PLUS
Οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος χρηματοδότης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας συνεισφέροντας περίπου το 18 τοις εκατό του ετήσιου προϋπολογισμού του και τώρα η αποχώρηση των ΗΠΑ από τον Οργανισμό εγείρει κρίσιμες ανησυχίες σχετικά με τη χρηματοδότηση, τις παγκόσμιες πρωτοβουλίες για την υγεία και την ετοιμότητα για επόμενες πανδημίες με τους ειδικούς να προειδοποιούν ότι αυτή η κίνηση θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη διεθνή συνεργασία στον τομέα της υγείας.
«Η Παγκόσμια Υγεία μάς διέλυσε, όλοι ξεσκίζουν τις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν πρόκειται να συμβεί πια αυτό », είπε ο Τραμπ υπογράφοντας το εκτελεστικό διάταγμα για την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) για δεύτερη φορά σε λιγότερο από πέντε θητείες, μια κίνηση που προκαλεί έντονες αντιδράσεις από επιστήμονες, ειδικούς στη δημόσια υγεία αλλά και παγκόσμιους ηγέτες.
Γιατί οι ΗΠΑ αποσύρονται από τον ΠΟΥ;
Η δικαιολογία του Τραμπ για την αποχώρηση από τον ΠΟΥ αναφέρεται στους ισχυρισμούς για κακοδιαχείριση, την έλλειψη αυτονομίας και τα άνισα οικονομικά βάρη για τις ΗΠΑ. Με το εκτελεστικό του διάταγμα ο Τραμπ επέκρινε την απάντηση του οργανισμού στην πανδημία του COVID-19, την υποτιθέμενη πολιτική επιρροή από κράτη μέλη όπως η Κίνα και την αντίστασή του στις μεταρρυθμίσεις.
Το εκτελεστικό διάταγμα στοχεύει επίσης να ανακατευθύνει τα κονδύλια των ΗΠΑ σε άλλες παγκόσμιες πρωτοβουλίες για την υγεία και να επαναξιολογήσει τις προτεραιότητες. Ωστόσο, η απόσυρση απαιτεί προειδοποίηση ενός έτους και εκπλήρωση οικονομικών υποχρεώσεων πριν καταστεί οριστική.
Ποιες μπορεί να είναι οι πιθανές συνέπειες για τον ΠΟΥ;
Η απόσυρση των ΗΠΑ αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τον ΠΟΥ οικονομικά και επιχειρησιακά. Την τελευταία δεκαετία, οι συνεισφορές των ΗΠΑ κυμαίνονταν από 160 εκατομμύρια δολάρια έως 815 εκατομμύρια δολάρια ετησίως, υποστηρίζοντας προγράμματα όπως η καταπολέμηση της πολιομυελίτιδας και η επιτήρηση μολυσματικών ασθενειών. Με έναν ετήσιο προϋπολογισμό 2-3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, η εξάρτηση του ΠΟΥ από τη χρηματοδότηση των ΗΠΑ δεν μπορεί να υποτιμηθεί.
«Μια αποχώρηση των ΗΠΑ από τον ΠΟΥ θα έκανε τον κόσμο πολύ λιγότερο υγιή και ασφαλή», προειδοποίησε ο Λόρενς Γκόστιν, διευθυντής του Κέντρου Συνεργασίας του ΠΟΥ για το Παγκόσμιο Δίκαιο Υγείας στο Πανεπιστήμιο Τζορτζτάουν. Τόνισε τον κίνδυνο υπονόμευσης των επιδημικών αντιδράσεων, της ανάπτυξης εμβολίων και της έρευνας για τις ασθένειες.
Οι αξιωματούχοι του ΠΟΥ εξέφρασαν τη λύπη τους για την απόφαση , επικαλούμενοι δεκαετίες επιτυχημένων συνεργασιών με τις ΗΠΑ για την εξάλειψη της ευλογιάς, την καταπολέμηση της πολιομυελίτιδας και την αντιμετώπιση άλλων κρίσεων υγείας. «Ελπίζουμε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επανεξετάσουν τη στάση τους και ανυπομονούμε να συμμετάσχουμε σε έναν εποικοδομητικό διάλογο για τη διατήρηση της εταιρικής σχέσης», ανέφερε η οργάνωση σε δήλωσή της.
Προγράμματα που στοχεύουν ασθένειες όπως το HIV/AIDS, η ελονοσία και η φυματίωση, τα οποία έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο, αντιμετωπίζουν πλέον αβεβαιότητα. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η μειωμένη χρηματοδότηση και η συνεργασία θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν την παγκόσμια άμυνα έναντι μελλοντικών ασθενειών, αυξάνοντας την πιθανότητα πανδημιών.
Η πρώην Πρωθυπουργός της Νέας Ζηλανδίας, Έλεν Κλαρκ, χαρακτήρισε την κίνηση ως «ανατρεπτική», προειδοποιώντας ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει «σημαντικό πρόβλημα» στην ικανότητα του ΠΟΥ να ανταποκρίνεται σε κρίσεις υγείας. Τόνισε τον κίνδυνο μιας πανδημίας γρίπης των πτηνών, υπογραμμίζοντας τη σημασία της παγκόσμιας συνεργασίας.
Ποια είναι η ιστορία των ΗΠΑ με τον ΠΟΥ;
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν βασικό παράγοντα στον ΠΟΥ από την ίδρυσή του το 1948, με την αμερικανική χρηματοδότηση και τεχνογνωσία να υποστηρίζει σημαντικές πρωτοβουλίες στον τομέα της υγείας. Από την εξάλειψη της ευλογιάς τον 20ο αιώνα έως την προώθηση της μητρικής υγείας και την καταπολέμηση της πολιομυελίτιδας, οι ΗΠΑ ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της αποστολής του ΠΟΥ.
Κατά τη δεκαετία του 1980, για παράδειγμα, οι προσπάθειες των ΗΠΑ να ενισχύσουν τα παγκόσμια προγράμματα εμβολιασμού μείωσαν σημαντικά τα ποσοστά παιδικής θνησιμότητας. Ομοίως, πρωτοβουλίες όπως η Παγκόσμια Ατζέντα Ασφάλειας Υγείας (GHSA) πρωτοστάτησαν με ισχυρή αμερικανική συμμετοχή.
Ωστόσο, έχουν εμφανιστεί εντάσεις με τα χρόνια σχετικά με την αυτονομία, τη διακυβέρνηση και τη διαφάνεια του ΠΟΥ. Οι επικριτές, συμπεριλαμβανομένης της κυβέρνησης Τραμπ, υποστήριξαν ότι ο οργανισμός έχει γίνει υπερβολικά γραφειοκρατικός και επηρεάζεται από μεγάλες δυνάμεις όπως η Κίνα, οδηγώντας σε αναποτελεσματικότητα στην αντιμετώπιση παγκόσμιων κρίσεων υγείας.
Τι ακολουθεί;
Η διαδικασία αποχώρησης θα διαρκέσει ένα χρόνο για να ολοκληρωθεί, κατά τη διάρκεια του οποίου οι ΗΠΑ πρέπει να τηρήσουν τις οικονομικές τους δεσμεύσεις. Εν τω μεταξύ, άλλα έθνη και οργανισμοί μπορεί να χρειαστεί να συμβάλουν περισσότερο για να καλύψουν το κενό χρηματοδότησης.
Η Γερμανία, η οποία έγινε προσωρινά ο μεγαλύτερος δωρητής του ΠΟΥ κατά την προηγούμενη προσπάθεια αποχώρησης του Τραμπ το 2020, έχει εκφράσει ελπίδες για αντιστροφή της αμερικανικής απόφασης, αλλά δεν έχει δεσμευτεί να καλύψει το έλλειμμα στην περίπτωση που η αποχώρηση θα είναι οριστική και αμετάκλητη.
Το Ίδρυμα Μπιλ και Μελίντα Γκέιτς, ο δεύτερος μεγαλύτερος δωρητής του ΠΟΥ, επιβεβαίωσε την υποστήριξή του στον οργανισμό. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ακόμη και οι αυξημένες συνεισφορές από άλλους χορηγούς ενδέχεται να μην αντισταθμίσουν πλήρως την απώλεια της χρηματοδότησης των ΗΠΑ.
Ενώ ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν μεταρρυθμίσεις εντός του ΠΟΥ για την αντιμετώπιση των επικρίσεων, τονίζουν ότι η απεμπλοκή των ΗΠΑ δεν είναι βιώσιμη λύση. «Αυτή είναι η πιο σκοτεινή μέρα για την παγκόσμια υγεία που έχω βιώσει ποτέ», είπε ο Lawrence Gostin, αντανακλώντας φόβους για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η κληρονομιά του Τζο Μπάιντεν. «Ο τύπος που έμεινε για πολύ καιρό»
