PLUS
Η εύθραυστη εκεχειρία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν ίσως να μην αποτελεί το τέλος της κρίσης στη Μέση Ανατολή αλλά απλώς ένα προσωρινό διάλειμμα πριν από μια νέα φάση στρατιωτικής έντασης. Αυτό εκτιμά ο Μπάρι Πάβελ, πρώην ανώτερος διευθυντής στρατηγικής άμυνας στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, σε συνέντευξή του στο Radio Free Europe/Radio Liberty (RFE/RL), όπου αναλύει τις πραγματικές επιδιώξεις της Ουάσιγκτον, τη στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ και τον νέο γεωπολιτικό χάρτη που διαμορφώνεται στην περιοχή.
Ο Πάβελ υποστηρίζει ότι η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για «παύση» της στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν δεν σημαίνει απαραίτητα αποκλιμάκωση. Όπως σημειώνει, οι ΗΠΑ διατηρούν ενεργά στρατιωτικά εργαλεία πίεσης και θα μπορούσαν να επιστρέψουν άμεσα σε επιθετικές επιχειρήσεις αν η Τεχεράνη δεν συμμορφωθεί με τις αμερικανικές απαιτήσεις ή αν συνεχιστούν επιθέσεις εναντίον πλοίων στην περιοχή.
Σύμφωνα με τον πρώην σύμβουλο ασφαλείας, η αμερικανική στρατηγική βασίζεται πλέον σε ένα μοντέλο «ελεγχόμενης αποτροπής»: η Ουάσιγκτον επιδιώκει να δείξει ότι μπορεί να σταματήσει τις επιχειρήσεις, χωρίς όμως να χάσει την ικανότητα να επανέλθει στρατιωτικά ανά πάσα στιγμή. Αυτό, όπως εξηγεί, αποτελεί βασικό διαπραγματευτικό μοχλό πίεσης απέναντι στην ιρανική ηγεσία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στον κρίσιμο ρόλο των Στενών του Ορμούζ. Παρά την επίσημη ρητορική περί «τέλους της επιχείρησης Epic Fury», ο αμερικανικός στόλος παραμένει ενεργός στην περιοχή συνοδεύοντας εμπορικά πλοία και διατηρώντας παρουσία αποτροπής. Ο Πάβελ εκτιμά ότι η Ουάσιγκτον δεν επιθυμεί να εγκαταλείψει τον έλεγχο του σημαντικότερου ενεργειακού περάσματος στον κόσμο, καθώς από εκεί διέρχεται τεράστιο ποσοστό της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.
Ο ίδιος θεωρεί ότι η τρέχουσα φάση της κρίσης έχει ήδη αλλάξει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή. Η πολεμική σύγκρουση, οι ναυτικές επιχειρήσεις και η προσωρινή διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ προκάλεσαν παγκόσμια ανησυχία για την ενεργειακή ασφάλεια και οδήγησαν πολλές χώρες —από την Κίνα μέχρι τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις— να πιέσουν για γρήγορη κατάπαυση πυρός.
Στη συνέντευξη επισημαίνεται επίσης ότι το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές δυνατότητες πίεσης, παρά τις αμερικανικές στρατιωτικές επιθέσεις. Η Τεχεράνη μπορεί να χρησιμοποιήσει συμμάχους και παραστρατιωτικές οργανώσεις στην περιοχή, ενώ συνεχίζει να αξιοποιεί τη γεωγραφική της θέση ως στρατηγικό όπλο απέναντι στη Δύση.
Ο Μπάρι Πάβελ εμφανίζεται επιφυλακτικός και για το κατά πόσο οι διαπραγματεύσεις μπορούν να οδηγήσουν σε μόνιμη συμφωνία. Όπως σημειώνει, τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ιράν αντιμετωπίζουν τη διπλωματία ως εργαλείο τακτικής και όχι απαραίτητα ως οριστική λύση της κρίσης. Υπενθυμίζει μάλιστα ότι η ιρανική πλευρά έχει μακρά παράδοση «σκληρών διαπραγματεύσεων», ενώ και η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να παρουσιάσει κάθε εξέλιξη ως διαπραγματευτική νίκη.
Πέρα όμως από το στρατιωτικό επίπεδο, η συνέντευξη φωτίζει και τη μεγάλη γεωπολιτική εικόνα. Ο Πάβελ υποστηρίζει ότι η κρίση με το Ιράν επηρεάζει άμεσα τον ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας και ΗΠΑ–Ρωσίας. Η Μόσχα και το Πεκίνο παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, προσπαθώντας να εκτιμήσουν μέχρι πού είναι διατεθειμένη να φτάσει η Ουάσιγκτον για να επιβάλει τους στρατηγικούς της στόχους.
Τελικά, η βασική εκτίμηση του Πάβελ είναι ότι η σημερινή εκεχειρία δεν πρέπει να θεωρείται σταθερή ειρήνη. Αντίθετα, πρόκειται για μια εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία, όπου η στρατιωτική ισχύς, οι ενεργειακές διαδρομές και οι γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί συνεχίζουν να καθορίζουν τις εξελίξεις. Και όσο οι αμερικανικές δυνάμεις παραμένουν στα Στενά του Ορμούζ και το Ιράν διατηρεί τη δυνατότητα να απειλεί τη διεθνή ναυσιπλοΐα, το ενδεχόμενο νέας ανάφλεξης παραμένει ανοιχτό.
Διαβάστε την πλήρη συνέντευξη εδώ
