PLUS
Η χαρά που ακολούθησε την πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία πριν από περίπου έξι μήνες επισκιαζόταν πάντα από τον φόβο για το τι θα μπορούσε να ακολουθήσει στην κατεστραμμένη από τον εμφύλιο σπαραγμό χώρα .
Εκατοντάδες χιλιάδες από τα έξι εκατομμύρια Σύριους που κατέφυγαν στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια των 14 ετών πολέμου έχουν επιστρέψει και τώρα οι ελπίδες για ειρήνευση στη περιοχή δείχνουν να αναπτερώνονται καθώς ο Μάρκο Ρούμπιο, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, δηλώνει ότι η διασπασμένη χώρα μπορεί να γλυτώσει από την «πιθανή κατάρρευση και έναν εμφύλιο πόλεμο πλήρους κλίμακας επικών διαστάσεων».
Ο κ. Ρούμπιο αναφερόταν στην ξαφνική απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να άρει τις κυρώσεις στην Συρία μετά τη συνάντησή του με τον νέο πρόεδρο της χώρας, Άχμεντ αλ-Σαράα – έναν πρώην τζιχαντιστή, μαχητή της Αλ Κάιντα, για τον οποίο μέχρι πριν από μήνες οι ΗΠΑ είχαν επιβάλει αμοιβή 10 εκατομμυρίων δολαρίων, αλλά ο οποίος, κατά την άποψη του κ. Τραμπ, είναι επίσης ένας «νεαρός, ελκυστικός τύπος» με την Συριακή πλευρά να δηλώνει έτοιμη να παράσχει τις απαραίτητες διευκολύνσεις για να προσελκύσει επενδυτές και να συμβάλει στις προσπάθειες ανοικοδόμησης.
Όποια και αν ήταν η αφορμή, η αναστολή ορισμένων κυρώσεων από τις ΗΠΑ και η άρση ορισμένων μέτρων της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου ήταν απαραίτητες για να επιτραπεί σε μια χώρα που είχε πληγεί από τον εμφύλιο πόλεμο να ανακάμψει. Μπορεί επίσης να μειώσει κάπως τις ευκαιρίες για τη Ρωσία και το Ιράν να επαναβεβαιώσουν την επιρροή τους και φυσικά η αποχώρηση του Άσαντ διέλυσε έναν κρίσιμο άξονα επιρροής, διαβρώνοντας την ικανότητα της Τεχεράνης να προβάλλει ισχύ και να στηρίζει το δίκτυο των πολιτοφυλακών της σε όλη τη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα προς τον σύμμαχό της, τη Hezbollah, στον Λίβανο.
Η Τουρκία υποστηρίζει εδώ και καιρό τον Άχμεντ αλ-Σαράα ο οποίος ανήλθε στην εξουσία ως ηγέτης της ισλαμιστικής ανταρτικής ομάδας Hayat Tahrir al-Sham (HTS), η οποία ηγήθηκε της στρατιωτικής επιχείρησης για την εκδίωξη του Άσαντ, θέλοντας να επιτύχει τους στρατηγικούς της στόχους στη Συρία, συμπεριλαμβανομένης της εξασφάλισης των νότιων συνόρων της και της σταδιακής επιστροφής των Σύρων προσφύγων στην πατρίδα τους.
Άλλες όμως κυβερνήσεις είναι λιγότερο πρόθυμες, και ανησυχούν για τις επιπτώσεις που μπορεί να επιφέρει η άνοδος στην εξουσία ενός πρώην τζιχαντιστή. Το Ισραήλ για παράδειγμα δεν συμμερίζεται την ευκολία με την οποία οι ΗΠΑ και η ΕΕ αγκάλιασαν το νέο καθεστώς, εξαπολύοντας εκατοντάδες επιθέσεις στη Συρία, αν και τις έχει μειώσει από τότε που ο Τραμπ αγκάλιασε τον νέο ηγέτη.
Πολλά επίσης Δυτικά και αραβικά κράτη φοβούνται ότι ο συνασπισμός των ανταρτών υπό την ηγεσία της HTS που αντικατέστησε το καθεστώς του Άσαντ με μια σκληροπυρηνική ισλαμιστική κυβέρνηση θα αποβεί λιγότερο ικανή ή πρόθυμη να αποτρέψει την αναζωπύρωση ριζοσπαστικών δυνάμεων.
Πολλοί Σύριοι επίσης έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ενώ ο Άχμεντ αλ-Σαράα δεν είναι ο ηγέτης που θα είχαν επιλέξει, είναι αυτός που έχουν αυτή τη στιγμή και τον υποστηρίζουν φοβούμενοι την εναλλακτική λύση. Η κυβέρνηση έχει μόνο περιορισμένο έλεγχο της χώρας. Η βία παραμένει έντονη. Οι μειονοτικές κοινότητες είναι εύλογα τρομοκρατημένες μετά τις φρικαλεότητες του περασμένου Μαρτίου.
Η συριακή κυβέρνηση είχε ζητήσει ενισχύσεις καθώς οι πιστοί του Άσαντ έστησαν ενέδρα στις δυνάμεις ασφαλείας, αλλά οι μαχητές του Άχμεντ αλ-Σαράα που συγκεντρώθηκαν στην επαρχία της Λαττάκειας σφαγιάσαν εκατοντάδες, κυρίως Αλαουίτες, πολίτες. Ο Άχμεντ αλ-Σαράα τις χαρακτήρισε ως «μεμονωμένες ενέργειες».
Το Ισλαμικό Κράτος, που ακμάζει μετά την πτώση του κ. Άσαντ, έχει εκμεταλλευτεί την προσέγγιση του Άχμεντ αλ-Σαράα με τις ΗΠΑ ως εργαλείο στρατολόγησης , ελπίζοντας να πείσει ξένους μαχητές και άλλους ότι στελεχώσουν τις τάξεις του εκ νέου και θα επανέλθει δυναμικότερο. Στο επίσημο περιοδικό του, το ISIS αναφέρεται κοροϊδευτικά στο πόσες φορές οι αντίπαλοί του έχουν ανακοινώσει την οριστική του ήττα.
Και πολιτικά όμως υπάρχει βαθιά ανησυχία. Το νέο Συριακό σύνταγμα συγκεντρώνει την εξουσία στην εκτελεστική εξουσία. Ο νέος Σύρος ηγέτης λέει ότι οι Σύριοι θα μπορούν να επιλέγουν τους ηγέτες τους – αλλά όχι για τουλάχιστον τέσσερα χρόνια. Το υπουργικό του συμβούλιο περιλαμβάνει μέλη μειονοτικών κοινοτήτων – Αλαουίτες (αίρεση του κ. Άσαντ), Δρούζους, Κούρδους και Χριστιανούς ωστόσο τις βασικές θέσεις κατέχουν στελέχη του HTS.
Οι αναλυτές και οι διπλωμάτες προειδοποιούν για τον κίνδυνο μιας σύγκρουσης χωρίς όρια – παρόμοια με τα γεγονότα μετά την ανατροπή του Καντάφι στη Λιβύη ή του Saddam στο Ιράκ – όπου ένοπλες ομάδες διαφορετικών ισλαμιστικών, εθνοτικών και ιδεολογικών τάσεων θα αγωνίζονται για την κυριαρχία καθεμία με το δικό της όραμα για το μέλλον της Συρίας, που κυμαίνεται από τη λαϊκή δημοκρατία έως την ισλαμική διακυβέρνηση.
Μια τέτοια αποτυχημένη κατάσταση στη Συρία θα είχε σημαντικό αντίκτυπο στους γείτονες Λίβανο, Τουρκία, Ιράκ και Ιορδανία.
Μιλώντας στο Χαλέπι την Τρίτη, ο Σύρος πρόεδρος δήλωσε ότι «ο πόλεμός μας κατά της τυραννίας έχει τελειώσει και η μάχη μας κατά της φτώχειας έχει ξεκινήσει». Αν και θα χρειαστεί χρόνος για να γίνει αισθητή η ανακούφιση από την άρση των κυρώσεων και παρόλο που η σταδιακή χαλάρωση είναι λογική δεδομένων των ανησυχιών για την ηγεσία, μια νέα Συρία δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς τη χαλάρωσή τους. Οι υποδομές έχουν καταστραφεί. Ο μισός πληθυσμός παραμένει εκτοπισμένος. Η ανεργία είναι υψηλή και οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται. Η Συρία είναι η τέταρτη χώρα στον κόσμο με τη μεγαλύτερη επισιτιστική ανασφάλεια , με επτά στους 10 ανθρώπους – περισσότερους από 16 εκατομμύρια – να χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια.
Αυτές οι υλικές ανάγκες αντισταθμίζονται εν μέρει από την απαίτηση για λογοδοσία μέσω της μεταβατικής δικαιοσύνης. Οι Σύριοι έχοντας να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της στοιχειώδους διαβίωσης δεν θα αισθανθούν παράλληλα ασφαλείς μέχρι οι δράστες του εμφυλίου να λογοδοτήσουν για την αγριότητα του καθεστώτος Άσαντ αλλά και για τα φρικτά εγκλήματα του Μαρτίου . Και αυτό είναι ένα ακόμη αγκάθι στην άσκηση πολιτικής του Άχμεντ αλ-Σαράα που πρέπει να αποδείξει εμπράκτως ότι ότι η ανάσχεση της βίας δεν μπορεί να διαχωριστεί από τα καθήκοντα της οικονομικής και κοινωνικής προόδου και της πολιτικής ένταξης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Δίχως τέλος οι σφαγές εναντίον αμάχων που ανήκουν στη μειονοτική αίρεση των Αλαουιτών στη Συρία
