PLUS
Η Αυστραλία μόλις έγραψε ιστορία: από τις 10 Δεκεμβρίου, καμία μεγάλη πλατφόρμα social media δεν επιτρέπεται να έχει χρήστες κάτω από 16 ετών. Από τα μεσάνυχτα (13:00 GMT), 10 από τις μεγαλύτερες πλατφόρμες θα υποχρεούνται να μπλοκάρουν Αυστραλούς κάτω των 16 ετών ή να τους επιβληθεί πρόστιμο έως και 49,5 εκατομμύρια δολάρια Αυστραλίας (33 εκατομμύρια δολάρια).
Ο νόμος δέχθηκε σκληρή κριτική από μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας και υποστηρικτές της ελευθερίας του λόγου, αλλά επαινέθηκε από γονείς και υποστηρικτές των παιδιών.Πρόκειται για μια απόφαση χωρίς προηγούμενο, που επιχειρεί να βάλει φρένο στην ελεύθερη — αλλά συχνά ανεξέλεγκτη — πρόσβαση ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Κυβερνήσεις από τη Δανία έως τη Μαλαισία – ακόμη και ορισμένες πολιτείες στις ΗΠΑ, όπου οι πλατφόρμες καταργούν τα χαρακτηριστικά εμπιστοσύνης και ασφάλειας – λένε ότι σχεδιάζουν παρόμοια βήματα, τέσσερα χρόνια μετά τη διαρροή εσωτερικών δεδομένων του Meta (META.O). Έγγραφα έδειξαν ότι η εταιρεία γνώριζε ότι τα προϊόντα της συνέβαλαν σε προβλήματα εικόνας σώματος και σε αυτοκτονικές σκέψεις μεταξύ των εφήβων, ενώ αρνήθηκε δημόσια την ύπαρξη αυτής της σύνδεσης.
Η πρόθεση είναι — θεωρητικά — ευγενής. Οι υποστηρικτές μιλούν για «προστασία της ψυχικής υγείας», για μείωση της έκθεσης των παιδιών σε επιβλαβές περιεχόμενο, αλγορίθμους που «παραμονεύουν» και διαδικτυακούς «κινδύνους».
Δεν είναι λίγοι οι γονείς και οργανώσεις που αισθάνονται πως, επιτέλους, υπάρχει ένα «τείχος» ανάμεσα στην αθωότητα της παιδικής ηλικίας και την ψηφιακή δίνη.
Ωστόσο, η κίνηση δεν είναι αθώα — και δεν είναι χωρίς κινδύνους. Πρώτον, η εφαρμογή της μοιάζει με το να δίνει «πυρομαχικά» εν δυνάμει σε κράτη και εταιρείες για ακόμη πιο αυστηρή ρύθμιση του διαδικτύου: απαιτήσεις ταυτοποίησης, έλεγχος ηλικίας, δεδομένα χρηστών. Μια φορά που «ανοίξει αυτό το κουτί», ποιος εγγυάται ότι θα μείνει μόνο στα παιδιά;
Δεύτερον, η απαγόρευση μπορεί να φέρει ανεπιθύμητες παρενέργειες. Τα social media δεν είναι μόνο κακό. Για πολλούς νέους — ειδικά σε απομακρυσμένες ή περιθωριοποιημένες κοινότητες — είναι τόπος κοινωνικοποίησης, έκφρασης και αναζήτησης ταυτότητας. Με το «μπλοκάρισμα» για όλους κάτω από 16, αφαιρείται αυτού του είδους η δυνατότητα. Για κάποιους, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι αποξένωση, απομόνωση ή απλώς μια μετακόμιση σε πιο σκοτεινά, ανεξέλεγκτα ψηφιακά μονοπάτια.
Τρίτον — και ίσως το πιο ανησυχητικό — η απόφαση ρίχνει όλο το βάρος στην ευθύνη των εταιρειών και στην τεχνολογία ηλικιακού ελέγχου. Αλλά ακόμη κι αν οι πλατφόρμες συμμορφωθούν με τεχνικά — έστω πρόχειρα — φίλτρα, τα έξυπνα παιδιά θα βρουν τρόπους να τα ξεπεράσουν. VPNs, ψεύτικες ταυτότητες, κοινοί λογαριασμοί με μεγαλύτερους, δανεικές συσκευές — όλα πιθανά. Και τότε τι;
Αν το μέτρο γίνει το «πρότυπο» που περιμένουν κυβερνήσεις και νομοθέτες παγκοσμίως, τότε η Αυστραλία δεν περιορίζεται σε προστασία παιδιών — ανοίγει την πόρτα σε έναν νέο ψηφιακό ρουσφετο-έλεγχο.
Προφανώς, τίποτα δεν είναι μαύρο ή άσπρο. Τα social media έχουν “ρημάξει” πολλές ζωές — ειδικά όταν πρόκειται για ευάλωτες ηλικίες. Και πάνω στην ανησυχία για την ασφάλεια, πολλά από τα επιχειρήματα για αυτόν τον νόμο είναι πειστικά. Όμως όποιος πιστεύει ότι η απαγόρευση «στο 16» είναι πανάκεια, μάλλον δεν βλέπει την πιο σκοτεινή πιθανότητα: αυτό που ξεκινά ως παιδική προστασία να εξελιχθεί σε καθολικό έλεγχο της ψηφιακής ζωής.
Η όποια λύση πρέπει να χτίζεται πάνω στην εκπαίδευση, τη διαφάνεια, την κριτική σκέψη — όχι στην απαγόρευση. Αν δεν φροντίσουμε τα δύο πρώτα, τότε και το «καλό» μέτρο της Αυστραλίας κινδυνεύει να γίνει απλώς το πρώτο από πολλά.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τι λένε οι ειδικοί για την απαγόρευση των social media κάτω των 16 ετών;
