PLUS
Η Γαλλία εξετάζει το ενδεχόμενο να ενταχθεί στα 148 άλλα κράτη που το έχουν κάνει!
Του ΝΙΚΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗ
Την περασμένη Δευτέρα το Ισραήλ γιόρτασε την Ημέρα «επανένωσης» της Ιερουσαλήμ, μια γιορτή που θυμίζει την κατάκτηση της Ανατολικής Ιερουσαλήμ το 1967 έπειτα από τον Πόλεμο των Έξι Ημερών.
Αυτή λοιπόν την ημέρα όπου χιλιάδες Ισραηλινοί εθνικιστές πραγματοποιούν πορεία στους δρόμους της Ιερουσαλήμ, περιλαμβανομένης της παλαιάς πόλης, την οποία έχει κατακτήσει και προσαρτήσει το Ισραήλ, κρατώντας ισραηλινές σημαίες, χορεύοντας και τραγουδώντας, ο Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, ο ακροδεξιός υπουργός Άμυνας του Μπέντζαμιν Νετανιάχου, απηύθυνε χαιρετισμό στα πλήθη έξω από τη συναγωγή με τα εξής λόγια: «Λέω στον Νετανιάχου, αγαπητέ πρωθυπουργέ, δεν πρέπει να τους δώσουμε ανθρωπιστική βοήθεια, δεν πρέπει να τους δώσουμε καύσιμα…Οι εχθροί μας αξίζουν μόνο μια σφαίρα στο κεφάλι».
Πείνα
Την ίδια στιγμή στη Γάζα αν κάποιος τρώει ένα γεύμα την ημέρα θεωρείται τυχερός και οι Παλαιστίνιοι, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, ζουν αγκαλιά με την πείνα και την εξαθλίωση που έχουν γίνει μόνιμο καθεστώς και η ανθρωπιστική κρίση τρόπος ζωής.
Το Ισραήλ εξακολουθεί να χρησιμοποιεί την πείνα ως μέσο εξόντωσης του παλαιστινιακού λαού καταπατώντας απροκάλυπτα τους κανόνες του διεθνούς δικαίου, όπου τόσο οι Συμβάσεις της Γενεύης του 1949 όσο και το εθιμικό διεθνές δίκαιο καθιστούν σαφές ότι η χρήση της λιμοκτονίας του άμαχου πληθυσμού ως μεθόδου πολέμου απαγορεύεται.
Από τις 2 Μαρτίου, όταν το Ισραήλ παραβίασε την προσωρινή εκεχειρία, καμία ανθρωπιστική οργάνωση δεν είχε καταφέρει να περάσει βοήθεια στο εσωτερικό της Γάζας, με τα 2,4 εκατομμύρια κατοίκους της να βρίσκονται αντιμέτωπα με μια νέα Νάκμπα (καταστροφή ή συμφορά) και να απειλούνται με «μαζικό λιμό», όπως καταγγέλλουν πολλές οργανώσεις (οι Γιατροί χωρίς Σύνορα ή η Oxfam), αν δεν αρθεί ο ισραηλινός αποκλεισμός.
Τα λίγα φορτηγά (198 τον αριθμό) που μετέφεραν ανθρωπιστική βοήθεια αυτή την εβδομάδα και που τους επετράπη να μπουν στη Λωρίδα της Γάζας, μεταφέροντας μεταξύ άλλων αλεύρι, βρεφικά τρόφιμα, ιατροφαρμακευτικό εξοπλισμό και φάρμακα, είναι κυριολεκτικά «σταγόνα στον ωκεανό» σε σύγκριση με τα 600 φορτηγά με προμήθειες για τους περίπου 2.000.000 ανθρώπους που βρίσκονται στην περιοχή,τα οποία περνούσαν πριν το Ισραήλ σπάσει την κατάπαυση του πυρός και ξεκινήσει την επιχείρηση «Άρματα του Γεδεών»,στις 16 Μαΐου.
Καμία πληροφορία
Ωστόσο, η ανθρωπιστική υπηρεσία του ΟΗΕ Ocha, και η UNRWA, η υπηρεσία του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες, δήλωσαν σε συνέντευξη Τύπου στη Γενεύη ότι δεν γνώριζαν εάν είχε πράγματι διανεμηθεί βοήθεια. «Δεν έχουμε καμία πληροφορία», δήλωσε η εκπρόσωπος της UNRWA, Τζουλιέτ Τούμα.
Δεν είναι σαφές εάν η «ανάληψη του ελέγχου της Γάζας» είναι ένα προσωρινό μέτρο, αλλά η ανανεωμένη επίθεση, η κινητοποίηση επιτόπου και οι επίσημες δηλώσεις υποδηλώνουν ότι το Ισραήλ οδεύει προς μια μακροχρόνια στρατιωτική κατοχή της Λωρίδας. Ο ακροδεξιός εταίρος του Νετανιάχου στον συνασπισμό, ο υπουργός Οικονομικών ΜπεζαλέλΣμότριτς, καλεί τους Ισραηλινούς να αποδεχθούν τη λέξη «κατοχή».
Θολώνοντας τις γραμμές
Και ενώ ο ΟΗΕ και η UNRWA δηλώνουν αδυναμία να ελέγξουν το εάν δίδεται όντως ανθρωπιστική βοήθεια, ο πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ Μάικ Χάκαμπι δηλώνει ότι το Ισραήλ επιτρέπει την εισαγωγή τροφίμων στη Γάζα μέσω μιας πρωτοβουλίας υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για τη δημιουργία μιας σειράς κόμβων logistics και διανομής κοντά σε ισραηλινές στρατιωτικές θέσεις στη Λωρίδα.
Κάτι που ουσιαστικά παρακάμπτει ή κατεδαφίζει το υπάρχον διεθνές σύστημα ανθρωπιστικής βοήθειας, αφού οι νέοι αυτοί κόμβοι θα λειτουργούν από ιδιωτικούς εργολάβους στρατιωτικής ασφάλειας ή επιλεγμένους από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς.
Τα Ηνωμένα Έθνη δηλώνουν ότι δεν θα συμμετάσχουν σε μια τέτοια επιχείρηση που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντας το σχέδιο στερούμενο αμεροληψίας, ουδετερότητας και ανεξαρτησίας.
Εάν υλοποιηθεί η ανάθεση της παροχής βοήθειας σε ιδιωτικούς στρατιωτικούς εργολάβους θα δημιουργηθεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο, θολώνοντας τα όρια μεταξύ ανθρωπιστικής βοήθειας και στρατιωτικής δύναμης και θέτοντας τους ανθρωπιστικούς φορείς σε κίνδυνο παντού. Το κόστος της ασφάλειας και αυτής της εφοδιαστικής νέας και περιττής προσέγγισης θα υπερέβαινε επίσης κατά πολύ την αξία της ίδιας της βοήθειας.
Καταστροφικό
Αντί να προχωρήσουμε προς την πολιτική και οικονομική ανεξαρτησία των Παλαιστινίων, όπως προβλέπεται από την «ειρηνευτική διαδικασία» που ξεκίνησε η Διάσκεψη της Μαδρίτης πριν από 30 χρόνια,η ισραηλινή κυβέρνηση φαίνεται να θέλει να γυρίσει τη Γάζα δεκαετίες πίσω, στην εποχή της πλήρους στρατιωτικής κατοχής μετά το 1967 – όπου ο ισραηλινός στρατός ελέγχει κάθε πτυχή της παλαιστινιακής καθημερινής ζωής.
Κάτι που είναι καταστροφικό για τους περισσότερους από 2 εκατομμύρια Παλαιστινίους στην έκτασης 140 τετραγωνικών μιλίων Λωρίδα της Γάζας, αλλά και για το Ισραήλ, μια πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά μη βιώσιμη λύση με δεδομένο πως μετά από 19 μήνες πολέμου μόλις το 50% των Ισραηλινών εφέδρων στρατιωτών παρουσιάζεται για υπηρεσία σε ορισμένες μονάδες, αν και αυτός ο αριθμός συζητείται έντονα κατά πόσον είναι ακριβής.
Στο Ισραήλ αυτή τη στιγμή δημοσιεύονται αγγελίες στρατολόγησης ακόμη και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για στρατιώτες μάχης, μάγειρες, γιατρούς και οδηγούς, ενώ οι αναφορές για Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (ΔΜΤΣ) και αυτοκτονικές τάσεις μεταξύ των στρατιωτών που υπηρέτησαν στη Γάζα από την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου ολοένα και πληθαίνουν.
Δεδομένου ότι ο ακροδεξιός υπουργός Οικονομικών του Ισραήλ, Μπεζαλέλ Σμότριχ, και άλλοι στην κυβέρνηση Νετανιάχου είναι πολύ ένθερμοι στο να δουν μια «εθελοντική μετανάστευση» του πληθυσμού της Γάζας και να υιοθετηθεί το σχέδιο του προέδρου Τραμπ μετατρέποντας τη Γάζα σε «Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής», είναι πολύ πιο πιθανό ότι ο στόχος του Ισραήλ να αναλάβει τον έλεγχο της Λωρίδας δεν θα είναι η παροχή υπηρεσιών, αλλά ο περιορισμός τους, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων, και η εκδίωξη του πληθυσμού, διασπώντας την ιστορική και πολιτική σύνδεση της Δυτικής Όχθης και της Γάζας και καταπνίγοντας τελικά κάθε πιθανότητα σοβαρής επανεκκίνησης μιας παλαιστινο-ισραηλινής πολιτικής πορείας.
Ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ, Εχούντ Ολμέρτ, έγραψε ένα δυνατό άρθρο γνώμης στην ισραηλινή εφημερίδα Hareetz, λέγοντας ότι το Ισραήλ διαπράττει εγκλήματα πολέμου στη Γάζα και πραγματοποιεί «αδιάκριτες, απεριόριστες, σκληρές και εγκληματικές δολοφονίες» Παλαιστινίων αμάχων.
Ο Ολμέρτ δήλωσε ότι τον τελευταίο χρόνο απέρριψε δημόσια τις κατηγορίες για γενοκτονία και εγκλήματα πολέμου που διαπράχθηκαν εναντίον του Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι παρόλο που «συνέβησαν υπερβολικές δολοφονίες», η ισραηλινή κυβέρνηση δεν «έδωσε εντολές να χτυπηθούν αδιακρίτως οι άμαχοι της Γάζας». Ωστόσο είπε ότι η άποψή του έχει αλλάξει τις τελευταίες εβδομάδες.
Ο Ολμέρτ, ο οποίος διετέλεσε πρωθυπουργός από το 2006 έως το 2009, έγραψε στο άρθρο γνώμης της Hareetz: «… Αυτό που κάνουμε τώρα στη Γάζα είναι ένας πόλεμος καταστροφής: αδιάκριτη, απεριόριστη, σκληρή και εγκληματική δολοφονία αμάχων. Δεν το κάνουμε αυτό λόγω απώλειας ελέγχου σε κάποιον συγκεκριμένο τομέα, ούτε λόγω κάποιου δυσανάλογου ξεσπάσματος από ορισμένους στρατιώτες σε κάποια μονάδα. Αντίθετα είναι αποτέλεσμα κυβερνητικής πολιτικής – που υπαγορεύεται εν γνώσει μας, με κακόβουλο τρόπο, με ανεύθυνο τρόπο. Ναι, το Ισραήλ διαπράττει εγκλήματα πολέμου.
Πρώτον, η λιμοκτονία στη Γάζα. Σε αυτό το θέμα η θέση ανώτερων κυβερνητικών στελεχών είναι δημόσια και σαφής. Ναι, στερούμε από τους κατοίκους της Γάζας τρόφιμα, φάρμακα και βασικές ανάγκες διαβίωσης ως μέρος μιας σαφούς πολιτικής. Ο Νετανιάχου, συνήθως, προσπαθεί να θολώσει το είδος των εντολών που δίνει, προκειμένου να αποφύγει τη νομική και ποινική ευθύνη εν ευθέτω χρόνω. Αλλά μερικοί από τους υπηρέτες του το λένε ευθέως, δημόσια, ακόμη και με υπερηφάνεια: Ναι, θα λιμοκτονήσουμε τη Γάζα. Επειδή όλοι οι κάτοικοι της Γάζας είναι της Χαμάς, δεν υπάρχει ηθικός ή επιχειρησιακός περιορισμός στην εξόντωσή τους, πάνω από 2 εκατομμύρια ανθρώπων».
Σχέδιο Τραμπ
Ο Νετανιάχου δηλώνει ότι οι στόχοι του Ισραήλ… είναι «να επιτύχουμε όλους τους πολεμικούς στόχους του Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένης της απελευθέρωσης όλων των ομήρων μας, να καταστρέψουμε τις στρατιωτικές και κυβερνητικές δυνατότητες της Χαμάς, και να διασφαλίσουμε ότι η Γάζα δεν θα αποτελέσει ποτέ ξανά απειλή για το Ισραήλ».
Και για να το πετύχει αυτό θέτει την εφαρμογή του σχεδίου Τραμπ για μετεγκατάσταση του πληθυσμού ως νέο στόχο για τον τερματισμό του πολέμου, κατηγορώντας τη Χαμάς ότι συστηματικά λεηλατεί την επισιτιστική βοήθεια, κάτι που η Χαμάς αρνείται.
Αλλά στην περιοχή μια παρατεταμένη ισραηλινή στρατιωτική παρουσία στη Λωρίδα της Γάζας επιδεινώνει τις ήδη αυξανόμενες εντάσεις με τις προηγουμένως φιλικές γειτονικές χώρες, ιδίως την Αίγυπτο και την Ιορδανία, και καθιστά ακόμη πιο δύσκολο για άλλες αραβικές χώρες να δικαιολογήσουν οποιαδήποτε μορφή συναλλαγών με το Ισραήλ, πόσο μάλλον την εξομάλυνση των σχέσεών τους.
Η Ουάσιγκτον κάποτε ήλπιζε να πείσει τη Σαουδική Αραβία να ομαλοποιήσει τις σχέσεις της με το Ισραήλ, χρησιμοποιώντας ένα διμερές σύμφωνο ασφαλείας ως μοχλό πίεσης. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στον Κόλπο, η Σαουδική Αραβία αποσύνδεσε την εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ από την εξασφάλιση μιας διμερούς συμφωνίας ασφαλείας με τις ΗΠΑ, διατηρώντας τον πολιτικό χώρο για να είναι πιο επιθετικοί και πρόθυμοι να επιδείξουν πολιτική ισχύ προκειμένου να πείσουν τις ΗΠΑ να αναλάβουν δράση – εάν το επιθυμούν.
Ναι μεν η περιοδεία του Τραμπ στην περιοχή χωρίς να επισκεφθεί το Ισραήλ μπορεί να εκληφθεί ως μια ένδειξη αυξανόμενης προσωπικής ρήξης του με τον Νετανιάχου. Η απόφασή του να επαναλάβει τις πυρηνικές συνομιλίες με το Ιράν και να σταματήσει τις επιθέσεις των ΗΠΑ στους Χούθι στην Υεμένη -μια συμφωνία που φαινόταν να αποκλείει το Ισραήλ- είναι ακόμη ένα δείγμα αυτής της έντασης στις σχέσεις Τραμπ – Νετανιάχου, ωστόσο αυτή η πίεση δεν έχει μεταφραστεί ακόμη σε καμία δράση επιτόπου στη Γάζα ή στη Δυτική Όχθη, εκτός ίσως από το να συνεισφέρει ώστε να επιτραπεί αυτή η ελάχιστη ποσότητα βοήθειας να εισέλθει στη Λωρίδα της Γάζας αυτή την εβδομάδα.
Πέρα όμως από τη σχέση με τις ΗΠΑ και τις γειτονικές χώρες, η στρατιωτική επανάκτηση της Γάζας θα απομονώσει περαιτέρω το Ισραήλ, αφού ακόμη και οι Ευρωπαίοι που παραδοσιακά στηρίζουν τον Νετανιάχου του λένε τώρα «αρκετά», με τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά να απειλούν να λάβουν «περαιτέρω μέτρα, συμπεριλαμβανομένων στοχευμένων κυρώσεων», εάν το Ισραήλ δεν σταματήσει την επίθεσή του, και την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναθεωρεί τη συμφωνία σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ μετά από σχετική πρωτοβουλία του Ολλανδού υπουργού Εξωτερικών Κασπάρ Βέλντκαμπ, που προβλέπει την αναστολή των εμπορικών σχέσεων εάν το Ισραήλ έχει παραβιάσει τις υποχρεώσεις του για τα ανθρώπινα δικαιώματα βάσει του άρθρου 2 της συμφωνίας, που περιγράφει ολόκληρο το φάσμα των διπλωματικών και οικονομικών σχέσεων των δύο πλευρών.
Αναγνώριση της Παλαιστίνης
Ενώ αυτές οι κινήσεις παραμένουν σε μεγάλο βαθμό στη σφαίρα των πολιτικών μηνυμάτων, ένα πιο απτό βήμα θα ήταν η αναγνώριση της Παλαιστίνης ως ανεξάρτητου κράτους. Η Γαλλία εξετάζει το ενδεχόμενο να ενταχθεί στα 148 άλλα κράτη που το έχουν κάνει κατά τη διάρκεια μιας επερχόμενης διάσκεψης τον Ιούνιο στα Ηνωμένα Έθνη, όπου θα συμπροεδρεύσει με τη Σαουδική Αραβία. Αναφέρεται επίσης ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα προβεί αναλόγως σε αναγνώριση ενός παλαιστινιακού κράτους.
Η αναγνώριση δεν είναι μια συμβολική χειρονομία ή μια κενή δήλωση. Η αναγνώριση της Παλαιστίνης μπορεί να είναι η τελευταία ευκαιρία για να αναβιώσει η ελπίδα για ειρήνη και μια πολιτική πορεία. Θα είχε σημαντικές νομικές επιπτώσεις και θα επηρέαζε τις αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής, τις εμπορικές συμφωνίες και τις συμφωνίες όπλων των κρατών που θα έκαναν αυτό το βήμα.
Το πιο σημαντικό όμως είναι πως θα τερμάτιζε το βέτο του Ισραήλ στην παλαιστινιακή κρατική υπόσταση. Η απόρριψη της ίδρυσης ενός παλαιστινιακού κράτους πέρυσι, σε συνδυασμό με τις δεκαετίες κατασκευής οικισμών από το Ισραήλ, που θεωρούνται ευρέως παράνομες βάσει του διεθνούς δικαίου, έχει υπονομεύσει τα θεμέλια ενός βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους.
Σε αυτή την κρίσιμη καμπή ο χρόνος μετράει αντίστροφα καθώς ο κίνδυνος να μη μείνει ούτε γη ούτε λαός προς αναγνώριση είναι κάτι παραπάνω από υπαρκτός.
Η συνάντηση υπό την προεδρία Γαλλίας-Σαουδικής Αραβίας τον Ιούνιο αποτελεί μια σοβαρή ευκαιρία για τη δημιουργία μιας πολιτικής διαδικασίας που θα μπορούσε να φέρει ειρήνη και ασφάλεια τόσο για τους Ισραηλινούς όσο και για τους Παλαιστινίους.
*Όπως δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΜΠΑΜ της Κυριακής
