PLUS
Μια μεγάλη διαρροή εγγράφων αποκαλύπτει ότι η Ρωσία, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει βρεθεί στο επίκεντρο παγκόσμιας κριτικής για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης, χρησιμοποιεί το διεθνές σύστημα ερυθρών αγγελιών της Ιντερπόλ για να στοχοποιεί επικριτές της και πολιτικούς αντιπάλους που βρίσκονται στο εξωτερικό.
Τα στοιχεία που περιήλθαν στην κατοχή του BBC World Service και του γαλλικού Disclose αποκαλύπτουν ότι η Μόσχα αξιοποιεί τα εργαλεία αστυνομικής συνεργασίας πέρα από το σκοπό για τον οποίο έχουν σχεδιαστεί – δηλαδή την καταπολέμηση σοβαρών εγκλημάτων – μετατρέποντάς τα σε εργαλείο πολιτικής πίεσης.
Η Ιντερπόλ, που αριθμεί 196 κράτη-μέλη και λειτουργεί ως πλατφόρμα ανταλλαγής πληροφοριών και συνεργασίας μεταξύ διεθνών αστυνομικών δυνάμεων, εκδίδει τις λεγόμενες ερυθρές αγγελίες (Red Notices). Αυτές είναι ειδοποιήσεις προς τις αρχές των κρατών-μελών να εντοπίσουν και να συλλάβουν πρόσωπα που θεωρούνται καταζητούμενα. Θεωρητικά, τέτοιες ειδοποιήσεις πρέπει να αφορούν μόνο άτομα που αντιμετωπίζουν σοβαρές κατηγορίες, όπως τρομοκρατία, οργανωμένο έγκλημα ή μεγάλες απάτες.
Ωστόσο, τα έγγραφα που διέρρευσαν δείχνουν ότι η Ρωσία έχει καταθέσει έναν ασυνήθιστα μεγάλο αριθμό αιτημάτων: περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα τα τελευταία έντεκα χρόνια, τρεις φορές περισσότερα από την Τουρκία – η δεύτερη σε κατάχρηση. Επιπλέον, πολλές από αυτές τις αιτήσεις έχουν αμφισβητηθεί από την ανεξάρτητη μονάδα καταγγελιών της Ιντερπόλ (Commission for the Control of Interpol’s Files – CCF), με τουλάχιστον 400 περιπτώσεις να έχουν ανατραπεί επειδή κρίθηκαν ότι εμπεριείχαν πολιτικό χαρακτήρα.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση του Ιγκόρ Πεστρίκοφ, Ρώσου επιχειρηματία, ο οποίος βρέθηκε καταχωρημένος στη λίστα καταζητούμενων αφού είχε εγκαταλείψει τη χώρα και υπέβαλε αίτηση ασύλου στη Γαλλία τον Ιούνιο του 2022. Αντί να αντιμετωπιστεί ως απλός επιχειρηματίας, βρέθηκε σε μια κατάσταση όπου, όπως αναφέρει, η ζωή του μεταβλήθηκε πλήρως: δυσκολίες στην ενοικίαση κατοικίας, μπλοκαρισμένοι τραπεζικοί λογαριασμοί και συνεχή αίσθηση φόβου και ανασφάλειας για τη στάση των αρχών.
Παρόλο που η Ιντερπόλ επανειλημμένα δηλώνει ότι διαθέτει μηχανισμούς για να αποτρέπει την κατάχρηση του συστήματός της και έχει ενισχύσει τους ελέγχους μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η διαρροή υποδηλώνει ότι πολλές από αυτές τις κανονιστικές αλλαγές είτε δεν εφαρμόζονται αποτελεσματικά είτε έχουν αποσυρθεί «σιωπηρά» από το 2025. Τα έγγραφα περιλαμβάνουν μάλιστα μηνύματα που δείχνουν πως, σε κάποιες περιπτώσεις, οι ρωσικές αρχές παρακάμπτουν τους τυπικούς μηχανισμούς και απευθύνονται απευθείας σε αρχές κρατών-μελών ζητώντας βοήθεια στον εντοπισμό ατόμων, ακόμη και όταν η αρχική αίτηση για ερυθρή αγγελία είχε απορριφθεί.
Αυτή η πρακτική εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη χρήση του διεθνούς αστυνομικού συνεργατικού πλαισίου για πολιτικούς σκοπούς. Αν και τα συστήματα όπως της Ιντερπόλ δεν είναι από μόνα τους όργανα διώξεων, η δυνατότητα ενός κράτους να ζητά τη σύλληψη πολιτικών αντιπάλων ή επικριτών στο εξωτερικό και να χρησιμοποιεί διεθνείς μηχανισμούς για να το πετύχει μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο καταστολής της αντιπολίτευσης πέρα από τα εθνικά του σύνορα.
Ειδικοί που έχουν εξετάσει τα δεδομένα σημειώνουν ότι τέτοιες πρακτικές διαβρώνουν όχι μόνο την εμπιστοσύνη στο διεθνές σύστημα επιβολής του νόμου, αλλά και την ίδια την ουσία της δικαιοσύνης και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Προτείνουν ότι όταν ένα κράτος καταχράται το σύστημα καταζητούμενων με σκοπό να στοχοποιεί πολιτικούς αντιπάλους, θα πρέπει να υφίσταται ακόμη και η αναστολή της συμμετοχής του στο σύστημα της Ιντερπόλ μέχρι να διασφαλιστεί ότι οι διαδικασίες χρησιμοποιούνται όπως προβλέπεται από τη διεθνή σύμβαση.
Η υπόθεση αυτή θέτει υπό αμφισβήτηση το πώς λειτουργούν και ελέγχονται οι μηχανισμοί διεθνούς συνεργασίας στην επιβολή του νόμου και υπογραμμίζει την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια και προστασία των ατομικών δικαιωμάτων εντός ενός πλαισίου που προοριζόταν για την καταπολέμηση του εγκλήματος και όχι για την καταδίωξη πολιτικών φωνών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ξανάρχισαν οι συνομιλίες Ουκρανίας-Ρωσίας στο Αμπού Ντάμπι με μεσολάβηση των ΗΠΑ
