PLUS
Ενώ η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί πολέμους, γεωπολιτικές κρίσεις και οικονομικές αναταράξεις, μια άλλη καταστροφή εξελίσσεται σχεδόν αθόρυβα στην καρδιά της Αφρικής. Στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η επιδημία Έμπολα ξεπέρασε τις 1.000 επιβεβαιωμένες μολύνσεις και οι νεκροί έχουν πλέον ξεπεράσει τους 250, σε μια από τις σοβαρότερες εξάρσεις της νόσου που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια.
Του Νίκου Βασιλειάδη
Οι αριθμοί από μόνοι τους είναι τρομακτικοί. Σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές του Κονγκό, τα επιβεβαιωμένα κρούσματα έφτασαν τα 1.048 και οι θάνατοι τους 267. Η επιδημία ξεπέρασε το συμβολικό όριο των χιλίων κρουσμάτων την περασμένη Κυριακή, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η κατάσταση απέχει πολύ από τον έλεγχο.
Ο ιός που εξαπλώνεται ταχύτερα από τις δυνατότητες αντιμετώπισης
Αυτό που ανησυχεί περισσότερο τους ειδικούς δεν είναι μόνο ο αριθμός των κρουσμάτων αλλά ο ρυθμός με τον οποίο αυξάνονται. Πριν από μόλις μία εβδομάδα τα επιβεβαιωμένα περιστατικά βρίσκονταν περίπου στα 800. Μέσα σε λίγες ημέρες προστέθηκαν εκατοντάδες νέα κρούσματα, γεγονός που υποδηλώνει ότι η μετάδοση εξακολουθεί να συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό εκτός του ορατού πεδίου των υγειονομικών αρχών.
Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας προειδοποιεί ότι η επιδημία συνεχίζει να επεκτείνεται γεωγραφικά στις ανατολικές επαρχίες του Κονγκό, ενώ θάνατοι εξακολουθούν να καταγράφονται απευθείας μέσα στις κοινότητες, χωρίς οι ασθενείς να έχουν προηγουμένως εντοπιστεί ή απομονωθεί. Με άλλα λόγια, οι αρχές ανακαλύπτουν κρούσματα μόνο όταν είναι ήδη πολύ αργά.
Ο αόρατος εχθρός: η «χαμένη» αλυσίδα μετάδοσης
Το μεγαλύτερο πρόβλημα παραμένει η ιχνηλάτηση των επαφών. Οι υγειονομικές υπηρεσίες έχουν καταφέρει να εντοπίσουν μόλις το 55% των ανθρώπων που ήρθαν σε επαφή με επιβεβαιωμένα κρούσματα. Αυτό σημαίνει ότι δεκάδες χιλιάδες πιθανοί φορείς του ιού παραμένουν εκτός παρακολούθησης.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι οι επιστήμονες δεν έχουν καταφέρει να εντοπίσουν με βεβαιότητα τον λεγόμενο «ασθενή μηδέν», δηλαδή το αρχικό κρούσμα από το οποίο ξεκίνησε η αλυσίδα μετάδοσης. Χωρίς αυτή τη γνώση, η κατανόηση της επιδημίας γίνεται πολύ δυσκολότερη και η πρόβλεψη της εξέλιξής της σχεδόν αδύνατη.
Ο πόλεμος τροφοδοτεί τον ιό
Η επιδημία δεν εξελίσσεται σε μια σταθερή και οργανωμένη κοινωνία. Οι περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο βρίσκονται στο ανατολικό Κονγκό, μια περιοχή που εδώ και δεκαετίες μαστίζεται από συγκρούσεις, αντάρτικες οργανώσεις και μαζικούς εκτοπισμούς πληθυσμών.
Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι ζουν σε πρόχειρους καταυλισμούς, συχνά χωρίς επαρκές νερό, αποχέτευση ή βασικές υγειονομικές υποδομές. Οι συνθήκες αυτές αποτελούν ιδανικό περιβάλλον για την εξάπλωση ενός ιού που μεταδίδεται μέσω σωματικών υγρών και στενής ανθρώπινης επαφής.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο δραματική από την έλλειψη χώρων απομόνωσης. Σε αρκετές περιοχές οι γιατροί δηλώνουν ότι γνωρίζουν ποιοι ασθενείς πρέπει να απομονωθούν αλλά απλώς δεν έχουν πού να τους μεταφέρουν.
Τα παιδιά στην πρώτη γραμμή της τραγωδίας
Σχεδόν το ένα πέμπτο των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων αφορά παιδιά. Μία από τις πιο συγκλονιστικές περιπτώσεις ήταν ο θάνατος ενός κοριτσιού μόλις 18 μηνών σε καταυλισμό εκτοπισμένων, το οποίο είχε έρθει σε επαφή με περισσότερους από εκατό ανθρώπους πριν επιβεβαιωθεί ότι έφερε τον ιό.
Η υπόθεση αυτή αποκαλύπτει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι υγειονομικές αρχές. Το παιδί μεταφέρθηκε από κέντρο υγείας σε κέντρο υγείας, έλαβε θεραπεία για άλλα νοσήματα και μόνο αργότερα εξετάστηκε για Έμπολα. Μέχρι τότε, η αλυσίδα μετάδοσης είχε ήδη δημιουργηθεί.
Ένας σπάνιος και επικίνδυνος τύπος του ιού
Η τρέχουσα επιδημία προκαλείται από το στέλεχος Bundibugyo του ιού Έμπολα, ένα σχετικά σπάνιο παρακλάδι της νόσου. Σε αντίθεση με άλλα στελέχη για τα οποία υπάρχουν πλέον εμβόλια ή θεραπευτικά πρωτόκολλα, για το συγκεκριμένο στέλεχος δεν υπάρχει ακόμη εγκεκριμένο εμβόλιο. Αυτό περιορίζει σημαντικά τα διαθέσιμα εργαλεία αντιμετώπισης και αυξάνει την ανησυχία των επιστημόνων.
Οι ειδικοί φοβούνται ότι η κορύφωση της επιδημίας δεν έχει ακόμη έρθει. Ορισμένοι μάλιστα προειδοποιούν ότι, εάν η εξάπλωση συνεχιστεί με τους σημερινούς ρυθμούς, το ξέσπασμα θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες επιδημίες Έμπολα της σύγχρονης εποχής.
Γιατί ο κόσμος δεν κοιτάζει προς το Κονγκό;
Υπάρχει και μια δεύτερη τραγωδία πίσω από τους αριθμούς. Η σχεδόν πλήρης απουσία της κρίσης από την παγκόσμια επικαιρότητα.
Όταν ο κόσμος συγκλονίστηκε από την πανδημία της COVID-19, έγινε σαφές ότι οι υγειονομικές κρίσεις δεν γνωρίζουν σύνορα. Κι όμως, η νέα επιδημία Έμπολα στο Κονγκό εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται σαν ένα μακρινό αφρικανικό πρόβλημα.
Η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Ήδη έχουν καταγραφεί κρούσματα στην γειτονική Ουγκάντα, ενώ διεθνείς οργανισμοί προειδοποιούν ότι οι πληθυσμιακές μετακινήσεις, οι προσφυγικές ροές και οι αεροπορικές συνδέσεις καθιστούν αδύνατη την πλήρη απομόνωση μιας τόσο μεγάλης επιδημίας.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η διεθνής κοινότητα πρέπει να ανησυχεί. Το ερώτημα είναι αν θα αντιδράσει εγκαίρως ή αν θα περιμένει μέχρι η κρίση να ξεφύγει από τα σύνορα του Κονγκό για να συνειδητοποιήσει ότι ο Έμπολα εξακολουθεί να είναι ένας από τους πιο θανατηφόρους εχθρούς της ανθρωπότητας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Συναγερμός για τον Έμπολα στο Κονγκό: 956 κρούσματα και 247 νεκροί
Κονγκό: Ένοπλοι εισέβαλαν σε κλινική Έμπολα και άρπαξαν ασθενείς – Φόβοι για εξάπλωση του ιού
