PLUS
Οι Βρυξέλλες έχουν μετατραπεί σε πεδίο έντονης αντιπαράθεσης, με χιλιάδες αγρότες να κατακλύζουν τους δρόμους και να στρέφουν τα τρακτέρ τους κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πολιτικών της. Στο επίκεντρο, η υπό συζήτηση συμφωνία με τις χώρες του Mercosur – μια εμπορική συμφωνία που οι αγρότες χαρακτηρίζουν «καταστροφική», «ανεπίτρεπτη» και «εισαγόμενη απειλή» για το μέλλον του πρωτογενούς τομέα. Για πολλούς πλέον, δεν πρόκειται απλώς για μια εμπορική επιλογή, αλλά για μια πολιτική πράξη που ισοδυναμεί με εγκατάλειψη του ευρωπαϊκού αγροτικού μοντέλου.
Οι αγροτικές κινητοποιήσεις δεν είναι καινούργιο φαινόμενο. Η αγανάκτηση έχει χτιστεί με τα χρόνια, όσο οι Βρυξέλλες προωθούσαν πολιτικές που αύξαναν το κόστος παραγωγής, περιόριζαν τα περιθώρια επιδότησης και έθεταν αυστηρούς και δαπανηρούς περιβαλλοντικούς κανόνες, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η καθημερινότητα των παραγωγών. Σήμερα, όμως, η υπομονή εξαντλήθηκε. Η Mercosur λειτουργεί ως σπίθα σε ένα ήδη εύφλεκτο κλίμα.
Σύμφωνα με τους ευρωπαίους αγρότες, η ΕΕ κινείται με επικίνδυνη αφέλεια – ή, όπως λένε οι ίδιοι, με κυνισμό. Η συμφωνία υπόσχεται φθηνότερο κρέας από τη Βραζιλία και τη Λατινική Αμερική, τη στιγμή που οι ευρωπαίοι παραγωγοί παλεύουν να επιβιώσουν με τιμές συνθλιβόμενες από μεσάζοντες, σύστημα γραφειοκρατικών ελέγχων και φορολογικές πιέσεις. «Πώς μπορεί η Ευρώπη να ζητά από τον αγρότη να επενδύει στην ποιότητα, στην υγεία των ζώων και στην περιβαλλοντική προστασία, όταν την ίδια στιγμή ανοίγει την πόρτα σε προϊόντα που παράγονται με εντελώς διαφορετικούς κανόνες;» διερωτώνται πολλοί.
Η κριτική τους δεν είναι μόνο οικονομική· είναι πολιτική και ηθική. Η συμφωνία, όπως διαμορφώνεται, δείχνει ότι η ΕΕ είναι πρόθυμη να θυσιάσει τον ευρωπαϊκό πρωτογενή τομέα για χάρη εμπορικών ισορροπιών και γεωπολιτικών συμφερόντων. Πίσω από τη ρητορική περί «εξωστρέφειας» και «διεθνούς συνεργασίας», οι αγρότες βλέπουν μια Ένωση που απομακρύνεται από τις κοινωνικές της ρίζες και πλειοδοτεί σε μια λογική αγοράς που αντιλαμβάνεται την τροφή ως εμπόρευμα και όχι ως ζήτημα ασφάλειας, ποιότητας και πολιτισμού.
Παράλληλα, οι αγρότες υπογραμμίζουν έναν κίνδυνο που, όπως λένε, η ΕΕ επιλέγει να αγνοεί: αυτόν που σχετίζεται με την υγεία των ευρωπαίων πολιτών. Τα προϊόντα που θα εισαχθούν μέσω των χωρών του Mercosur, ιδίως το κρέας και η σόγια, παράγονται συχνά με μεθόδους που στην Ευρώπη έχουν απαγορευτεί ή αυστηρά περιοριστεί. Από επικίνδυνα φυτοφάρμακα μέχρι ορμόνες ανάπτυξης και ανεξέλεγκτη χρήση αντιβιοτικών, οι αγρότες προειδοποιούν πως η συμφωνία θα οδηγήσει σε ένα «διατροφικό χάος» που θα διαβρώσει τη δημόσια υγεία.
Πολλοί βλέπουν πίσω από τις πολιτικές Βρυξελλών μια βαθιά αντίφαση: ενώ η ΕΕ προβάλλει την προστασία του καταναλωτή και την πράσινη ανάπτυξη ως κορυφαίες προτεραιότητες, την ίδια στιγμή συνεργάζεται με χώρες που εφαρμόζουν πρακτικές εντελώς αντίθετες από αυτές. Η προοπτική εισαγωγής φθηνών τροφίμων χαμηλότερων προδιαγραφών, απλώς για να μειωθεί το κόστος, θεωρείται από τους αγρότες όχι μόνο υποκρισία, αλλά και ευθεία απειλή για την ασφάλεια των οικογενειών που οι ίδιοι τροφοδοτούν.
Το αποτέλεσμα είναι μια πρωτοφανής σύγκρουση ανάμεσα στην πολιτική ηγεσία και τη βάση της παραγωγής τροφίμων στην Ευρώπη. Οι δρόμοι των Βρυξελλών γεμίζουν με άχυρα, λάστιχα, τρακτέρ και φωνές οργής. Οι αγρότες δηλώνουν αποφασισμένοι: αν η συμφωνία προχωρήσει, θα πρόκειται για την οριστική «ταφόπλακα» του πρωτογενούς τομέα. Και αυτό δεν θα είναι μόνο οικονομικό πλήγμα, αλλά υπαρξιακό ρήγμα.
Το ερώτημα που αιωρείται δεν αφορά μόνο τη γεωργία, αλλά το ίδιο το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης: μπορεί μια Ένωση που χτίστηκε πάνω στην αλληλεγγύη, την κοινή ευθύνη και την προστασία της κοινωνίας να αγνοήσει την οργή των πολιτών που παράγουν την τροφή της; Ή τελικά η Ευρώπη έχει επιλέξει να ευθυγραμμιστεί με τα συμφέροντα των ισχυρών, εγκαταλείποντας όσους εργάζονται στη γη;
Όπως κι αν εξελιχθούν τα πράγματα, ένα είναι βέβαιο: οι φλόγες που άναψαν οι αγροτικές κινητοποιήσεις στις Βρυξέλλες δύσκολα θα σβήσουν. Και η ευθύνη για ό,τι ακολουθήσει βαραίνει ξεκάθαρα την πολιτική ηγεσία της ΕΕ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Γαλλία: Στους δρόμους πάλι οι αγρότες – Διαμαρτύρονται για πιθανή συμφωνία ΕΕ-Mercosur
Έτοιμες να υπογράψουν την εμπορική συμφωνία Mercosur Βραζιλία-Ισπανία
