Από τη Βαστίλη στην ευρωπαϊκή άμυνα: ο Μακρόν μετατρέπει την εθνική γιορτή της Γαλλίας σε επίδειξη ισχύος της Ευρώπης

Η 14η Ιουλίου υπήρξε πάντοτε η ημέρα κατά την οποία η Γαλλία γιορτάζει την Επανάστασή της, τη Δημοκρατία της και τη στρατιωτική της παράδοση. Φέτος όμως, ο Εμανουέλ Μακρόν επιχείρησε κάτι πολύ μεγαλύτερο: να παρουσιάσει τα Ηλύσια Πεδία όχι ως σκηνή ενός γαλλικού στρατιωτικού θεάματος, αλλά ως το συμβολικό κέντρο μιας Ευρώπης που επιδιώκει να αποκτήσει δική της στρατηγική υπόσταση.

Του Νίκου Βασιλειάδη

Δεν είναι τυχαία η παρουσία στρατιωτικών αποσπασμάτων από πολλές ευρωπαϊκές χώρες ούτε η συμμετοχή της Ουκρανίας στην παρέλαση. Το μήνυμα απευθύνεται ταυτόχρονα προς τρεις κατευθύνσεις: προς τη Μόσχα, ότι η ευρωπαϊκή στήριξη προς το Κίεβο παραμένει αδιαπραγμάτευτη· προς την Ουάσιγκτον, ότι η Ευρώπη προτίθεται να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο της δικής της ασφάλειας· αλλά και προς τους ίδιους τους Ευρωπαίους, ότι η εποχή κατά την οποία η άμυνα θεωρούνταν αποκλειστική υπόθεση του ΝΑΤΟ και των Ηνωμένων Πολιτειών πλησιάζει στο τέλος της.

Η συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι πιο χαρακτηριστική. Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται σε ολόκληρη την ήπειρο και η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει επαναφέρει το διαχρονικό ερώτημα: μπορεί η Ευρώπη να προστατεύσει τον εαυτό της χωρίς να εξαρτάται απόλυτα από τις Ηνωμένες Πολιτείες;

Ο Μακρόν απαντά καταφατικά. Εδώ και χρόνια προωθεί την έννοια της «ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας». Στην παραμονή της παρέλασης προχώρησε ακόμη περισσότερο, χαρακτηρίζοντας «παραλογισμό» τις απομονωμένες εθνικές αμυντικές στρατηγικές και καλώντας τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να επενδύσουν σε κοινά εξοπλιστικά προγράμματα, κοινή βιομηχανική παραγωγή και διαλειτουργικές ένοπλες δυνάμεις.

Η επιλογή αυτή δεν είναι μόνο στρατιωτική· είναι βαθιά πολιτική. Για πρώτη φορά μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, το Παρίσι επιχειρεί να μετατρέψει την ευρωπαϊκή άμυνα από οικονομικό πρόγραμμα συνεργασίας σε στοιχείο κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας. Η γαλλική σημαία δεν εξαφανίζεται· αντιθέτως, επιχειρεί να λειτουργήσει ως η σημαία μιας Ευρώπης που θέλει να αποκτήσει δική της γεωπολιτική βαρύτητα.

Βεβαίως, τα εμπόδια παραμένουν σημαντικά. Η αποτυχία του κοινού γαλλογερμανικού προγράμματος νέου μαχητικού αεροσκάφους υπενθυμίζει ότι οι εθνικές βιομηχανίες εξακολουθούν να ανταγωνίζονται περισσότερο απ’ όσο συνεργάζονται. Παράλληλα, η ραγδαία αύξηση των γερμανικών αμυντικών επενδύσεων δημιουργεί έναν νέο ανταγωνισμό για την ηγεσία της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.

Ωστόσο, η εικόνα που επιλέγει να παρουσιάσει ο Μακρόν είναι διαφορετική. Αντί για μια παρέλαση αποκλειστικά γαλλικής ισχύος, επέλεξε μια επίδειξη ευρωπαϊκής συνοχής. Δεκάδες ηγέτες, χιλιάδες στρατιώτες από πολλές χώρες και η έντονη παρουσία της Ουκρανίας συνθέτουν ένα πολιτικό μήνυμα που ξεπερνούσε κατά πολύ τον εορτασμό της Άλωσης της Βαστίλης.

Το ερώτημα είναι αν η εικόνα αυτή θα μεταφραστεί σε πραγματική πολιτική. Η ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι γεμάτη μεγαλόπνοες διακηρύξεις που σκάλωσαν στις εθνικές επιφυλάξεις. Η κοινή άμυνα απαιτεί όχι μόνο περισσότερα χρήματα αλλά και παραχώρηση κυριαρχίας, κοινό στρατηγικό σχεδιασμό και πολιτική βούληση που μέχρι σήμερα εμφανίζεται άνιση μεταξύ των κρατών-μελών.

Η παρέλαση της 14ης Ιουλίου δεν δίνει απάντηση σε όλα αυτά. Δίνει όμως μια σαφή εικόνα του πού θέλει να οδηγήσει τη Γαλλία ο Εμανουέλ Μακρόν: σε μια Ευρώπη που δεν θα αποτελεί απλώς οικονομική δύναμη, αλλά και στρατηγικό παράγοντα με δική της φωνή, δική της βιομηχανία και, ενδεχομένως, τη δική της αποτρεπτική ισχύ. Αν αυτό το όραμα θα επιβεβαιωθεί στην πράξη ή θα παραμείνει μια εντυπωσιακή σκηνοθεσία πάνω στα Ηλύσια Πεδία, θα το κρίνουν οι εξελίξεις των επόμενων ετών.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ 

Τουρκία: Οι S-400 επιστρέφουν στο προσκήνιο: Γιατί οι φήμες περί πώλησης μπορεί να κρύβουν τη μεγαλύτερη γεωπολιτική στροφή της Τουρκίας

Μέση Ανατολή: Το Ιράν κλιμακώνει τις επιθέσεις – Στο «κόκκινο» η κρίση στα Στενά του Ορμούζ