιεί έργα συντήρησης και αναβάθμισης του οδικού περιβάλλοντος: ασφαλτοστρώσεις, βελτίωση φωτισμού, ανανέωση διαγραμμίσεων, συντήρηση σηματοδοτών, καθαρισμός φρεατίων. Επιπλέον χρειάζονται προληπτικός σχεδιασμός για αντιπλημμυρικά έργα και θωράκιση των υποδομών απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης.
Ποινικές συνέπειες
Αξίζει να σημειωθεί ότι παραλείψεις στην οδική ασφάλεια μπορούν να επιφέρουν και ποινικές συνέπειες. Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις σοβαρών τροχαίων δυστυχημάτων που οφείλονταν σε φθορές στο οδόστρωμα, σε ανύπαρκτα ή δυσδιάκριτα στηθαία ασφαλείας, σε πινακίδες που είχαν καταστραφεί και δεν αντικαταστάθηκαν. Σε τέτοιες περιπτώσεις οι δικαστικές αρχές αναζητούν ευθύνες όχι μόνο από τις τεχνικές υπηρεσίες, αλλά και από τους αιρετούς που εποπτεύουν. Ο δήμαρχος δεν είναι μόνο διοικητικός υπεύθυνος, αλλά και κοινωνικά υπόλογος απέναντι στους πολίτες του.
Στην πράξη, όσο πιο καλά συντηρημένο είναι το δίκτυο ενός δήμου τόσο περισσότερο περιορίζονται τα τροχαία, αποτρέπονται παραβατικές συμπεριφορές -όπως η παράνομη στάθμευση ή η υπερβολική ταχύτητα- και ενισχύεται το αίσθημα ευταξίας και σεβασμού στον δημόσιο χώρο. Η εικόνα της πόλης επηρεάζεται σημαντικά από την ποιότητα των δρόμων και των πεζοδρομίων. Όταν οι κάτοικοι βλέπουν έναν δήμο που διατηρεί καθαρούς, φωτεινούς, ασφαλείς και φροντισμένους δρόμους, αποκτούν εμπιστοσύνη στη διοίκηση και ενισχύεται η πολιτική αξιοπιστία του δημάρχου.
Έλλειψη πόρων;
Συχνά οι δήμοι επικαλούνται την έλλειψη πόρων για τη συντήρηση του οδικού δικτύου. Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι με καλό προγραμματισμό, σωστή ιεράρχηση και απορρόφηση διαθέσιμων χρηματοδοτήσεων (όπως του Προγράμματος «Φιλόδημος» ή του Ταμείου Ανάκαμψης, μπορούν να επιτευχθούν ουσιαστικές παρεμβάσεις. Επιπλέον, η συνεργασία με την περιφέρεια, η συμμετοχή σε προσκλήσεις ΕΣΠΑ και η αξιοποίηση ιδίων πόρων για μικρές, αλλά στοχευμένες παρεμβάσεις μπορούν να φέρουν ορατά αποτελέσματα.
Ενδεικτικά, ορισμένοι δήμοι της Αττικής έχουν εφαρμόσει επιτυχημένα μοντέλα συντήρησης με γεωχωρικές εφαρμογές αναφοράς βλαβών, σύστημα τακτικών αυτοψιών ανά δημοτική ενότητα και διαφανή προγραμματισμό έργων με online παρακολούθηση. Σε αυτούς τους δήμους παρατηρούνται σημαντική μείωση καταγγελιών πολιτών, βελτίωση της καθημερινότητας και αναγνώριση της δημοτικής δράσης.
Από την άλλη πλευρά, σε δρόμους που ανήκουν στο λεγόμενο πρωτεύον αστικό οδικό δίκτυο -όπως είναι η Λεωφόρος Κηφισού, η Ποσειδώνος ή η Μεσογείων- την αρμοδιότητα έχει η περιφέρεια. Σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο, οι περιφέρειες οφείλουν να διενεργούν τακτικές αυτοψίες τουλάχιστον ανά δεκαπενθήμερο, ελέγχοντας τα στηθαία ασφαλείας, τον φωτισμό, τα φανάρια, τις διαγραμμίσεις και την προσβασιμότητα. Ο περιφερειάρχης έχει ρόλο ανάλογο με αυτόν του δημάρχου σε επίπεδο υπερτοπικών αξόνων, και η συνεργασία δήμου -περιφέρειας είναι απαραίτητη για ένα συνεκτικό και ασφαλές δίκτυο.
Υπόθεση ζωής
Συμπερασματικά, ο δήμαρχος -και γενικότερα η τοπική αυτοδιοίκηση- δεν μπορεί να παραμένει απλός διαχειριστής σε θέματα οδικής ασφάλειας. Οφείλει να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, να οργανώνει, να ελέγχει και να παρεμβαίνει έγκαιρα. Η κατάσταση του οδικού δικτύου αντικατοπτρίζει το επίπεδο της δημοτικής διοίκησης και την προτεραιότητα που δίνεται στον άνθρωπο και στην ασφάλειά του. Η οδική ασφάλεια είναι ευθύνη, είναι πολιτική και -εντέλει- είναι υπόθεση ζωής.
*Όπως δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΜΠΑΜ της Κυριακής
Θεσσαλονίκη: Εκδηλώσεις για την οδική ασφάλεια από μοτοσικλετιστές και ποδηλάτες
