PLUS
Στη Μονς του Βελγίου, πίσω από αυστηρά μέτρα ασφαλείας και μακριά από τη δημοσιότητα, λειτουργεί το SHAPE, το ανώτατο στρατηγείο επιχειρήσεων του NATO. Εκεί όπου για πολλούς πολίτες πρόκειται απλώς για ένα ακόμα «γραφείο της Συμμαχίας», στην πραγματικότητα διαμορφώνεται η στρατηγική κατεύθυνση της Δύσης: από την αποτροπή και τη διαχείριση κρίσεων έως τον σχεδιασμό επιχειρήσεων σε πραγματικό χρόνο.
Του Νίκου Βασιλειάδη
Σε αυτό το περιβάλλον υψηλής γεωπολιτικής έντασης και συνεχούς διαπραγμάτευσης, η ελληνική παρουσία δεν περιορίζεται σε έναν τυπικό ρόλο συμμετοχής. Έλληνες αξιωματικοί στελεχώνουν κρίσιμες επιτελικές θέσεις, συμμετέχοντας άμεσα στον σχεδιασμό και στην αξιολόγηση των επιχειρησιακών επιλογών της Συμμαχίας. Πρόκειται για ένα επίπεδο επιρροής που δύσκολα γίνεται αντιληπτό στο εσωτερικό της χώρας, όπου η δημόσια συζήτηση για το ΝΑΤΟ συχνά εξαντλείται σε γενικόλογες τοποθετήσεις ή ιδεολογικές αντιπαραθέσεις.
Η πραγματικότητα στο SHAPE είναι πολύ πιο σύνθετη — και πολύ πιο «πολιτική» απ’ όσο φαίνεται. Γιατί, παρά τον στρατιωτικό του χαρακτήρα, το στρατηγείο λειτουργεί ως πεδίο όπου συγκλίνουν και συγκρούονται εθνικά συμφέροντα. Κάθε επιχειρησιακό σχέδιο, κάθε εκτίμηση απειλής και κάθε απόφαση περνά μέσα από ένα πλέγμα ισορροπιών ανάμεσα στα κράτη-μέλη.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Ως σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, οι δύο χώρες συμμετέχουν κανονικά στις διαδικασίες της Συμμαχίας, φέρνοντας μαζί τους και τις διαφορετικές οπτικές που έχουν για ζητήματα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Το SHAPE είναι ένα από τα σημεία όπου αυτές οι διαφορές αποτυπώνονται στην πράξη, μέσα από τον σχεδιασμό, τους χάρτες και τις επιχειρησιακές αποφάσεις.
Εκεί ακριβώς αναδεικνύεται και η σημασία της ελληνικής παρουσίας. Οι Έλληνες αξιωματικοί δεν καλούνται απλώς να συμμετάσχουν, αλλά να υπερασπιστούν θέσεις, να επισημάνουν ιδιαιτερότητες και, συχνά, να αποτρέψουν διατυπώσεις ή επιλογές που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν προηγούμενα εις βάρος των ελληνικών συμφερόντων. Πρόκειται για μια διαρκή, χαμηλής έντασης αλλά κρίσιμη «μάχη» επιρροής, η οποία δεν καταγράφεται σε επίσημα ανακοινωθέντα, αλλά έχει ουσιαστικό αντίκτυπο.
Ταυτόχρονα, η γεωγραφική θέση της Ελλάδας ενισχύει το ειδικό της βάρος. Ως χώρα πρώτης γραμμής στο νοτιοανατολικό άκρο της Συμμαχίας, με άμεση γειτνίαση σε περιοχές αστάθειας, η ελληνική εμπειρία σε ζητήματα θαλάσσιας ασφάλειας, μεταναστευτικών ροών και περιφερειακών κρίσεων δεν μπορεί να αγνοηθεί. Αυτή η εμπειρία μεταφέρεται στο τραπέζι του σχεδιασμού, επηρεάζοντας —έστω και σταδιακά— τις προτεραιότητες του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, η επιρροή αυτή δεν είναι αυτονόητη ούτε δεδομένη. Σε ένα περιβάλλον όπου ισχυρότερες χώρες διαθέτουν μεγαλύτερη πολιτική και στρατιωτική βαρύτητα, η αποτελεσματικότητα της ελληνικής παρουσίας αποδεικνύεται στην πράξη από την ποιότητα των στελεχών, τη συνέπεια της εθνικής στρατηγικής και τη δυνατότητα συντονισμού σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο. Με άλλα λόγια, το SHAPE προσφέρει ένα πεδίο δυνατοτήτων — αλλά δεν εγγυάται από μόνο του το αποτέλεσμα.
Κι εδώ βρίσκεται η ουσία της ελληνικής αποστολής. Σε μια εποχή όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται ραγδαία και οι εντάσεις στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου παραμένουν ενεργές, η Ελλάδα αποδεικνύει πως έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει αποφάσεις στο υψηλότερο επίπεδο της Συμμαχίας.
Το SHAPE, τελικά, δεν είναι απλώς ένα στρατηγείο. Είναι το κέντρο όπου συμπυκνώνεται η στρατηγική σκέψη της Ατλαντικής Συμμαχίας. Και μέσα σε αυτό το απαιτητικό και πολυεπίπεδο περιβάλλον, η ελληνική παρουσία αναδεικνύεται σε υψίστης σημασίας παράγοντα, που επιτελεί ένα ουσιαστικό και πολυδιάστατο έργο. Οι Έλληνες αξιωματικοί δεν λειτουργούν απλώς ως εκπρόσωποι της χώρας, αλλά ως ενεργοί συντελεστές στον σχεδιασμό και τη διαμόρφωση των αποφάσεων, συμβάλλοντας καθοριστικά στην προώθηση των εθνικών θέσεων και στη συνολική επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα της Συμμαχίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το Ιράν έχει συμφωνήσει να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, λέει ο Τραμπ
New York Times: Ο Μπιν Σαλμάν πιέζει τον Τραμπ να συνεχίσει τον πόλεμο στο Ιράν
