PLUS
Καθώς ο κόσμος αξιολογεί τον αντίκτυπο των αμερικανικών επιθέσεων κατά του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, υπάρχουν ελπίδες ότι η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη θα έχουν νέο κίνητρο για διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, η πιθανότητα λανθασμένων υπολογισμών από τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν είναι υψηλή και επομένως και η πιθανότητα περιφερειακής κλιμάκωσης.
Το βασικό ερώτημα είναι πόση ζημιά προκάλεσαν οι ΗΠΑ στην πυρηνική εγκατάσταση στο Φόρντοου, που προστατεύεται από το βουνό. Στην ομιλία του μετά τις επιθέσεις, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίστηκε ότι είχαν εντελώς καταστραφεί οι Πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Ωστόσο, υπάρχουν πολλές υποψίες μεταξύ των υπηρεσιών πληροφοριών, υποστηριζόμενες από εναέρια παρακολούθηση που δείχνει κινήσεις βαν και φορτηγών, ότι το Ιράν έχει απομακρύνει το εμπλουτισμένο ουράνιο εδώ και εβδομάδες, προστατεύοντάς το από την καταστροφή.
Αυτό δεν είναι δύσκολο έργο. Το εμπλουτισμένο ουράνιο είναι περίπου τόσο βαρύ όσο ο χρυσός, δεν είναι ογκώδες – η ποσότητα για ένα πυρηνικό όπλο είναι λίγο μεγαλύτερη από μια μπάλα του μπόουλινγκ – και το Ιράν πιστεύεται ότι έχει αρκετό για εννέα. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί με αρκετή ασφάλεια, φορώντας μόνο γάντια και αναπνευστήρα.
Είναι πολύ πιθανό οι ΗΠΑ να έπληξαν τις πηγές ενέργειας του Fordow και τις αίθουσες με τις σειρές των φυγοκεντρικών που χρησιμοποιούνται για τον εμπλουτισμό φυσικού ουρανίου (από το οποίο το Ιράν έχει σημαντικά φυσικά κοιτάσματα). Αλλά είναι επίσης πολύ πιθανό να μην έχουν καταστήσει τα αποθέματα ουρανίου υψηλού και μερικού εμπλουτισμού απρόσιτα. Σε κάθε περίπτωση, κανένα χτύπημα δεν μπορεί να καταστρέψει 20 χρόνια γνώσης που αποκτήθηκε με κόπο – όπως έχει δήλωσε ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών.
ο Ισραήλ μπορεί τώρα να παροτρύνει τις ΗΠΑ να συνεχίσουν τον πόλεμο κατά του Ιράν, επιδιώκοντας την πλήρη καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος – ή την αλλαγή καθεστώτος που πολλοί πιστεύουν ότι είναι ο επιθυμητός στόχος του Ισραήλ. Οι ΗΠΑ όμως θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικές απέναντι στις προτροπές του Ισραήλ, οι οποίες θα μπορούσαν να τις παρασύρουν σε έναν ευρύτερο πόλεμο.
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγσεθ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι οι ΗΠΑ δεν επιδιώκουν την αλλαγή της καθεστηκυίας τάξης στην Τεχεράνη, ενώ ο Αντιπρόεδρος Βανς αρνήθηκε ότι οι ΗΠΑ βρίσκονταν σε πόλεμο με το Ιράν. Αλλά λίγο αργότερα ο Τραμπ δημοσίευσε στο TruthSocial: «αν το σημερινό ιρανικό καθεστώς δεν είναι σε θέση να ξανακάνει το Ιράν σπουδαίο, γιατί να μην υπάρξει αλλαγή καθεστώτος;»
Παρά την φαινομενική επιτυχία των επιθέσεων του Σαββατοκύριακου, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι πρέπει να γνωρίζουν ότι η καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος από αέρος μπορεί να είναι αδύνατη. Θα γνωρίζουν επίσης ότι περαιτέρω ενέργειες θα μπορούσαν να προκαλέσουν σημαντικά αντίποινα από ένα ιρανικό καθεστώς που τώρα αγωνίζεται για την επιβίωσή του – αντίποινα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον πόλεμο και την περιοχή με απρόβλεπτους τρόπους.
Η επιλογή του Ιράν
Αξιωματούχοι από ορισμένες χώρες συναντήθηκαν με Ιρανούς ομολόγους τους στην Τουρκία το Σάββατο, εν μέσω αυξανόμενης ανησυχίας, και προέτρεψαν το Ιράν να διαπραγματευτεί με τις ΗΠΑ. Το Ιράν ήταν απρόθυμο λόγω της απαίτησης των ΗΠΑ να εγκαταλείψει ολόκληρο το πρόγραμμα εμπλουτισμού του, κάτι που πιθανότατα θα εκληφθεί από τους Ιρανούς ως παράδοση. Αλλά το κίνητρο για το Ιράν να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μπορεί τώρα να είναι ισχυρότερο.
Οι άλλες επιλογές της Τεχεράνης διατρέχουν τον κίνδυνο μιας κλιμάκωσης την οποία δεν θα μπορεί να ελέγξει. Θα μπορούσε να πλήξει αμερικανικούς στόχους στον Κόλπο, αλλά αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει μια απάντηση των ΗΠΑ που θα σηματοδοτούσε το τέλος του καθεστώτος.
Η συνέχιση των επιθέσεων κατά του Ισραήλ είναι μια άλλη επιλογή, με την ελπίδα να ασκηθεί πίεση στον ισραηλινό πληθυσμό. Αλλά οι περισσότεροι Ισραηλινοί υποστηρίζουν τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου για τις επιθέσεις στο Ιράν. Και το Ιράν έχει χάσει τον έλεγχο των ουρανών από το Ισραήλ, αφήνοντάς του μόνο την επιλογή των πυραύλων των οποίων η ακρίβεια δεν είναι τέλεια.
Το Ιράν θα μπορούσε επίσης να επιλέξει να βιαστεί να αναπτύξει μια απλούστερη μορφή πυρηνικού όπλου: μια «βρώμικη» βόμβα που είναι πολύ λιγότερο καταστροφική αλλά ικανή να διανείμει ραδιενεργό υλικό και να προκαλέσει τεράστιο φόβο και αναστάτωση.
Δεν είναι απίθανο κάποια από αυτές τις επιλογές να υιοθετηθεί από την ηγεσία του Ιράν. Ο φόβος μεταξύ των γειτόνων του Ιράν είναι ότι το καθεστώς μπορεί να επιλέξει ούτως ή άλλως μία από αυτές τις κακές επιλογές, αντί να θεωρηθεί ότι αναγκάζεται να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η ελπίδα είναι ότι η Τεχεράνη βλέπει μια συμφωνία ως το καλύτερο μέσο για να διατηρήσει τον έλεγχό της.
Νέες διαπραγματεύσεις;
Πώς θα μπορούσε να μοιάζει η διαπραγμάτευση; Υπάρχουν ενδείξεις σε πρόσφατες συζητήσεις ότι το Ιράν θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο χαλάρωσης της κόκκινης γραμμής – περιορισμού του προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου που έχει θέσει.
Αλλά αν το Ιράν όντως προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, μπορεί να το κάνει με σκοπό να παρασύρει τις διαπραγματεύσεις και να συσκοτίσει τη ζημιά που έχει υποστεί στο πρόγραμμά του, ενώ παράλληλα θα το ανοικοδομήσει γρήγορα – παρουσιάζοντας αυτό στους Ιρανούς ως κάτι που απέχει πολύ από την παράδοση.
Μια επιπλοκή είναι ότι οι ΗΠΑ λέγεται ότι τώρα προσθέτουν στις απαιτήσεις τους την παράδοση των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων, μια ακόμη βαθύτερη κόκκινη γραμμή για την Τεχεράνη.
Εν τω μεταξύ, οι Άραβες γείτονες του Ισραήλ ανησυχούν ότι οι επιθέσεις του στο Ιράν θα αποσπάσουν την προσοχή από τη συνεχιζόμενη στρατιωτική δράση και την ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα. Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Γερμανία, που επικρίνουν ολοένα και περισσότερο το Ισραήλ σε αυτόν τον πόλεμο, έχουν κρατήσει δεν παίρνουν ξεκάθαρη θέση για τις επιθέσεις στο Ιράν, σε αντίθεση με την επιθυμία τους να δουν το πυρηνικό πρόγραμμα να περιορίζεται.
Αλλά αυτοί και οι περιφερειακοί ηγέτες δεν έχουν σχεδόν καμία επιρροή στις ΗΠΑ. Τα επόμενα βήματα πιθανότατα εξαρτώνται από τον Πρόεδρο Τραμπ και τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και την κρίση τους σχετικά με την καλύτερη από τις δύσκολες επιλογές.
Ανάλυση της διευθύντριας του Chatham House, Μπρόνγουεν Μάντοξ. Το Chatham House, το Βασιλικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων, είναι ένα ανεξάρτητο ινστιτούτο πολιτικής με έδρα το Λονδίνο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ιράν: Ο Μακρόν προτίθεται να συνεργαστεί με Βρετανία και Γερμανία για την αποκλιμάκωση της κρίσης
Γαλλία, Γερμανία και Βρετανία καλούν το Ιράν σε διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά
