PLUS
Ο Λευκός Οίκος εμφανίζεται αισιόδοξος ότι βρίσκεται πολύ κοντά σε μια προκαταρκτική συμφωνία με το Ιράν, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό της πολεμικής έντασης και να ανοίξει τον δρόμο για ευρύτερες διαπραγματεύσεις γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους και πηγές που έχουν γνώση των συνομιλιών, οι δύο πλευρές διαπραγματεύονται ένα μονοσέλιδο μνημόνιο κατανόησης (MOU) 14 σημείων, το οποίο θεωρείται η πιο ουσιαστική πρόοδος από την έναρξη της σύγκρουσης.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένουν μέσα στις επόμενες 48 ώρες την τελική απάντηση της Τεχεράνης σε κρίσιμα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά. Αν και δεν υπάρχει ακόμη οριστική συμφωνία, οι συνομιλίες έχουν προχωρήσει περισσότερο από οποιαδήποτε προηγούμενη προσπάθεια κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το προσχέδιο της συμφωνίας προβλέπει ότι το Ιράν θα δεσμευτεί σε μορατόριουμ εμπλουτισμού ουρανίου, ενώ οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε σταδιακή άρση κυρώσεων και αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια. Παράλληλα, προβλέπεται χαλάρωση των περιορισμών στη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ, σημείο στρατηγικής σημασίας για τη διεθνή ενεργειακή αγορά.
Ωστόσο, αρκετές από τις πρόνοιες του μνημονίου θα εξαρτώνται από την επίτευξη μιας τελικής και πιο αναλυτικής συμφωνίας. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν υπάρξει προσωρινή αποκλιμάκωση, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης της έντασης ή μιας παρατεταμένης περιόδου αβεβαιότητας.
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται βαθιά διχασμένη. Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, διαφορετικές πολιτικές και στρατιωτικές πτέρυγες στο Ιράν δυσκολεύονται να καταλήξουν σε κοινή γραμμή, γεγονός που δημιουργεί αμφιβολίες για το κατά πόσο μπορεί να επιτευχθεί ακόμη και μια αρχική συμφωνία.
Παρά τις επανειλημμένες αισιόδοξες δηλώσεις που έχουν γίνει τους τελευταίους μήνες χωρίς αποτέλεσμα, δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η πρόσφατη απόφαση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να περιορίσει τη στρατιωτική επιχείρηση στο Στενό του Ορμούζ και να αποφύγει την κατάρρευση της εύθραυστης εκεχειρίας βασίστηκε ακριβώς στην πρόοδο που σημειώθηκε στις διαπραγματεύσεις.
Οι βασικοί όροι της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας
Το μνημόνιο διαπραγματεύονται οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, τόσο μέσω απευθείας επαφών όσο και μέσω διαμεσολαβητών. Στην παρούσα μορφή του, προβλέπει το επίσημο τέλος του πολέμου και την έναρξη μιας 30ήμερης περιόδου εντατικών διαπραγματεύσεων για μια συνολική συμφωνία.
Οι συνομιλίες αυτές ενδέχεται να πραγματοποιηθούν είτε στην Ισλαμαμπάντ είτε στη Γενεύη. Κατά τη διάρκεια αυτού του διαστήματος, οι περιορισμοί που έχει επιβάλει το Ιράν στη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ, καθώς και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός, θα αρθούν σταδιακά.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ επιδιώκουν την επιβολή ενός μακροχρόνιου μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου. Σύμφωνα με τις πηγές, η διάρκεια του μέτρου αποτελεί σημείο έντονης διαπραγμάτευσης: η Ουάσιγκτον ζητά 20 χρόνια, το Ιράν προτείνει πέντε, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται συμβιβασμός διάρκειας 12 έως 15 ετών.
Οι Αμερικανοί επιθυμούν επίσης να συμπεριληφθεί ρήτρα που θα παρατείνει αυτόματα το μορατόριουμ σε περίπτωση παραβίασης από την Τεχεράνη. Μετά τη λήξη του, το Ιράν θα μπορεί να επανεκκινήσει εμπλουτισμό μόνο σε χαμηλό επίπεδο 3,67%.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Τεχεράνη θα δεσμευτεί να μην επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων ούτε να αναπτύξει δραστηριότητες σχετικές με την οπλοποίηση του πυρηνικού της προγράμματος. Παράλληλα εξετάζεται και πρόβλεψη που θα απαγορεύει τη λειτουργία υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Το Ιράν φέρεται επίσης διατεθειμένο να αποδεχθεί ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων, συμπεριλαμβανομένων αιφνιδιαστικών ελέγχων από επιθεωρητές του ΟΗΕ.
Το κρίσιμο ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες το Ιράν ενδέχεται να αποδεχθεί την απομάκρυνση από τη χώρα των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου — ένα από τα βασικά αιτήματα της Ουάσιγκτον, το οποίο μέχρι σήμερα η Τεχεράνη απέρριπτε κατηγορηματικά.
Μάλιστα, σύμφωνα με μία από τις πηγές, εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο μεταφοράς του υλικού στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι δηλώσεις Ρούμπιο και οι επιφυλάξεις
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, υπογράμμισε ότι μια τόσο περίπλοκη και τεχνική συμφωνία δεν μπορεί να ολοκληρωθεί άμεσα.
«Δεν χρειάζεται να έχουμε ολόκληρη τη συμφωνία γραμμένη μέσα σε μία ημέρα», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι απαιτείται μια ξεκάθαρη διπλωματική βάση σχετικά με τα ζητήματα που είναι διατεθειμένες να διαπραγματευτούν οι δύο πλευρές και το εύρος των παραχωρήσεων που μπορούν να κάνουν.
Παράλληλα, ο Ρούμπιο εμφανίστηκε επιφυλακτικός για τις πραγματικές προθέσεις της Τεχεράνης, χαρακτηρίζοντας ορισμένους κορυφαίους Ιρανούς ηγέτες ως «απρόβλεπτους» και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο οι συνομιλίες να οδηγηθούν τελικά σε αδιέξοδο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η Τεχεράνη κοιτάζει Ανατολή — και ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αλλάζει τον παγκόσμιο χάρτη
Χαντάιος: Στο σκοτάδι οι έρευνες για τον «ασθενή μηδέν» – Κυκλοφορούσε για εβδομάδες στο πλοίο
