PLUS
Η υπόθεση των άτυπων χώρων φιλοξενίας αδέσποτων ζώων του Δήμου Αλεξάνδρειας εξελίχθηκε σε μία από τις πιο σοβαρές υποθέσεις κακομεταχείρισης ζώων που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Παρότι έγινε ευρέως γνωστή στις 26 Ιανουαρίου 2026, οι καταγγελίες εθελοντών και φιλοζωικών οργανώσεων για τις συνθήκες διαβίωσης των ζώων είχαν ξεκινήσει εδώ και περίπου μία δεκαετία.
Εύα Μπαϊρακτάρη
Στο επίκεντρο βρέθηκαν δύο χώροι, τα Παλαιά Σφαγεία και το Παλαιοχώρι, όπου φιλοξενούνταν δεκάδες αδέσποτοι σκύλοι. Σύμφωνα με μαρτυρίες εθελοντών, επί χρόνια καταγράφονταν περιστατικά εγκατάλειψης, ασθενειών, τραυματισμών και θανάτων ζώων, ενώ οι εκκλήσεις για ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος δεν εισακούγονταν.
Η καθοριστική εξέλιξη ήρθε όταν η Ομοσπονδία Νέμεσις προχώρησε σε επίσημη καταγγελία. Ακολούθησε απροειδοποίητος έλεγχος από κλιμάκιο της Ειδικής Γραμματείας για την Προστασία των Ζώων Συντροφιάς, με τη συμμετοχή του Συνηγόρου του Πολίτη, της Ελληνικής Αστυνομίας, κτηνιατρικών και υγειονομικών υπηρεσιών και υπό την εποπτεία της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Βέροιας.
Κατά την αυτοψία καταγράφηκαν συνολικά 58 σκύλοι στους δύο χώρους, ενώ σύμφωνα με τους εθελοντές υπήρχαν ακόμη περίπου δέκα ζώα που δεν εντοπίστηκαν. Έτσι προέκυψε ο αριθμός των 68 ζώων που συνδέθηκε με την υπόθεση.
Τα ευρήματα των αρχών κατέγραψαν πλήθος σοβαρών παραβάσεων, μεταξύ των οποίων μη τήρηση κανόνων ευζωίας, έλλειψη αδειοδότησης, απουσία κτηνιατρικής παρακολούθησης, προβλήματα υγιεινής, ακατάλληλες συνθήκες διαβίωσης και ελλιπή διαχείριση των ζώων. Σύμφωνα με τους εθελοντές, πολλά ζώα βρέθηκαν υποσιτισμένα, με προβλήματα υγείας και έντονα σημάδια ψυχολογικής επιβάρυνσης λόγω του πολυετούς εγκλεισμού τους.
Μετά την αυτοψία σχηματίστηκε ποινική δικογραφία, ζητήθηκαν κτηνιατρικές πραγματογνωμοσύνες και εξετάσεις για τα ζώα, ενώ συνελήφθησαν στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας ο αρμόδιος αντιδήμαρχος και ο ορισμένος φροντιστής του καταφυγίου. Παράλληλα βεβαιώθηκαν διοικητικές παραβάσεις και επιβλήθηκε πρόστιμο ύψους 406.000 ευρώ, η διαγραφή του οποίου απορρίφθηκε έπειτα από ένσταση του Δήμου Αλεξάνδρειας.
Για τους εθελοντές και τις φιλοζωικές οργανώσεις, η υπόθεση αποτέλεσε την πρώτη επίσημη αναγνώριση προβλημάτων που, όπως υποστηρίζουν, κατήγγελλαν επί σειρά ετών. Ωστόσο, παρά τις εξελίξεις, εξακολουθούν να παραμένουν ανοιχτά ερωτήματα σχετικά με τις ευθύνες, τους ελέγχους που είχαν προηγηθεί και τις συνθήκες που επέτρεψαν να φτάσει η κατάσταση σε αυτό το σημείο.
Ο Συνήγορος του Πολίτη και η έκθεση των 36 σελίδων
Καθοριστικό ρόλο στην υπόθεση διαδραμάτισε ο Συνήγορος του Πολίτη. Ο εκπρόσωπός του που συμμετείχε στην αυτοψία κατέγραψε αναλυτικά την κατάσταση που επικρατούσε στους δύο χώρους. Το αποτέλεσμα ήταν μια έκθεση 36 σελίδων που σύμφωνα με τους φιλοζωικούς φορείς, αποτύπωσε με σαφήνεια όχι μόνο τις συνθήκες που βρέθηκαν στα δύο καταφύγια αλλά και το πλέγμα των αρμοδιοτήτων όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Η έκθεση κοινοποιήθηκε στους αρμόδιους θεσμικούς φορείς και κοινοποιήθηκε επίσης και στους μεσεγγυούχους των ζώων, δηλαδή στις Ζω.Ε.Σ. και στους Φίλους Ζώων Νάουσας, οι οποίοι είχαν αναλάβει ενεργό ρόλο στη φροντίδα και τη διαχείριση μεγάλου αριθμού ζώων μετά την επέμβαση των αρχών.
Για πολλούς από τους εμπλεκόμενους, η έκθεση αυτή αποτέλεσε ίσως το σημαντικότερο θεσμικό έγγραφο ολόκληρης της υπόθεσης. Γιατί αποτύπωνε γραπτώς αυτό που μέχρι τότε ήταν κυρίως βιωμένη εμπειρία.
Ο ρόλος της Ελληνικής Αστυνομίας
Οι φιλοζωικοί φορείς αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στη στάση του Αστυνομικού Τμήματος Αλεξάνδρειας. Οι αστυνομικοί που βρέθηκαν στο πεδίο κλήθηκαν να διαχειριστούν για πρώτη φορά μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση που αφορούσε τόσο ισχυρή κακοποίηση ζώων από τη δημοτική αρχή. Σύμφωνα με τους εθελοντές, δεν περιορίστηκαν σε μια τυπική παρουσία. Κατέγραψαν, αξιολόγησαν και προχώρησαν στις προβλεπόμενες ενέργειες με τρόπο που, όπως λένε οι ίδιοι, έδωσε αίσθημα ασφάλειας σε όσους συμμετείχαν στην επιχείρηση διάσωσης. Για μήνες, οι αστυνομικοί αποτέλεσαν το μοναδικό σταθερό θεσμικό σημείο αναφοράς για ανθρώπους που βρίσκονταν καθημερινά μέσα σε μια εξαιρετικά φορτισμένη κατάσταση.
Τα ερωτήματα για τους ελέγχους του παρελθόντος
Όσο προχωρούσε η διερεύνηση, ένα ερώτημα άρχισε να γίνεται ολοένα και πιο έντονο:
- Πώς είναι δυνατόν να είχαν φτάσει τα πράγματα σε αυτό το σημείο;
- Οι χώροι αυτοί δεν δημιουργήθηκαν ξαφνικά ούτε λειτούργησαν για λίγες εβδομάδες. Και αυτό οδηγεί αναπόφευκτα σε μια σειρά ερωτημάτων:
- Ποιοι είχαν επισκεφθεί τους χώρους στο παρελθόν;
- Ποιοι είχαν αρμοδιότητα ελέγχου; Ποιοι διαπίστωσαν προβλήματα;
- Ποιοι παρενέβησαν; Ποιοι δεν παρενέβησαν;
Οι εθελοντές επισημαίνουν ότι ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της υπόθεσης αφορά τον ρόλο υπηρεσιών που είχαν κατά καιρούς εικόνα των εγκαταστάσεων. Η ίδια η έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη, σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, θέτει ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο λειτούργησαν ορισμένοι μηχανισμοί ελέγχου. Και τα ερωτήματα αυτά παραμένουν ανοιχτά…
Μετά τον έλεγχο, η υπόθεση μπήκε σε μια νέα φάση, καθώς οι κάμερες έφυγαν, οι ανακοινώσεις μειώθηκαν, μα η καθημερινότητα όμως παρέμεινε. Κάποιος έπρεπε να φροντίσει τα ζώα και να προσπαθήσει να βρει φιλοξενίες. Κάποιος έπρεπε να πληρώνει έξοδα που συνέχιζαν να προκύπτουν καθημερινά. Αυτή η μάχη δεν δόθηκε στις αίθουσες των υπηρεσιών, αλλά στο πεδίο και εκεί πρωταγωνίστησαν οι εθελοντές.
Οι άνθρωποι που έμειναν πίσω όταν έφυγαν οι κάμερες – Η μάχη για τα ζώα, οι φιλοξενίες, το ΦΙΛΟΔΗΜΟΣ και το μεγάλο ερώτημα της επόμενης μέρας
Στην Αλεξάνδρεια, μετά την αυτοψία της 26ης Ιανουαρίου, τις συλλήψεις, τα πρόστιμα και τη δημοσιότητα που ακολούθησε, έμειναν πίσω 68 ψυχές. Και μαζί τους έμειναν πίσω και οι άνθρωποι που αποφάσισαν ότι δεν θα τις εγκαταλείψουν. Μετά τις παρεμβάσεις των αρχών, τελικά αφαιρέθηκαν και οι 58 σκύλοι και ρόλο μεσεγγυούχων ανέλαβαν οι Ζω.Ε.Σ. και οι Φίλοι Ζώων Νάουσας, ενώ 22 σκύλοι παρέμειναν ως μεσεγγύηση στον Δήμο Αλεξάνδρειας. Οι εθελοντές παράλληλα ανέλαβαν και τους δέκα ελεύθερους σκύλους.
Από την πρώτη ημέρα μέχρι και σήμερα, οι Ζω.Ε.Σ. και οι φίλοι ζώων Νάουσας, βρέθηκαν στην καρδιά της προσπάθειας. Κάλεσαν σε συνεργασία τους A casa d’irene, Paw & Roots, Φιλοζωικό σύλλογο Αλεξάνδρειας ΕΦΑΛ και με συντονισμό, καθημερινή παρουσία και συνεχή κινητοποίηση εθελοντών, ανέλαβαν ένα μεγάλο μέρος της διαχείρισης της κρίσης.
Όλα όσα έγιναν στη συνέχεια έγιναν από ανθρώπους που δεν είχαν καμία θεσμική υποχρέωση να το κάνουν. Το έκαναν επειδή δεν μπορούσαν να κάνουν αλλιώς. Σημαντικό ρόλο -αναφέρουν οι Ζω.Ε.Σ.- διαδραμάτισε η Woofland, η ανάδοχος εταιρεία που τέθηκε από τον Δήμο Αλεξάνδρειας, στη μεταφορά και φιλοξενία ζώων αλλά και στη συνολική διαχείρισή τους αλλά και η Έλενα Καλενδριανού που προσέφερε δωρεάν τις μεταφορές σκύλων πανελλαδικά για όπου έβρισκαν φιλοξενία. Ενώ σημαντικές δωρεές έφτασαν από εταιρίες τροφών. Το πιο δύσκολο κομμάτι της ιστορίας είναι ότι στο κάλεσμα των φιλοζωικών φορέων να βοηθήσουν πανελλαδικά όλα τα σωματεία στην απομάκρυνση των σκύλων και σε προσωρινές φιλοξενίες ανταποκρίθηκαν ελάχιστοι και αυτό δυσκόλεψε πολύ την πορεία.
Η αμκε Ζω.Ε.Σ. συνεχίζει μέχρι και σήμερα να παραμένει στο πεδίο και να συντονίζει τις ενέργειες των εθελοντών. Δεν έφυγε όταν η υπόθεση έπαψε να αποτελεί πρώτο θέμα και καθημερινά με αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα αναζητά οικογένειες για τα ζώα. Ανέλαβε τη σίτιση των ζώων με τους άλλους τρεις τοπικούς φιλοζωικούς φορείς τα σαββατοκύριακα με ασταμάτητες δωρεές τροφών, συντόνισε δωρεές τροφών και υλικών, διαχειρίστηκε επείγουσες ανάγκες. Δίπλα στους εθελοντικούς οργανισμούς στάθηκαν και μεμονωμένοι εθελοντές, άνθρωποι που προσέφεραν μεταφορές, που άνοιξαν τα σπίτια τους, που έκαναν δωρεές και που προσέφεραν χρόνο.
Ο νέος Αντιδήμαρχος και η σημερινή εικόνα
Ένα από τα ζητήματα που εξακολουθούν να απασχολούν τους εθελοντές αφορά την επόμενη μέρα του Δήμου. Ο αρμόδιος Αντιδήμαρχος που βρισκόταν στη θέση κατά την περίοδο των ελέγχων δεν απομακρύνθηκε άμεσα. Η αντικατάστασή του έγινε μήνες αργότερα σε έναν τυπικό Ανασχηματισμό ενώ αξίζει να σημειωθεί πως σύμφωνα με καταγγελίες εθελοντών, ο Δήμαρχος Αλεξάνδρειας κ. Παναγιώτης Γκυρίνης μιλούσε πολύ απαξιωτικά για τους εθελοντές και ονόμαζε την κατάσταση «επιχειρούμενο θόρυβο» και τους φιλοζωικούς φορείς «ανθρώπους με προβλήματα που τους αρέσει να κάνουν για το τίποτα φασαρία».
Εντύπωση προκαλεί η απουσία δημόσιας τοποθέτησης του μέχρι σήμερα όπου θα διαφαινόταν η ευγνωμοσύνη του στους εθελοντές που φροντίζουν τα ζώα τις μέρες που ο δήμος Αλεξάνδρειας δεν έχει μεριμνήσει για αυτά ή τις περιόδους που οι Ζω.Ε.Σ. προμηθεύουν τον χώρο των Παλαιών Σφαγείων αλλά και τους σκύλους που είναι σε φιλοξενία με τροφές, όταν πχ αργεί η παραλαβή τροφών από τον δήμο.
Σήμερα τη διαχείριση έχει αναλάβει νέος Αντιδήμαρχος. Οι εθελοντές αναγνωρίζουν ότι υπάρχει μεγαλύτερη διάθεση επικοινωνίας και συνεργασίας. Ωστόσο επισημαίνουν ότι οι ουσιαστικές παρεμβάσεις που απαιτούνται για μια συνολική αλλαγή της κατάστασης δεν έχουν ακόμη πραγματοποιηθεί. Οι αλλαγές που έγιναν θεωρούνται περιορισμένες σε σχέση με το μέγεθος του προβλήματος που αποκαλύφθηκε.
Μέσα σε αυτή τη δύσκολη και σύνθετη πραγματικότητα, μία από τις πρόσφατες εξελίξεις που αντιμετωπίζεται με συγκρατημένη αισιοδοξία από τους εθελοντές είναι η προκήρυξη θέσης φροντιστή αδέσποτων ζώων στα Παλαιά Σφαγεία από τον Δήμο Αλεξάνδρειας.
Η συγκεκριμένη θέση θεωρείται κομβικής σημασίας για την καθημερινή λειτουργία των εγκαταστάσεων και κυρίως για την ευζωία των ζώων που φιλοξενούνται σε αυτές. Για τους ανθρώπους που βρέθηκαν καθημερινά δίπλα στα ζώα τους τελευταίους μήνες, η παρουσία ενός εργαζομένου που θα αντιλαμβάνεται τον ρόλο του όχι ως μια τυπική υπηρεσιακή υποχρέωση αλλά ως ευθύνη απέναντι σε ζωντανά πλάσματα αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε να μην επαναληφθούν τα λάθη του παρελθόντος. Οι εθελοντές εκφράζουν την ελπίδα ότι ο άνθρωπος που θα αναλάβει τη θέση θα αγαπά πραγματικά τα ζώα, θα βρίσκεται καθημερινά δίπλα τους και θα εφαρμόζει με συνέπεια όσα προβλέπονται για τη φροντίδα και την παρακολούθησή τους.
Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη αν ληφθεί υπόψη ότι το προηγούμενο μοντέλο λειτουργίας αποτέλεσε αντικείμενο σοβαρής κριτικής. Ο υπάλληλος που είχε τοποθετηθεί στη θέση του φροντιστή των ζώων, προερχόμενος από άλλη υπηρεσία του Δήμου, βρέθηκε στο επίκεντρο των εξελίξεων που ακολούθησαν τον έλεγχο της 26ης Ιανουαρίου και συμπεριλήφθηκε στα πρόσωπα που οδηγήθηκαν στη διαδικασία του αυτοφώρου, σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις της Ειδικής Γραμματείας για την Προστασία των Ζώων Συντροφιάς. Πέρα όμως από τις θεσμικές και δικαστικές διαστάσεις της υπόθεσης, οι εθελοντές επισημαίνουν ότι η καθημερινή παρουσία, η συνεχής παρακολούθηση των ζώων, η καθαριότητα των χώρων, η έγκαιρη αναγνώριση προβλημάτων υγείας και η ουσιαστική ενασχόληση με τις ανάγκες τους δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως δευτερεύουσες υποχρεώσεις. Αντιθέτως, αποτελούν τον πυρήνα κάθε σοβαρής δομής φιλοξενίας ζώων. Οι εθελοντές υποστηρίζουν ότι η φροντίδα των ζώων ήταν ανεπαρκής και ότι η καθημερινή παρουσία προσωπικού δεν κάλυπτε τις πραγματικές ανάγκες των εγκαταστάσεων. Για τον λόγο αυτό, αρκετοί βλέπουν στη δημιουργία και στελέχωση της νέας θέσης μια ευκαιρία επανεκκίνησης. Μια μικρή αλλά ουσιαστική ευκαιρία να αποδείξει ο Δήμος ότι επιθυμεί να αφήσει πίσω του πρακτικές που αμφισβητήθηκαν έντονα και να οικοδομήσει μια διαφορετική σχέση με τα ζώα και τους ανθρώπους που αγωνίζονται καθημερινά για αυτά.
Το μεγάλο ερώτημα του ΦΙΛΟΔΗΜΟΣ
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της υπόθεσης αφορά το έργο που χρηματοδοτείται μέσω του προγράμματος ΦΙΛΟΔΗΜΟΣ. Στον Δήμο Αλεξάνδρειας έχει εγκριθεί χρηματοδότηση ύψους 372.000 ευρώ για τη δημιουργία και αναβάθμιση υποδομών σχετικών με τη διαχείριση των αδέσποτων ζώων. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, το έργο θα έπρεπε να παραδοθεί μέσα στο καλοκαίρι. Ωστόσο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις ανθρώπων που παρακολουθούν στενά την εξέλιξή του, η πρόοδος αφορά κυρίως το κτιριακό τμήμα.
Το κρίσιμο ερώτημα αφορά τα κλουβιά. Θα είναι έτοιμα; Και ακόμη σημαντικότερο: Θα πληρούν τις προδιαγραφές για την ευζωία των ζώων; Από σχέδια που έχουν δει ισχυρίζονται πως δεν έχει προβλεφθεί κανένας χώρος προφύλαξης των ζώων από καιρικές συνθήκες πχ σπίτια. Θα επαρκούν; Γιατί οι εθελοντές θέτουν ένα πολύ πρακτικό ερώτημα: Αν τα ζώα που χρειάζονται φιλοξενία είναι ήδη περισσότερα από τις προβλεπόμενες θέσεις, πού θα πάνε τα υπόλοιπα; Το ζήτημα της επανένταξης είναι αδύνατο από πολλές απόψεις όπως το γεγονός πως τα ζώα τελούν υπό καθεστώς προσωρινής αφαίρεσης αλλά και γιατί είναι ζώα που είτε έχουν σημαντικά θέματα συμπεριφοράς είτε έχουν μεγαλώσει μέσα στα κυνοκομεία από κουτάβια.
Όσο περνούν οι μήνες, γίνεται ολοένα πιο σαφές ότι το πρόβλημα δεν λύνεται μόνο με νέα κτίρια. Ούτε μόνο με νέα κλουβιά. Η πραγματική λύση είναι άλλη. Υιοθεσίες και φιλοξενίες. Στειρώσεις, πρόληψη και εκπαίδευση.
Η υπόθεση της Αλεξάνδρειας δεν έχει κλείσει. Οι δικαστικές διαδικασίες συνεχίζονται. Τα ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά. Οι ευθύνες εξακολουθούν να αναζητούνται και τα ζώα εξακολουθούν να περιμένουν να βρουν μια οικογένεια.
Η μεγαλύτερη νίκη αυτής της ιστορίας θα είναι εκτός από την παραδειγματική τιμωρία όλων των υπευθύνων που έφτασαν την κατάσταση στο απροχώρητο, το να μη χρειαστεί ποτέ ξανά να ανοίξει μια τέτοια πόρτα για να αποκαλυφθεί μια τέτοια πραγματικότητα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Ημαθία: Κλειστό καταφύγιο ζώων έπειτα από σοβαρές καταγγελίες
