PLUS
Στις 7 και 8 Ιουλίου, οι ηγέτες του ΝΑΤΟ θα συγκεντρωθούν στην Άγκυρα για μια Σύνοδο Κορυφής που αναμένεται να σηματοδοτήσει τη νέα στρατηγική φυσιογνωμία της Συμμαχίας. Σύμφωνα με το σχέδιο της τελικής διακήρυξης, το οποίο έχει ήδη εγκριθεί από τους πρέσβεις των κρατών-μελών και απομένει να επικυρωθεί από τους ηγέτες, οι σύμμαχοι –μεταξύ αυτών και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ– θα επαναβεβαιώσουν την «ακλόνητη δέσμευσή» τους στη συλλογική άμυνα, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο Άρθρο 5 της Συνθήκης της Ουάσιγκτον.
Του Νίκου Βασιλειάδη
«Μια επίθεση εναντίον ενός είναι επίθεση εναντίον όλων», αναφέρει χαρακτηριστικά η διακήρυξη, επαναλαμβάνοντας τον θεμελιώδη κανόνα της Συμμαχίας. Παράλληλα, προβλέπει στρατιωτική βοήθεια ύψους 70 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία για το 2026, με δέσμευση ότι η υποστήριξη θα διατηρηθεί τουλάχιστον στα ίδια επίπεδα και το 2027. Το κείμενο υπογραμμίζει επίσης ότι οι ευρωπαϊκές χώρες και ο Καναδάς αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την άμυνα της Συμμαχίας, σε συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι διακηρύξεις των Συνόδων του ΝΑΤΟ συνήθως δεν γράφονται για να προκαλούν εντυπώσεις. Γράφονται για να καθησυχάζουν συμμάχους, να εκπέμπουν μηνύματα προς τους αντιπάλους και να αποτυπώνουν τις νέες ισορροπίες ισχύος. Η Διακήρυξη της Άγκυρας, όμως, κάνει κάτι περισσότερο. Καταγράφει, σχεδόν ωμά, ότι η Δύση εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου η ασφάλεια δεν θεωρείται πλέον δεδομένη αλλά αποτελεί τη βασική προτεραιότητα της πολιτικής της.
Η πρώτη φράση που ξεχωρίζει είναι ακριβώς αυτή η «ακλόνητη δέσμευση» στο Άρθρο 5. Η διατύπωση δεν είναι καινούργια. Ωστόσο, το γεγονός ότι επαναλαμβάνεται με τόσο εμφατικό τρόπο αποκαλύπτει τη βαθιά αίσθηση αβεβαιότητας που διαπερνά πλέον τη Συμμαχία. Όσο περισσότερο χρειάζεται να διακηρύσσεται η ενότητα, τόσο λιγότερο αυτονόητη θεωρείται.
Εξίσου αποκαλυπτική είναι η γλώσσα του κειμένου. Δεν υπάρχει αισιοδοξία ούτε η παραμικρή υπόνοια ότι η διεθνής κατάσταση θα επιστρέψει σύντομα στην ομαλότητα. Αντίθετα, η Ρωσία αντιμετωπίζεται ως διαρκής στρατηγική απειλή, η ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων παρουσιάζεται ως μόνιμη υποχρέωση και η αύξηση των στρατιωτικών επενδύσεων ανάγεται σε στρατηγική επιλογή. Η αποτροπή δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως εργαλείο διαχείρισης μιας έκτακτης κρίσης· μετατρέπεται στο νέο δόγμα της Δύσης.
Η δέσμευση για 70 δισεκατομμύρια ευρώ στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία ενισχύει αυτή την εικόνα. Δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη πράξη αλληλεγγύης προς το Κίεβο, αλλά για την έμμεση παραδοχή ότι ο πόλεμος δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μια προσωρινή κρίση. Αντίθετα, θεωρείται παράγοντας που θα καθορίσει την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας για τα επόμενα χρόνια.
Η διακήρυξη, όμως, διευρύνει και το γεωπολιτικό της αποτύπωμα. Δεν περιορίζεται στην Ουκρανία και τη Ρωσία. Περιλαμβάνει σαφή θέση ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, ενώ ζητεί τον πλήρη σεβασμό της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Με αυτόν τον τρόπο, το ΝΑΤΟ συνδέει ευθέως την ευρωπαϊκή ασφάλεια με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και με τη σταθερότητα των παγκόσμιων ενεργειακών και εμπορικών οδών.
Εξίσου αποκαλυπτικά είναι και όσα δεν περιλαμβάνει το κείμενο. Δεν υπάρχει καμία αναφορά σε μια νέα αρχιτεκτονική ειρήνης, σε πρωτοβουλίες αποκλιμάκωσης ή σε ένα διαφορετικό πλαίσιο συνύπαρξης με τους στρατηγικούς ανταγωνιστές της Δύσης. Η γλώσσα της διπλωματίας υποχωρεί μπροστά στη γλώσσα της αποτροπής, των εξοπλισμών, της αμυντικής βιομηχανίας και της στρατιωτικής ετοιμότητας.
Η Διακήρυξη της Άγκυρας δεν είναι ένα πολεμικό μανιφέστο. Είναι, όμως, η πιο ξεκάθαρη παραδοχή ότι η μεταψυχροπολεμική εποχή έχει οριστικά παρέλθει. Το ΝΑΤΟ δεν περιγράφει έναν κόσμο που βαδίζει προς μεγαλύτερη σταθερότητα. Περιγράφει έναν κόσμο στον οποίο η αβεβαιότητα θεωρείται μόνιμη συνθήκη και η ισχύς η βασική εγγύηση της ειρήνης.
Ίσως, τελικά, αυτή να είναι η ουσία της διακήρυξης: δεν προετοιμάζει τη Δύση για το τέλος των κρίσεων, αλλά για μια εποχή όπου οι κρίσεις θα αποτελούν τη νέα κανονικότητα. Και αυτή είναι μια παραδοχή με πολύ μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα από οποιαδήποτε αύξηση εξοπλισμών ή οποιοδήποτε νέο πακέτο στρατιωτικής βοήθειας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο Ερντογάν πιέζει για τον ρόλο της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα ενόψει της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ
