PLUS
Ο πυρηνικός εφιάλτης που ξεκίνησε από το Λος Άλαμος το 1945 επανέρχεται ως απειλή από τις ΗΠΑ προς το Ιράν με την κωδική ονομασία «Μεσονύκτιο Σφυρί» και απειλεί να τυλίξει πάλι στο σκοτάδι όλο τον πλανήτη
Του ΝΙΚΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗ
Το Λος Άλαμος στην αμερικανική πολιτεία του Νέου Μεξικού είναι ταυτόχρονα ένας φυσικός παράδεισος, αλλά και τόπος εγκλήματος όπου κατασκευάστηκε το πρώτο όπλο μαζικής καταστροφής.
Ο Αμερικανός φυσικός Ρόμπερτ Οπενχάιμερ κινούσε από εκεί τα νήματα του «Manhattan Project», του «Σχεδίου Μανχάταν», με το οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος Φραγκλίνος Ρούσβελτ επεδίωκε να κερδίσει την κούρσα του ανταγωνισμού για την κατασκευή της πρώτης ατομικής βόμβας απέναντι στη Γερμανία του Χίτλερ.
Ο Οπενχάιμερ είχε συγκεντρώσει στο Λος Άλαμος μια πλειάδα εξαιρετικών επιστημόνων προκειμένου να εργαστούν στο πλαίσιο του στρατιωτικού ερευνητικού σχεδίου πριν από τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ανάμεσα στους 6.000 επιστήμονες που βρέθηκαν εκεί με τις οικογένειές τους για τις ανάγκες του σχεδίου ήταν και νομπελίστες όπως ο Ενρίκο Φέρμι, ο Νιλς Μπορ και ο Χανς Μπέτε, που όλοι τους ένιωθαν ότι έκαναν σημαντική δουλειά και τους ενθουσίαζε η πιθανότητα να τερματίσουν τον πόλεμο.
Ογδόντα χρόνια πριν, στις 16 Ιουλίου 1945, όλα ήταν έτοιμα για την πρώτη δοκιμή μιας βόμβας πλουτωνίου στην αχανή ερημική έκταση Αλαμογκόρντο (που αργότερα μετονομάστηκε σε White Sands Proving Ground), σε απόσταση 200 μιλίων από το Λος Άλαμος. Η βόμβα πλουτωνίου που εξερράγη στο πεδίο βομβαρδισμού είχε το ίδιο σχέδιο με αυτήν που χρησιμοποιήθηκε λίγες εβδομάδες αργότερα εναντίον του Ναγκασάκι που προκάλεσε τον θάνατο 70.000 ανθρώπων.
Ακτινοβολία
Οι επιπτώσεις είναι ακόμη ορατές, αφού τα επίπεδα ακτινοβολίας στην περιοχή είναι δεκαπλάσια από το συνηθισμένο.
Οι άνθρωποι που ζούσαν στην Τουλαρόσα, 64 χιλιόμετρα μακριά, πετάχτηκαν από τα κρεβάτια τους από την έκρηξη και η στάχτη έπεφτε για μέρες. Δεν έγινε καμία προσπάθεια απομάκρυνσης των ανθρώπων ούτε πριν, ούτε μετά την έκρηξη, και κάποιοι, κυρίως παιδιά, έπαιζαν ακόμη και με τις λευκές νιφάδες που έπεφταν πάνω τους.
Μια λευκή σκόνη κάλυψε τα πάντα: δέντρα, νερά και ζώα. Σε μια οικογένεια στο Οσκουρό πέθαναν τα κοτόπουλα και ο σκύλος τους, ενώ τα βοοειδή έπαθαν εγκαύματα στο δέρμα.
Εκτυφλωτικό φως
Μια νοσοκόμα στο Ρόσγουελ σημείωσε ότι 35 μωρά πέθαναν μέσα σε ένα μήνα. Όταν το ανέφερε στην κυβέρνηση, της είπαν πως όλα ήταν ασφαλή και δεν υπήρχε πρόβλημα.
Η 13χρονη Μπάρμπαρα Κεντ βρισκόταν σε κατασκήνωση κοντά στο Ρουιντόσο, όταν ξύπνησε από την τεράστια έκρηξη και ένα εκτυφλωτικό φως στον ουρανό. Η δασκάλα χορού έτρεξε να βγάλει τα κορίτσια έξω, φοβούμενη πως είχε εκραγεί κάποιος θερμαντήρας. Από τον ουρανό άρχισαν να πέφτουν λεπτά, λευκά σωματίδια.
Τα κορίτσια, χωρίς να ξέρουν ότι ήταν ραδιενεργή «στάχτη», έπαιξαν και χόρευαν με αυτή, καθώς πίστεψαν ότι πρόκειται για σπάνια περίπτωση χιονιού στην έρημο. Φόρεσαν τα μαγιό τους και έπεσαν στο ποτάμι.
«Τις πιάναμε και τις βάζαμε στο πρόσωπό μας, αλλά αντί να είναι κρύες όπως το χιόνι, ήταν ζεστές. Και σκεφτήκαμε: “Ε, είναι καλοκαίρι, λογικό είναι”. Ήμασταν μόνο 13 χρόνων», είπε η Κεντ, η μόνη επιζήσασα από τις κοπέλες της κατασκήνωσης.
Η Μπάρμπαρα Κεντ θυμάται ότι τους είπαν πως έγινε έκρηξη σε αποθήκη πυρομαχικών: «Μας καθησύχασαν, αλλά μας είπαν ψέματα».
Το «Σχέδιο Μανχάταν» κρατήθηκε αυστηρά μυστικό και μόνο λίγοι άνθρωποι στην κυβέρνηση και στον στρατό ήξεραν τι πραγματικά είχε συμβεί στη δοκιμή του Τρίνιτι. Ο κόσμος, ακόμη και οι κάτοικοι κοντά στο Ρουιντόσο, δεν είχαν ιδέα.
Απεμπλουτισμένο ουράνιο
Πριν από ένα μήνα οι ΗΠΑ με τη στρατιωτική επιχείρηση που ονομάστηκε «Μεσονύκτιο Σφυρί», και είχε στόχο τις πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντό, στη Νατάνζ και στο Ισφαχάν στο Ιράν, έφεραν και πάλι τη φρίκη και τον εφιάλτη μιας πυρηνικής καταστροφής στην πόρτα μας, έναν εφιάλτη που θύμισε έντονα τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ στην Γιουγκοσλαβία πριν από 26 χρόνια, όταν το Κοσσυφοπέδιο και όλη η Γιουγκοσλαβία το 1999 έγιναν στόχος των απαγορευμένου τύπου βομβών με θύματα χιλιάδες αμάχους, αφού σύμφωνα με τα στοιχεία του αμερικανικού Πενταγώνου η μία στις πέντε βόμβες που έπληξαν τη Γιουγκοσλαβία, δηλαδή περίπου 500.000 βόμβες, περιείχαν απεμπλουτισμένο ουράνιο.
Όλοι αυτοί οι θάνατοι και οι καταστροφές που προκλήθηκαν από τα πυρηνικά όπλα ξεκίνησαν μεν από το Νέο Μεξικό, αλλά από εκείνη την αποφράδα ημέρα άλλες 2.000 πυρηνικές βόμβες εξερράγησαν σε όλο τον κόσμο με διαρκείς και καταστροφικές συνέπειες για τις κοινότητες και το περιβάλλον, από την Αλγερία μέχρι την Αυστραλία, από τα Νησιά Μάρσαλ μέχρι τη Μογγολία, από τη Γαλλική Πολυνησία και το Κιριμπάτι μέχρι το Καζακστάν και φυσικά το Νέο Μεξικό.
Υγειονομική περίθαλψη
Τις τελευταίες εβδομάδες οι ΗΠΑ ψήφισαν νομοθεσία που θα βοηθούσε ορισμένα, αλλά όχι όλα, από τα θύματα της ανάπτυξης πυρηνικών όπλων. Ο Νόμος περί Αποζημίωσης Έκθεσης σε Ακτινοβολία (RECA) αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση για τη διόρθωση λαθών του παρελθόντος και τη λογοδοσία της κυβέρνησης. Οι βελτιώσεις σε σχέση με προηγούμενες προσπάθειες δείχνουν ότι οι φωνές των κοινοτήτων στην πρώτη γραμμή ακούγονται – αλλά δεν καλύπτουν όλες τις κοινότητες που έχουν πληγεί από την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στις ΗΠΑ. Είναι ένα ευπρόσδεκτο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά το ταξίδι δεν έχει τελειώσει ακόμη.
Οι άνθρωποι που έζησαν αυτή τη φρίκη έχουν οργανωθεί και έχουν ασκήσει πιέσεις ώστε οι κυβερνήσεις που έχουν πυροδοτήσει πυρηνικά όπλα να παρέχουν υγειονομική περίθαλψη, υποστήριξη και αποζημίωση σε άτομα που έχουν βλάψει. Κοινότητες πολιτών βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των παγκόσμιων προσπαθειών για την κατάργηση των πυρηνικών όπλων μέσω της Συνθήκης για την Απαγόρευση των Πυρηνικών Όπλων (TPNW) και συνεργάζονται ακούραστα με τις χώρες που έχουν προσχωρήσει στη συνθήκη για δικαιοσύνη γι’ αυτές τις προηγούμενες καταστροφές.
Η σωστή πλευρά της Ιστορίας είναι μαζί με αυτούς που γνωρίζουν τον πραγματικό αντίκτυπο των πυρηνικών όπλων. Και το μήνυμα είναι σαφές: 80 χρόνια ζωής υπό αυτή την απειλή είναι αρκετά. Πρέπει να εξαλείψουμε αυτά τα όπλα πριν μας εξαλείψουν αυτά. Ποτέ ξανά!
*Όπως δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΜΠΑΜ της Κυριακής
