PLUS
Ο θάνατος μιας 48χρονης γυναίκας από την Άνδρο, ανήμερα της Πρωτοχρονιάς, δεν αποτελεί απλώς ένα τραγικό περιστατικό. Φέρνει στην επιφάνεια μια βαθιά, διαχρονική παθογένεια του συστήματος υγειονομικής κάλυψης των ελληνικών νησιών.
Ρεπορταζ: Δημήτρης Καπετανάκης
Η γυναίκα, άτομο με ειδικές ανάγκες, αντιμετώπισε οξύ αναπνευστικό πρόβλημα και κρίθηκε απαραίτητη η άμεση διακομιδή της σε νοσοκομείο. Το εναέριο μέσο δεν χρησιμοποιήθηκε, παρά τις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες, και η μεταφορά της πραγματοποιήθηκε δια θαλάσσης με τουριστικό σκάφος. Δεν πρόλαβε να φτάσει ζωντανή.
Το περιστατικό αυτό δεν είναι μεμονωμένο. Αντιθέτως, εντάσσεται σε ένα μοτίβο συστημικής ανεπάρκειας, το οποίο εδώ και χρόνια βαραίνει τις πλάτες των νησιωτών.
Οι ιδιωτικές διακομιδές που κοστίζουν εκατομμύρια
Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, το ελληνικό Δημόσιο καταβάλλει κάθε χρόνο ιδιαίτερα υψηλά ποσά σε ιδιώτες για πλωτές διακομιδές ασθενών. Μόνο σε δύο μήνες του 2025, τα καταγεγραμμένα έξοδα ξεπέρασαν τις 250.000 ευρώ. Την ίδια στιγμή, η προμήθεια ενός πλήρως εξοπλισμένου πλωτού ασθενοφόρου κοστίζει περίπου 500.000 ευρώ.
Η σύγκριση είναι αμείλικτη. Αντί για τη δημιουργία μόνιμου, δημόσιου στόλου πλωτών ασθενοφόρων, το κράτος επιλέγει τη λύση των μισθώσεων, χωρίς σταθερές προδιαγραφές, χωρίς επαρκή έλεγχο και, κυρίως, χωρίς διασφάλιση του επιπέδου φροντίδας κατά τη μεταφορά.
Μεταφορές χωρίς εξοπλισμό και γιατρούς
Το οικονομικό σκέλος, ωστόσο, δεν είναι το μοναδικό – ούτε το σοβαρότερο. Σε πολλές περιπτώσεις, οι διακομιδές πραγματοποιούνται με σκάφη που δεν διαθέτουν ούτε τον στοιχειώδη ιατρικό εξοπλισμό. Φιάλες οξυγόνου, μόνιτορ ζωτικών λειτουργιών, φορεία κατάλληλα για βαρέως πάσχοντες απουσιάζουν. Ο γιατρός, όταν υπάρχει, μεταφέρει μόνος του ό,τι μπορεί, από μέσο σε μέσο.
Ασθενείς που λίγες ώρες νωρίτερα θα μπορούσαν να είναι σταθεροί, βρίσκονται εκτεθειμένοι σε επιδείνωση της κατάστασής τους εν πλω, χωρίς δυνατότητα άμεσης παρέμβασης. Η θάλασσα μετατρέπεται σε κρίσιμο ενδιάμεσο χώρο, όπου η ζωή εξαρτάται από αυτοσχεδιασμούς.
Νησιά χωρίς βασικές ειδικότητες
Την εικόνα συμπληρώνουν οι χρόνιες ελλείψεις σε ιατρικό προσωπικό. Στο Κέντρο Υγείας Άνδρου, δεν υπάρχει παιδίατρος, ενώ η παθολόγος αποχωρεί σύντομα χωρίς προβλεπόμενη αντικατάσταση. Αντίστοιχα προβλήματα καταγράφονται και σε άλλα νησιά των Κυκλάδων.
Οι κάτοικοι περιγράφουν μια καθημερινότητα που θυμίζει δεκαετίες πίσω, όπου η πρόσβαση σε βασικές ειδικότητες δεν είναι αυτονόητη και η παραμικρή επιπλοκή οδηγεί σχεδόν αυτόματα σε διακομιδή.
Αντικρουόμενες εικόνες
Σε τηλεοπτικές παρεμβάσεις, η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας παρουσίασε αριθμητικά στοιχεία για ενίσχυση προϋπολογισμών και προσωπικού σε συγκεκριμένα νοσοκομεία, όπως αυτό της Νάξου. Ωστόσο, οι μαρτυρίες πολιτών και αυτοδιοικητικών στελεχών σκιαγραφούν μια διαφορετική πραγματικότητα, όπου οι αριθμοί δεν μεταφράζονται πάντα σε λειτουργικές υπηρεσίες.
Χαρακτηριστική είναι η καταγγελία για διακομιδή ασθενούς χωρίς ιατρική συνοδεία, παρά τον χαρακτηρισμό του περιστατικού ως επικίνδυνου. Από την άλλη πλευρά, η Διοίκηση του Νοσοκομείου Νάξου, με επίσημη ανακοίνωσή της, υποστηρίζει ότι οι αποφάσεις ελήφθησαν βάσει ιατρικής κρίσης και ότι το νοσοκομείο διαθέτει πλέον τη δυνατότητα αντιμετώπισης σοβαρών χειρουργικών περιστατικών, εντός των ορίων του.
Η απόσταση ανάμεσα στη διοικητική εικόνα και την εμπειρία των ασθενών παραμένει το βασικό σημείο τριβής.
«Ζούμε από τύχη»
Ο πρώην δήμαρχος Άνδρου μίλησε ανοιχτά για ένα χρόνιο πρόβλημα που απλώς ανακυκλώνεται, χωρίς ουσιαστικές λύσεις. «Ζούμε από τύχη», ανέφερε χαρακτηριστικά, αποτυπώνοντας με μια φράση το αίσθημα ανασφάλειας που επικρατεί.
Ακόμη πιο σκληρά ήταν τα λόγια συγγενούς της 48χρονης γυναίκας που έχασε τη ζωή της: μια κραυγή αγανάκτησης για την εγκατάλειψη, για την απουσία κρατικής μέριμνας, για την αίσθηση ότι οι νησιώτες αντιμετωπίζονται ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας.
Η συζήτηση δεν αφορά πλέον μεμονωμένα περιστατικά, ούτε τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις. Το ερώτημα είναι σαφές και επείγον: μπορεί ένα ευρωπαϊκό κράτος να αποδέχεται ότι η πρόσβαση στην υγεία εξαρτάται από το αν δύει ο ήλιος, από το αν υπάρχει διαθέσιμο σκάφος, από το αν ο γιατρός χωρά να πάρει μαζί του τον εξοπλισμό;
Γιατί, όσο η απάντηση καθυστερεί, οι ιστορίες αυτές θα πολλαπλασιάζονται. Και κάθε φορά, θα είναι ήδη αργά.
Πλωτές διακομιδές στα ελληνικά νησιά: Χάος, κόστος εκατομμυρίων και ασθενείς στο έλεος του Θεού
