Η επίσκεψη του Ερντογάν στον Λευκό Οίκο – τι περιμένει από τον Τραμπ

“Χωρίς άδεια, περπάτησα στο διάδρομο και προσπάθησα να σπρώξω την πόρτα της αίθουσας όπου συναντιόντουσαν ο Ερντογάν και ο αντιπρόεδρος. Ήταν κλειδωμένη. Στη συνέχεια είπα στον ομόλογό μου ότι θα σπάσουμε την πόρτα.

Πιθανώς να υπάρχει μια  κάποια υπερβολή στα απομνημονεύματα του Μάικ Πομπέο με τίτλο «Never Give an Inch: Fighting for the America I Love» (Ποτέ μην παραχωρείς ίχνος: Πολεμώντας για την Αμερική που αγαπώ), όταν περιέγραφε τη συνάντηση του 2019 μεταξύ του πρώην αντιπροέδρου των ΗΠΑ Μάικ Πενς και του προέδρου Ερντογάν στην Άγκυρα, αλλά σίγουρα ήταν μια πολύ δύσκολη συνάντηση σε ένα τεταμένο κλίμα.

Σύμφωνα με τον Πομπέο, ο Ερντογάν είχε ζητήσει μια σύντομη κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Μάικ Πενς κατά τη διάρκεια της επιχείρησης της Τουρκίας στη Συρία, αλλά όταν η συνάντηση διήρκεσε ώρες, ο Πομπέο ένιωσε την ανάγκη να ελέγξει την κατάσταση του αντιπροέδρου και να τον «σώσει» από τον Τούρκο πρόεδρο, γνωρίζοντας πως ο Πρόεδρος Ερντογάν μπορεί να είναι «ενοχλητικά επίμονος», καθώς προσπαθεί πάντα να πάρει αυτό που θέλει, ειδικά όσον αφορά τα ζητήματα ασφάλειας της Τουρκίας. Ήταν μια δύσκολη εποχή για της αμερικανοτουρκικές σχέσεις που ήδη μετρούσαν από τη δεκαετία του ’50.

Τώρα, ο Ερντογάν μετά από το εμπάργκο του Τζο Μπάιντεν ετοιμάζεται πυρετωδώς για την επαναφορά του στον Λευκό Οίκο στις 25 Σεπτεμβρίου. Πολλά ζητήματα έχουν λυθεί εν μέρει από τότε και ιδιαίταρα τώρα που οι δύο πρόεδροι έχουν όπως ισχυρίζονται άριστες σχέσεις και αποκαλούν ο ένας τον άλλον ως φίλο.

Όμως η «εξαιρετική» σχέση μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αντιμετωπίζει δύο σημαντικές δοκιμασίες, που αφορούν τη συμφιλίωση της πολιτικής της Τουρκίας στη Συρία με τις ισραηλινές στρατιωτικές ενέργειες και την εξασφάλιση μιας συμφωνίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων για τα μαχητικά αεροσκάφη F-35, η οποία μπλοκαρίστηκε λόγω κυρώσεων.

Το 2019, οι Αμερικανοί αναγκάστηκαν να κάνουν μια επιλογή: να υποστηρίξουν τον μακροχρόνιο σύμμαχό τους την Τουρκία, ή τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις. Η επιλογή τους δεν ήταν υπέρ της Τουρκίας η οποία   προχώρησε σε εδάφη που ελέγχονταν από τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις καταλαμβάνοντας μεγάλα τμήματα γης, ενώ η ρητορική των ΗΠΑ υποδήλωνε ότι δεν είχε εγκαταλείψει τους Κούρδους συμμάχους της.

Τώρα, το 2025, οι ΗΠΑ θα πρέπει να ξεκαθαρίσουν εάν θέλουν μια ενωμένη Συρία απέναντι στις αποσταθεροποιητικές επιθέσεις του Ισραήλ και τις τακτικές οπισθοδρόμησης των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων, ενώ ο νέος ηγέτης της Συρίας πιέζει για την ενοποίηση της χώρας.

Επιπλέον η Τουρκία έχει διχάσει το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, με κάποιους στις ΗΠΑ να καταδικάζουν τον Ερντογάν εν μέρει για τον ισλαμιστικό πολιτικό του προσανατολισμό και την έντονη κριτική του στο Ισραήλ. Η Τουρκία έχει επίσης επιτρέψει στους ηγέτες της Χαμάς να περνούν χρόνο στη χώρα.

Παρά την αυξημένη ένταση στην περιοχή, ο Ερντογάν είναι απίθανο να συζητήσει τόσο περίπλοκα πολιτικά ζητήματα με τον Τραμπ, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αποδειχθεί σχεδόν καταστροφικός όσον αφορά τέτοιους περιφερειακούς ανταγωνισμούς και γεωπολιτικά ζητήματα. Συχνά παρουσιάζει διαστρεβλωμένα τέτοια περίπλοκα ζητήματα, παραποιεί τα λεγόμενα των ηγετών  και τους φέρνει σε δύσκολη θέση μπροστά στις κάμερες.

Αντίθετα, η επίσκεψη είναι πιθανό να επικεντρωθεί στο εμπόριο και τις στρατιωτικές προμήθειες. Η Τουρκία έχει γνωστές στρατιωτικές ανάγκες τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Οι κινητήρες του εθνικού μαχητικού αεροσκάφους KAAN είναι υψηλής σημασίας για την Τουρκία. Αναμένεται η έγκριση για το θέμα αυτό από την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Ένα άλλο εκκρεμές ζήτημα είναι το έργο ελικοπτέρων T-70 με τη Sikorsky. Από τα τρία πακέτα ελικοπτέρων που θα προμηθεύονταν οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, μόνο το πρώτο έχει ολοκληρωθεί.

Μετά την αποχώρηση της Τουρκίας από το πρόγραμμα F-35 από τον Τραμπ το 2019, η ατζέντα μετατοπίστηκε προς την απόκτηση των F-16 Block 70 με αντάλλαγμα τις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν, με την πιθανότητα κάποια στιγμή αργότερα η Τουρκία να επιστρέψει στο πρόγραμμα F-35. Ο Ερντογάν σίγουρα θα συζητήσει  και αυτό το θέμα σε βάθος.

Στα σχέδια του Τούρκου προέδρου προκειμένου να πάρει τα F35 είναι ακόμα και η δημιουργία ενός στρατιωτικού-τεχνικού μηχανισμού για την εποπτεία του αμυντικού συστήματος S-400. Παρόλα αυτά η Τουρκία δεν θέλει με τίποτα στην ουσία να εγκαταλείψει το συγκεκριμένο σύστημα.

Επίσης, σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα Νεφές, η Ρωσία φέρεται να έχει προσεγγίσει την Τουρκία με πρόταση για την επαναγορά των συστημάτων αεράμυνας S-400 που πούλησε στην Άγκυρα το 2019, λόγω ελλείψεων σε αποθέματα και εξαιτίας της αυξανόμενης ζήτησης από τρίτες χώρες. Μάλιστα, πηγές αναφέρουν ότι η τουρκική πλευρά βλέπει θετικά την πρόταση της Μόσχας, η οποία φαίνεται να αντιμετωπίζει ελλείψεις σε S-400 στις εγχώριες προμήθειές της.

Αυτό που όμως έφερε τον Ερντογάν στο κατώφλι του Λευκού Οίκου είναι η απόκτηση 300 αεροσκαφών Boeing, μια συμφωνία δισεκατομμυρίων που κλείστηκε από τον τον γιο του προέδρου Τραμπ, Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, σε μια μυστική συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη.

Ήδη, η Άγκυρα προετοιμάζοντας το έδαφος ανακοίνωσε ότι θα άρει τους επιπλέον δασμούς που είχε επιβάλει το 2018 στις αμερικανικές εισαγωγές – από επιβατικά αυτοκίνητα ως φρούτα. Μάλιστα, η ανακοίνωση έγινε με τον πιο επίσημο τρόπο μέσα από την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Οι επιπρόσθετοι δασμοί, που είχαν επιβληθεί, κάλυπταν προϊόντα μεταξύ των οποίων επιβατικά αυτοκίνητα, φρούτα, ρύζι, καπνός, ορισμένα αλκοολούχα ποτά, κάποια στερεά καύσιμα και χημικά προϊόντα και είχαν επιβληθεί το 2018 ως αντίποινα για τους αμερικανικούς δασμούς που είχε επιβάλει ο Τραμπ κατά την πρώτη θητεία του στην αμερικανική προεδρία. «Τίποτα δεν είναι τυχαίο», σχολίαζαν αναλυτές καθώς με το που κλείστηκε το ραντεβού οι δασμοί πήγαν περίπατο.

Η εξαγορά της Boeing από την Turkish Airlines βρίσκεται στο τραπέζι εδώ και τουλάχιστον δύο χρόνια. Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Turkish Airlines, επιβεβαίωσε την πρόθεση πέρυσι τον Ιούνιο και δήλωσε ότι αναμένουν κάποιες οικονομικές βελτιώσεις σε σχέση με την προσφορά της Boeing. Τον Δεκέμβριο του 2023, η Turkish Airlines έκανε την μεγαλύτερη παραγγελία αεροσκαφών στην ιστορία της στην Airbus, συνολικά 355 αεροσκάφη. Μετά από αυτή τη συμφωνία, η προσοχή στράφηκε στη Boeing, με τις διαπραγματεύσεις να έχουν ήδη ξεκινήσει.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ 

Τουρκία: Ανακοίνωσε άρση δασμών σε αμερικανικά προϊόντα λίγο πριν τη συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν

Αίτημα εκεχειρίας 60 ημερών από τη Χαμάς προς Τραμπ για τους ομήρους