Αλαουίτες: Ο “παράξενος” λαός στη Συρία που σύμφωνα με το Ισλάμ, είναι άπιστοι

10/03/2025 9:30

Όπως και ο χριστιανισμός, έτσι και το Ισλάμ διακρίνεται από πολλά διαφορετικά παρακλάδια, δόγματα και σέκτες. Οι δύο κύριες ισλαμικές σχολές είναι το Σουνιτικό Ισλάμ που είναι και το πιο διαδεδομένο στις αραβικές χώρες και στα Βαλκάνια και το Σιιτικό Ισλάμ. Οι Σουνίτες από τη μία δίνουν έμφαση στη σούνα του προφήτη Μωάμεθ και κάποιες φορές αναφέρονται και ως ορθόδοξοι μουσουλμάνοι. Επιμένουν αρκετά στην τήρηση των γραφών του Κορανίου που θεωρείται θεμέλιο του Ισλάμ και της κληρονομιάς τους. Οι Σιίτες από την άλλη, είναι λιγότεροι, εντοπίζονται κυρίως στο Ιράν και το Αζερμπαϊτζάν και θεωρούν τον Αλί, γαμπρό του προφήτη Μωάμεθ ως διάδοχο της μουσουλμανικής κοινότητας, κάτι που δεν αποδέχονται οι Σουνίτες. Οι Αλαουίτες, ξεπήδησαν ως σέκτα εντός του σιιτικού Ισλάμ και διαμόρφωσαν τα δικά τους ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

Οι Αλαουίτες γνωστοί και ως Νουσαϊρίτες ή Ανσαρίτες, είναι μια σημαντική μυστικιστική θρησκευτική ομάδα, η οποία επικεντρώνεται στη Συρία και ακολουθεί έναν κλάδο του Σιιτικού Ισλάμ, σχετικά με τους Δώδεκα Ιμάμηδες των Σιιτών.

Οι Αλαουίτες τιμούν τον Αλί (Αλί Ιμπν Αμπί Τάλιμπ), τον τέταρτο και τελευταίο από τους Χαλίφες Ρασιντούν («ορθά καθοδηγούμενους» Χαλίφες), ενώ για τους Σιίτες είναι ο πρώτος Ιμάμης, εξάδελφος του προφήτη Μωάμεθ, που κυβέρνησε μόνο για 4 χρόνια, από το 656 έως το 661, όταν και δολοφονήθηκε. Το όνομά τους Αλαουίτες, σημαίνει ακόλουθοι του Αλί. Η ομάδα πιστεύεται ότι ιδρύθηκε από τον Ιμπν Νουσαΐρ κατά τη διάρκεια του 8ου αιώνα αλλά η καταγωγή των Αλαουιτών παρά τη θρησκευτική εκδοχή ότι προέρχονται από τον Ιμν Νουσαΐρ, μπορεί κάλλιστα ν’ ανιχνευθεί σε αρχαίους λαούς της Μέσης Ανατολής, όπως τους Χετταίους, τους Αραμαίους και άλλους λαούς που κατοικούσαν στη Χαναάν.

Χαρακτηρίζονται ως ένας λαός με σκοτεινή προέλευση που ακολουθεί θρησκευτικά δόγματα με εμφανή τα σημάδια του αρχαϊσμού και του θρησκευτικού συγκρητισμού, όπως η μετεμψύχωση ή η πίστη σε μια Τριάδα (Μωάμεθ, ο προφήτης, Άλι, ο γαμπρός του, και Σαλμάν, ένας από τους συντρόφους του), που συμμετείχε τόσο σε χριστιανικές τελετές όσο και σε γιορτές με πιο παγανιστικό περιεχόμενο και λάτρευε τοπικούς θεούς, χωρίς, ωστόσο, να διαθέτει τζαμιά για να προσεύχεται. Οι παραδόσεις και οι πρακτικές τους παρεκκλίνουν από το σιιτικό Ισλάμ σε πολλούς τομείς. Για παράδειγμα, οι Αλαουίτες πίνουν αλκοόλ και πιστεύουν στη μετενσάρκωση.

Μετά από μια φάση εξάπλωσης στην Ανατολή, οι οπαδοί της θρησκείας αναδιπλώθηκαν στα βουνά και η θρησκεία τους εξελίχθηκε σε περιβάλλον απομόνωσης, αντλώντας στοιχεία από τις τοπικές πεποιθήσεις και τελετουργίες. Θρησκεία μυημένων, περιβλήθηκε από μυστήριο και καλλιέργησε έναν εσωτερικό, γνωστικιστικό, μυστικιστικό δρόμο, στο περιθώριο του Ισλάμ, της διδασκαλίας και του τελετουργικού του. Κατηγορήθηκε, επίσης, για ασέβεια, ιδιαίτερα από τον διάσημο νομομαθή του 14ου αιώνα Ιμπν Ταϊμίγια, ιδρυτή του Ουαχαμπισμού που αποτελεί θρησκευτικό κίνημα ή κλάδο του σουνιτικού Ισλάμ, με αποτέλεσμα οι νοζερίτες να αποβληθούν από το Ισλάμ.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, οι νοζερίτες έπεσαν συχνά θύματα διακρίσεων και παράλογων στερεοτύπων. Η Κωνσταντινούπολη, όταν επιχείρησε τη μεταρρύθμιση της διοικητικής δομής της, προσπάθησε να τους αφομοιώσει, κυρίως χτίζοντας τζαμιά, χωρίς, όμως, μεγάλη επιτυχία. Οι νοζερίτες ζούσαν τότε κυρίως στα ορεινά χωριά (Τζαμπάλ Ανσαριέχ) και στο σαντζάκι της Αλεξανδρέττας, όπου είχαν ενσωματωθεί περισσότερο στο αστικό περιβάλλον και είχαν πρόσβαση στην εκπαίδευση, καθώς και στο βόρειο τμήμα του Λιβάνου – όπου, από την έναρξη της εξέγερσης στη Συρία, συγκρούονται καθημερινά με σουνιτικές ομάδες και διώκονται για τις πεποιθήσεις τους από τους ηγεμόνες της περιοχής Σουνίτες Μουσουλμάνους.

Σήμερα, οι Αλαουίτες αντιπροσωπεύουν το 12% του πληθυσμού της Συρίας και αποτελούν μια σημαντική μειονότητα στην Τουρκία και στον βόρειο Λίβανο. Υπάρχει, επίσης, ένας αξιόλογος πληθυσμός τους, που ζει στο χωριό Γκαχάρ στα κατεχόμενα από τους Ισραηλινούς Υψώματα του Γκολάν. Συχνά συγχέονται με τους Αλεβίτες της Τουρκίας, ένα άλλο Σιιτικό δόγμα. Οι Αλαουίτες αποτελούν την κυρίαρχη θρησκευτική ομάδα στις Συριακές παράκτιες περιοχές, οι οποίες κατοικούνται επίσης και από Σουνίτες, Χριστιανούς και Ισμαηλίτες.

Η κατάληψη της περιοχής της Συρίας, στις αρχές του 20ου αιώνα, από τους Γάλλους έφερε πολλές αλλαγές στην περιοχή. Οι Γάλλοι έδωσαν πολλά προνόμια στις μειονότητες, ενώ προχώρησαν στην ίδρυση του Αλαουιτικού κράτους, προτεκτοράτου της Γαλλίας στην περιοχή με πρωτεύουσα τη Λαττάκεια, πριν ενωθεί με τη Συρία, το 1939.

Από την δεκαετία του 1970 η Συρία κυβερνήθηκε από την Αλαουιτική οικογένεια των Άσαντ, μετά το πραξικόπημα που έφερε το κόμμα Μπάαθ και 3 γενιές των Άσαντ στην εξουσία το 1963, και ταυτόχρονα έφερε στο πολιτικό και θρησκευτικό προσκήνιο και την πλέον καθυστερημένη, φτωχή θεολογικά, περιφρονημένη, και κοινωνικά εξοστρακισμένη μειονότητα της Συρίας, μετατρέποντάς την στην κυρίαρχη ελίτ της Δαμασκού.

Το τέλος της δυναστείας των Άσαντ με την εκδίωξή και ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ , τον Δεκέμβριο του 2024 από την τζιχαντιστική οργάνωση, Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ (HTS), με ηγέτη τον Αμπού Μοχάμεντ αλ-Τζολάνι, που μετονομάστηκε σε Αλ Σαράα, τον σημερινό μεταβατικό πρόεδρο της Συρίας φέρνει έναν νέο κύκλο βίας και αίματος στην περιοχή παρά το ότι οι νέες αρχές υποσχέθηκαν ειρήνη. Η πραγματικότητα δείχνει ένα σκληρό κύμα αντεκδίκησης, όπου η νέα κυβέρνηση που κυριαρχείται από ισλαμιστές αντάρτες προσπαθεί να εδραιώσει την εξουσία της μέσα από στρατιωτικές εκστρατείες και εκκαθαρίσεις.