PLUS
Την δική του απάντηση σχετικά με την νόμιμη εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας για τη διακοπή της κύησης στα δημόσια νοσοκομεία, έδωσε ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ, Μιχάλης Γιαννάκος, υπογραμμίζοντας ότι οι υγειονομικές μονάδες της χώρας προχωρούν κανονικά σε αμβλώσεις, όπου αυτό προβλέπεται από τον νόμο.
Συγκεκριμένα, ο κ. Γιαννάκος σε ανάρτηση του έγραψε χαρακτηριστικά: “Στα νοσοκομεία εφαρμόζονται απαρέγκλιτα οι ισχύουσες νομοθετικές διατάξεις για τις αμβλώσεις εγκύων γυναικών. Εάν δεν συντρέχει ιατρικός λόγος διακοπής της κύησης μπορεί μια γυναίκα ιδία βουλήσει έως την 12 εβδομάδα να διακόψει τη κύηση με βάσει το άρθρο 304 του ποινικού κώδικα.
Επίσης ένας γιατρός μπορεί να αρνηθεί να εφαρμόσει ή να συμπράξει στη διαδικασία τεχνητής διακοπής της κύησης εκτός και αν αν υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου. ή κίνδυνος σοβαρής και διαρκούς βλάβης της υγείας της σύμφωνα με το άρθρο 31 του νόμου 3418/2005 «κώδικας ιατρικής δεοντολογίας».
Τα νοσοκομεία που διαθέτουν οργανωμένες μαιευτικές, γυναικολογικές κλινικές και αναισθησιολογικά τμήματα πραγματοποιούν αμβλώσεις σεβόμενοι τα προσωπικά δεδομένα των γυναικών που διακόπτουν τη κύηση.
Στις χειρουργικές επεμβάσεις που πραγματοποιούνται για διακοπή της κύησης σε πολλές περιπτώσεις οι πράξειςπροσδιορίζονται με ευρύτερη αιτιολογία προς σεβασμό των προσωπικών δεδομένων των γυναικών.
Γι αυτό και είναι αδύνατον να υπάρξουν στατιστικά στοιχεία. Υπάρχουν μεμονωμένες περιπτώσεις γιατρών που δεν συμμετέχουν νόμιμα στις αμβλώσεις αλλά οι γυναίκες που επιθυμούν διακοπή της κύησης εξυπηρετούνται από άλλους γιατρούς του ίδιου ή όμορου νοσοκομείου.
Είναι στατιστικό λάθος να συμπεριλαμβάνονται νοσοκομεία σε έρευνες για άρνηση στις αμβλώσεις που δεν διαθέτουν κανέναν ή διαθέτουν έναν γυναικολόγο, καθώς επίσης και νοσοκομεία που δεν διαθέτουν επαρκή αριθμό αναισθησιολόγων. Ένας ή δύο γυναικολόγοι ή αναισθησιολόγοι σε νοσοκομεία που εφημερεύουν κάθε ημέρα τι να προλάβουν να κάνουν;
Κάναμε έρευνα σήμερα σε πάρα πολλά νοσοκομεία της χώρας. Σαφώς και υπάρχουν μεμονωμένοι γιατροί που αρνούνται, όμως τα νοσοκομεία πραγματοποιούν αμβλώσεις κανονικά με βάσει το νόμο.
Ελάχιστα εκ των μικρών νοσοκομείων της περιφέρειας αδυνατούν. Πως το νοσοκομείο της Αμαλιάδας να κάνει αμβλώσεις όταν δεν διαθέτει κανένα γιατρό γυναικολόγο ή το νοσοκομείο της Νάξου που διεθέτει μόνο έναν γυναικολόγο και έναν αναισθησιολόγο;
Φυσικά, εάν υπάρχει κάποιο νοσοκομείο με οργανωμένο γυναικολογικό και αναισθησιολογικό τμήμα που δεν πραγματοποιεί αμβλώσεις θα πρέπει με εντολή της διοίκησης άμεσα να λυθεί. Η γυναίκα έχει το δικαίωμα της επιλογής και εμείς οι υγειονομικοί στα νοσοκομεία αυτό το σεβόμαστε”, δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Γιαννάκος σε σχετική ανάρτηση του.
Εκτεταμένες αρνήσεις σε Βόρεια Ελλάδα, Αιγαίο, Πελοπόννησο και Κρήτη – «Συνειδησιακή» η βασική αιτιολογία
Σύμφωνα με πληροφορίες, σε ορισμένες γεωγραφικές ζώνες της χώρας το φαινόμενο εμφανίζεται με μεγαλύτερη ένταση.
Ειδικότερα, στη Βόρεια Ελλάδα, και στις 11 περιφερειακές ενότητες που εξετάστηκαν, όλα τα δημόσια νοσοκομεία ανέφεραν ότι δεν διενεργούν αμβλώσεις στις μαιευτικές τους κλινικές. Αντίστοιχα, στα νησιά του Βορείου και Νοτίου Αιγαίου, πάνω από τα μισά νοσηλευτικά ιδρύματα έδωσαν αρνητική απάντηση.
Στην Πελοπόννησο, η πλειονότητα των νοσοκομείων δήλωσε ότι δεν προχωρά σε τεχνητή διακοπή κύησης, ενώ σε τρεις περιφερειακές ενότητες δεν καταγράφηκε ούτε μία θετική απάντηση. Παρόμοια εικόνα διαμορφώνεται και σε μεγάλο μέρος της Κρήτης, όπου οι περισσότερες δημόσιες δομές δεν πραγματοποιούν αμβλώσεις, αφήνοντας τις γυναίκες χωρίς πρόσβαση σε σχετικές υπηρεσίες υγείας.
Ωστόσο, οι αρνήσεις, δεν περιορίζονται στις παραπάνω περιοχές, αλλά εντοπίζονται διάσπαρτες σε όλη την επικράτεια, ακόμη και σε δύο πανεπιστημιακά νοσοκομεία μεγάλων αστικών κέντρων. Ως βασική αιτιολογία προβάλλεται η «συνειδησιακή» ή «ηθική» αντίρρηση.
Ενδεικτική είναι η απάντηση γυναικολόγου σε νησί του Νοτίου Αιγαίου, η οποία δήλωσε ότι: «Εμείς εδώ εκτρώσεις δεν κάνουμε. Μιλήστε με ιδιώτη να σας δώσει φάρμακο. Εγώ δεν κάνω, έχω συνειδησιακό θέμα».
Όπως προβλέπεται ο νόμος 1609/1986, η διακοπή της κύησης επιτρέπεται έως τη 12η εβδομάδα, χωρίς την ανάγκη ιατρικών ενδείξεων, κατόπιν απόφασης της εγκύου.
Τι προβλέπει ο νόμος 1609/1986 και ποιες είναι οι ιατρικές προϋποθέσεις για ασφαλή άμβλωση – Τι επισημαίνουν οι ειδικοί
Μάλιστα, σε πολλές περιπτώσεις, γιατροί και μαίες δήλωναν χαρακτηριστικά, ότι «διακοπή κύησης σε νοσοκομείο δημόσιο δεν γίνεται. Αν θέλετε κάτι τέτοιο απευθυνθείτε σε ένα ιδιωτικό».
Δύο γυναικολόγοι ανέφεραν ότι η δημόσια μαιευτική κλινική δεν προχωρά στη συγκεκριμένη πράξη, ωστόσο πρότειναν να αναλάβουν οι ίδιοι την υπόθεση σε ιδιωτικό επίπεδο και χωρίς καθυστέρηση, στο προσωπικό τους ιατρείο, λέγοντας ότι «τα χειρουργεία μας εδώ στο νοσοκομείο είναι κλεισμένα μέχρι μέσα Μαρτίου. Ιδιωτικά μπορούμε να το κάνουμε και αύριο άμα θέλετε. Σημειώστε το τηλέφωνό μου: 69…».
Σε δηλώσεις του γυναικολόγου – μαιευτήρα Στέλιο Μανουσάκη, η άμβλωση εκτός νοσοκομειακού περιβάλλοντος θεωρείται επικίνδυνο. Συγκεκριμένα, « η άμβλωση μπορεί να γίνει με ασφάλεια είτε σε δημόσιο, είτε σε ιδιωτικό νοσοκομείο, αλλά πρέπει να είναι παρουσία αναισθησιολόγου. Πρέπει η γυναίκα να «κοιμηθεί» για να μην πονέσει. Η ιατρική πράξη διαρκεί 5 – 10 λεπτά περίπου. Γίνεται με μέθη. Επίσης, σε περίπτωση που η γυναίκα έχει αρνητική ομάδα αίματος, θα πρέπει να γίνει μία ένεση για να μη συμβεί σε πιθανή επόμενη εγκυμοσύνη η λεγόμενη “ανοσοποίηση”, δηλαδή η γυναίκα να κάνει αντισώματα ενάντια στο μελλοντικό της έμβρυο».
Επίσης, ο δρ. Μανουσάκης εξήγησε ότι μέχρι την 7η εβδομάδα κύησης μπορεί να δοκιμαστεί το χάπι, η λεγόμενη χημική άμβλωση, έχοντας ως απαραίτητη προϋπόθεση να έχει προηγηθεί υπερηχογραφικός έλεγχος, επιβεβαιώνοντας ότι η κύηση είναι ενδομήτρια.
«Συνταγογραφούμε το φάρμακο και η γυναίκα μπορεί να πάει σπίτι και να το πάρει. Το επιθυμητό είναι να φέρει αιμορραγία, γιατί αυτό σημαίνει ότι θα καθαρίσει η μήτρα. Υπάρχει φυσικά το ενδεχόμενο να μη λειτουργήσει η φαρμακευτική αγωγή, γι αυτό πρέπει να δούμε τη γυναίκα μετά την αγωγή στον υπέρηχο ξανά και μπορεί να χρειαστεί εν τέλει χειρουργική λύση».
Οι Μονάδες Οικογενειακού Προγραμματισμού αποτελούν τμήματα σε μερικά από τα νοσοκομεία της χώρας και σε κάποιες από τις δομές της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας. Οι αρμοδιότητες αυτών των μονάδων περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, συμβουλευτική για αντισύλληψη, προληπτικό γυναικολογικό έλεγχο, ενημέρωση και έλεγχο για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, διακοπή ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης και ψυχολογική υποστήριξη.
Αρνήσεις και υψηλό κόστος στον ιδιωτικό τομέα
Σύμφωνα με την τελευταία σχετική ενημέρωση που παρέχει το Υπουργείο Υγείας, το 2015 στην Ελλάδα λειτουργούσαν 13 μονάδες οικογενειακού προγραμματισμού, εκτός Αθήνας και Θεσσαλονίκης.
Σε 6 από αυτά τα νοσοκομεία αρνήθηκαν τη διακοπή κύησης, ενώ σε 1 από αυτά απάντησαν γενικόλογα ότι μπορεί να γίνεται, μπορεί και όχι.
Κάποια από αυτά τα νοσοκομεία που σήμερα αφήνουν αβοήθητες τις γυναίκες στην ελληνική επαρχία ήταν από τα πρώτα στην Ελλάδα που δημιούργησαν τμήμα Οικογενειακού Προγραμματισμού πριν από τέσσερις δεκαετίες.
Η μοναδική πρόσφατη αναφορά της πολιτείας σε αυτές τις μονάδες είναι μέσω του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ισότητα των Φύλων 2016-2020 που θέτει την ανάγκη συμμόρφωσης της Ελλάδας με τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εξάλειψη των διακρίσεων κατά των γυναικών (CEDAW) στον τομέα της υγείας, συμπεριλαμβανομένης και της ισότιμης πρόσβασης σε υπηρεσίες αναπαραγωγικής υγείας.
Ενδεικτικά, το κόστος για άμβλωση ιδιωτικά κυμαίνεται από 300 ευρώ για χορήγηση του χαπιού, έως και 1.000 ευρώ για χειρουργική άμβλωση σε ιδιωτική κλινική.
Η Άννα Βουγιούκα, κοινωνική επιστημόνισσα και υπεύθυνη συνηγορίας σχολίασε πως είναι «σοκαριστικό να διαπιστώνουμε από την έρευνά σας ότι σε έναν τόσο μεγάλο αριθμό δημόσιων νοσοκομείων της χώρας και παρά την ισχύουσα νομοθεσία από το 1986, δεν πραγματοποιούνται αμβλώσεις.
Το εύρημα αυτό αποκαλύπτει ότι το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση παραμένει σε μεγάλο βαθμό ένα δικαίωμα “στα χαρτιά”, το οποίο υπονομεύεται από τον διάχυτο σεξισμό και την επικράτηση νεοσυντηρητικών αντιλήψεων στη δημόσια υγεία. Αντιλήψεις που, κατά παράβαση του νόμου, επιτρέπουν ιατρικές πρακτικές οι οποίες οδηγούν στην έμπρακτη άρνηση του δικαιώματός μας να αποφασίζουμε οι ίδιες για το σώμα μας και για το αν, πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις θα τεκνοποιήσουμε».
Η κ. Βουγιούκα τόνισε, επίσης, πως η κατάσταση αυτή «προφανώς πλήττει δυσανάλογα τις πιο ευάλωτες γυναίκες και όσες βιώνουν διασταυρούμενες ανισότητες λόγω ταξικών, κοινωνικών, πολιτισμικών, έμφυλων, φυλετικών κ.α., διακρίσεων» που δεν έχουν τη δυνατότητα να στραφούν σε εναλλακτικές λύσεις όπως η ιδιωτική υγεία.
«Παράλληλα, πολλές μπορεί να μην είναι σε θέση να διεκδικήσουν ή να καταγγείλουν την παραβίαση των δικαιωμάτων τους, λόγω γλωσσικών φραγμών, άγνοιας της νομοθεσίας, φόβου στοχοποίησης ή έλλειψης υποστηρικτικού και φροντιστικού πλαισίου».
Συνολικά, διαπιστώνει ότι στην Ελλάδα «το δικαίωμα στην άμβλωση και στην επείγουσα αντισύλληψη», η οποία εξίσου δεν παρέχεται στα δημόσια νοσοκομεία, «παραμένει στην πράξη άνισο και ταξικά καθορισμένο».
Η υπόθεση της Σάμου, οι παρεμβάσεις και οι 46 αρνήσεις στη δημόσια Υγεία
Το 2017 στο Γενικό Νοσοκομείο Σάμου «Άγιος Παντελεήμων» οι αναισθησιολόγοι του νοσοκομείου αποφάσισαν να πάψουν να χορηγούν αναισθησία σε περιπτώσεις εθελούσιας διακοπής κύησης, εκτός αν υπήρχε συγκεκριμένος ιατρικός λόγος που να απειλεί τη ζωή ή την υγεία της εγκύου.
Η απόφαση, που κοινοποιήθηκε γραπτώς στη διοίκηση, επικαλούνταν ηθικούς και δεοντολογικούς λόγους για την άρνηση συμμετοχής στις επεμβάσεις άμβλωσης, σύμφωνα με ιατρικές διατάξεις που επιτρέπουν στον γιατρό να επικαλεστεί τη συνείδησή του για τέτοιες πράξεις.
Η κίνηση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις από γυναικείες οργανώσεις που έκαναν λόγο για απόφαση που «βάζει στο στόχαστρο το αναφαίρετο δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση και μάλιστα των γυναικών των λαϊκών οικογενειών», ενώ παράλληλα εκφράστηκαν και τοποθετήσεις στήριξης προς τους γιατρούς – αντιρρησίες από εκκλησιαστικούς κύκλους, που χαρακτήρισαν την απόφαση «θαρραλέα» και «ευχάριστη έκπληξη».
Η Άννα Βουγιούκα, τόνισε πως για την υπόθεση της Σάμου, ο Συνήγορος του Πολίτη, με Πόρισμά του το 2017 (31/08/2017, Αριθμ. Πρωτ.: 230165/38036/2017), τόνισε ότι η ελευθερία της εγκύου να προσφεύγει σε τεχνητή διακοπή κύησης δεν μπορεί να υπόκειται σε αδικαιολόγητους περιορισμούς ή εξωθεσμικούς όρους, ιδίως στα δημόσια νοσοκομεία και εντός των πρώτων 12 εβδομάδων κύησης. Παράλληλα, ο Συνήγορος υπογράμμισε ότι η επίκληση της αντίρρησης συνείδησης οφείλει να ασκείται νόμιμα και να μη λειτουργεί ως μέσο περιορισμού ή χειραγώγησης των επιλογών της γυναίκας.
Τότε, με αφορμή την υπόθεση της Σάμου, κλήθηκε να τοποθετηθεί και η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής. Στο πόρισμά της ξεκαθάριζε ότι η επίκληση συνείδησης από τους γιατρούς είναι θεσμικά κατοχυρωμένη, δεν μπορεί όμως να οδηγεί σε αδυναμία πρόσβασης σε μια νόμιμη ιατρική πράξη στο δημόσιο σύστημα υγείας. Το πόρισμα τόνιζε ότι «η Πολιτεία πρέπει να εξασφαλίσει με αποτελεσματικό τρόπο τη διενέργεια κάθε νόμιμης ιατρικής πράξης, ανεξάρτητα μάλιστα από τους λόγους που αυτή εμποδίζεται (οικονομικούς, διοικητικούς ή ηθικούς)».
Η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής, πρότεινε, επίσης συγκεκριμένες λύσεις: «είτε πρόβλεψη διενέργειας της πράξης από ιδιώτες ιατρούς με επιβάρυνση της δημόσιας ασφάλισης, είτε πρόβλεψη μετάβασης ιατρού από άλλο δημόσιο νοσοκομείο για τη διενέργεια της πράξης στο νοσοκομείο του τόπου κατοικίας της ενδιαφερομένης, είτε διευκόλυνση μεταφοράς της τελευταίας σε άλλο δημόσιο νοσοκομείο για τη διενέργεια της ιατρικής πράξης, ιδίως όταν η περιοχή που κατοικεί η ενδιαφερόμενη είναι απομακρυσμένη».
Οι συστάσεις αυτές έγιναν με αφορμή την άρνηση ενός νοσοκομείου. Σήμερα, τουλάχιστον 46 δημόσια νοσοκομεία αρνούνται στις γυναίκες την πρόσβαση σε δωρεάν και ασφαλή άμβλωση.
Τα αναπάντητα ερωτήματα προς το Υπουργείο Υγείας
Μέχρι στιγμής, αναπάντητα είναι τα ερωτήματα προς το Υπουργείο Υγείας, σχετικά με το ποια δημόσια νοσοκομεία της χώρας μπορεί μια γυναίκα να προχωρήσει σε διακοπή κύησης εντός των 12 εβδομάδων που προβλέπει ο νόμος, σε ποια εξ αυτών είναι διαθέσιμη η φαρμακευτική άμβλωση, καθώς και αν παρέχεται δυνατότητα χημικής διακοπής κύησης και σε νοσοκομεία που δεν διαθέτουν μαιευτική κλινική αλλά απασχολούν γυναικολόγο.
*Με πληροφορίες από το news24/7
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Ξεκίνησε η «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ»: Ψηφιακό άλμα για τις εργασιακές σχέσεις
