PLUS
Σε μια ιστορική στιγμή για την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ηγέτες των κρατών-μελών έχουν συγκεντρωθεί σε ένα κάστρο στο Βέλγιο για να αντιμετωπίσουν όχι απλώς μια οικονομική πρόκληση, αλλά ένα βαθύ στρατηγικό δίλημμα. Η ΕΕ επιχειρεί να βρει τον βηματισμό της σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτατα και όπου οι μεγάλες δυνάμεις – οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα – καθορίζουν ολοένα και περισσότερο τους κανόνες του παιχνιδιού.
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, θα φιλοξενήσει ηγέτες σε μια «κατασκήνωση» καταιγισμού ιδεών στο κάστρο Άλντεν Μπίζεν του 16ου αιώνα, στο ανατολικό Βέλγιο, για να συζητήσουν ποια μέτρα πρέπει να ληφθούν.
Οι πρώην Ιταλοί πρωθυπουργοί, Μάριο Ντράγκι και Ενρίκο Λέτα, συντάκτες δύο σημαντικών εκθέσεων το 2024 σχετικά με την πρόκληση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ και την ενιαία αγορά της, έχουν προσκληθεί να μοιραστούν τις απόψεις τους.
Για χρόνια, η Ευρώπη υπήρξε η ήπια δύναμη του πλανήτη: σταθερή, παραγωγική, αλλά όχι συγκλονιστικά καινοτόμος ή γρήγορη στις αποφάσεις της. Σήμερα αυτή η εικόνα αμφισβητείται με τρόπο που δεν έχει προηγούμενο. Η οικονομική ανάπτυξη της ΕΕ έχει συστηματικά υπολείπεται αυτής των ΗΠΑ και της Κίνας, ειδικά σε κρίσιμους τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η τεχνολογική καινοτομία – ένα χάσμα που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Το ερώτημα που τίθεται στο Alden Biesen είναι απλό στη διατύπωσή του αλλά συγκλονιστικά πολύπλοκο στην απάντησή του: πώς μπορεί η Ευρώπη να ανταγωνιστεί δύο υπερδυνάμεις με εντελώς διαφορετικά μοντέλα ανάπτυξης και οικονομικής ισχύος; Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ούτε μονοδιάστατη ούτε δημοσιονομικά συντηρητική. Δεν επαρκεί απλώς να «ξεπεραστεί η γραφειοκρατία» ή να υιοθετηθούν περισσότερα κανονιστικά εργαλεία. Χρειάζεται ένα συνολικό όραμα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπό την ηγεσία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει αναγνωρίσει τη σημασία της απλοποίησης των κανονισμών και της δημιουργίας ενός ενιαίου κεφαλαιαγοράς που θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις να ανταγωνίζονται στο παγκόσμιο επίπεδο· αλλά αυτό είναι μόνο η αρχή. Η ΕΕ πρέπει να προωθήσει μια οικονομική στρατηγική που δίνει προτεραιότητα στην καινοτομία, στην παραγωγική κλίμακα και στην εξωστρέφεια, χωρίς να χάσει τα θεμελιώδη ευρωπαϊκά της πλεονεκτήματα – κοινωνική σταθερότητα, περιβαλλοντική ευαισθησία και προσανατολισμό στην ποιότητα ζωής.
Παράλληλα, η συζήτηση για «Made in Europe» και ευρωπαϊκή προτίμηση σε δημόσιες συμβάσεις έχει αναζωπυρώσει έναν διαχρονικό φόβο: μια απόκλιση προς προστατευτισμό που μπορεί να αποδυναμώσει τη θέση της ΕΕ ως υπέρμαχου του ελεύθερου εμπορίου. Η Ευρώπη οφείλει να βρει τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην προστασία στρατηγικών βιομηχανιών και στη διατήρηση ανοικτών αγορών που ενθαρρύνουν τον ανταγωνισμό και την καινοτομία.
Αυτή η σύνοδος στο Alden Biesen είναι μια προσομοίωση ψυχρής ανάλυσης στρατηγικού βάθους: δεν αρκεί να συζητήσουμε τι πρέπει να κάνουμε. Πρέπει να συμφωνήσουμε πώς και πότε θα το κάνουμε. Μια χρονοδιαγραμμένη δέσμευση για αλλαγή, όχι απλώς για συζήτηση, πρέπει να αναδειχθεί σε κεντρική δέσμευση όσο προχωράμε προς την επόμενη σύνοδο κορυφής.
Τελικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται μπροστά σε μια επιλογή που ξεπερνά τις οικονομικές μετρήσεις: να μείνει παθητικός παρατηρητής των διεθνών εξελίξεων ή να γίνει ο ίδιος αρχιτέκτονας ενός νέου, ισχυρού και ανεξάρτητου ευρωπαϊκού μοντέλου ανάπτυξης. Η ιστορία δεν περιμένει – ούτε θα συγχωρήσει την αδράνεια.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ευρωπαϊκή Ένωση – Ανταγωνιστικότητα, κοινός δανεισμός και στρατηγικοί τομείς
Τι σημαίνει για την Ευρωπαϊκή Ένωση η βελτίωση των σχέσεων ΗΠΑ-Κίνας
