PLUS
Ούτε το ΝΑΤΟ ούτε η ΕΕ είναι σε θέση να παράσχουν εγγυήσεις ασφαλείας όχι μόνο για το Κίεβο αλλά και για όλη την ευρωπαϊκή ήπειρο!
Ένα de facto Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας βρίσκεται ήδη σε λειτουργία,το οποίο προσπαθεί να περιορίσει τη ζημιά από το ναυάγιο του Τραμπ και να αποτρέψει ένα κενό ασφαλείας στη Γηραιά Ήπειρο!
Του ΝΙΚΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗ
Μετά τα αποτελέσματα της Συνόδου στο Παρίσι, όπου οι βασικοί Ευρωπαίοι ηγέτες τόνισαν ότι «δεν είναι η ώρα» να αρχίσουν να αίρουν τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, καθώς κατήγγειλαν τις τακτικές καθυστερήσεων της Μόσχας να ανταποκριθεί στην πρόταση κατάπαυσης του πυρός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στην Ουκρανία και ενόψει της επιθετικότητας του Βλαντιμίρ Πούτιν κατά της Ουκρανίας και της αποσταθεροποίησης της Ατλαντικής Συμμαχίας από τον Ντόναλντ Τραμπ, όλα δείχνουν πως η Ευρώπη προχωρεί στη διαμόρφωση ενός εμβρυϊκού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας.
Αν και επί του παρόντος δεν υπάρχει ομοφωνία για την αποστολή ευρωπαϊκών δυνάμεων στο πλαίσιο ακόμη μίας υποθετικής, μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας στην Ουκρανία, όλοι συμφώνησαν πως η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί για οποιοδήποτε σενάριο, συμπεριλαμβανομένου ενός σεναρίου όπου η πρωτοβουλία της για την ασφάλεια δεν θα υποστηριχθεί από τις ΗΠΑ. Αν αυτό το ευρωπαϊκό εγχείρημα θα αποδειχθεί αρκετά ισχυρό για να προστατεύσει τις φιλελεύθερες δημοκρατίες της Ευρώπης και να αποτρέψει τη Ρωσία χωρίς τη στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ, είναι κάτι που μπορεί να δοκιμαστεί πολύ σύντομα.
Το ΝΑΤΟ δημιουργήθηκε υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για να κρατήσει μακριά τη Σοβιετική Ένωση, καταπνίγοντας ταυτόχρονα τους μακροχρόνιους ανταγωνισμούς μεταξύ των ευρωπαϊκών δυνάμεων. Η Ατλαντική Συμμαχία παρέμεινε ενωμένη στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και προσέλκυσε νέα μέλη της Κεντρικής Ευρώπης μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Αλλά το φάσμα της αποδέσμευσης των ΗΠΑ απειλεί τώρα να αφήσει την Ευρώπη χωρίς τον πυρηνικά οπλισμένο προστάτη της.
Καθώς ο Τραμπ αγωνίζεται να επιδιώξει συμφωνία με τον Πούτιν σε βάρος της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας, οι Ευρωπαίοι ηγέτες ανακαλύπτουν με απογοήτευση ότι ούτε το ΝΑΤΟ ούτε η ΕΕ είναι σε θέση να παράσχουν εγγυήσεις ασφάλειας όχι μόνο για το Κίεβο αλλά και για την ευρωπαϊκή ήπειρο, καθώς ο Τραμπ απέρριψε κάθε ρόλο του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία και ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν εμποδίζει οποιαδήποτε συναίνεση της ΕΕ.
Πρόθυμοι
Έτσι τώρα ένας «συνασπισμός των προθύμων» συγκεντρώνει τα ευρωπαϊκά κράτη με στόχο αφενός να προσπαθήσουν να ενισχύσουν την Ουκρανία και να συγκεντρώσουν μια πιθανή δύναμη ασφαλείας σε περίπτωση κατάπαυσης του πυρός, αφετέρου να είναι πολύ σύντομα σε θέση να διαχειριστούν μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης από οποιαδήποτε μελλοντική εκδήλωση επιθετικότητας της Ρωσίας στα ευρωπαϊκά κράτη.
Στον πυρήνα του βρίσκεται μια ομάδα πέντε ευρωπαϊκών δυνάμεων -το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Γερμανία, η Πολωνία και η Ιταλία-, η οποία έχει τα φόντα ενός ανθεκτικού, αν και άτυπου συμβουλίου ασφαλείας.
Μεταξύ τους, αυτά τα πέντε έθνη έχουν το μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής οικονομικής παραγωγής, στρατιωτικές δυνάμεις και πολιτική επιρροή. Η Βρετανία και η Γαλλία είναι οι μόνες πυρηνικές δυνάμεις της Ευρώπης και μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η Γερμανία έχει τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης και μόλις χαλάρωσε το συνταγματικό της «φρένο χρέους» για να απελευθερώσει μια τεράστια αύξηση στις αμυντικές δαπάνες. Η Πολωνία έχει τις μεγαλύτερες δαπάνες μέσα στο ΝΑΤΟ ανάλογα με το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν και σύντομα θα έχει τον μεγαλύτερο στρατό της Ευρώπης.
Ιταλία-Γαλλία
Από την άλλη πλευρά, η θέση της Ιταλίας στον «συνασπισμό των προθύμων» οφείλεται περισσότερο στην κληρονομιά της ως ιδρυτικού μέλους της ΕΕ και στους πολιτικούς δεσμούς της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι με τον Τραμπ, παρά στην προθυμία της Ρώμης να αναλάβει στρατιωτικούς κινδύνους για την Ουκρανία. Μάλιστα η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε ότι ελπίζει πως οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συμμετάσχουν στην επόμενη ευρωπαϊκή συνάντηση για την Ουκρανία.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έθεσε για πρώτη φορά την ανάγκη για μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την ασφάλεια το 2017, ώστε να μετριαστεί η γεωπολιτική ζημιά από την απόφαση της Βρετανίας να αποχωρήσει από την ΕΕ. Τίποτα δεν προέκυψε τότε, γιατί οι πληγές του Brexit ήταν πολύ νωπές. Ο Μακρόν προσπάθησε ξανά μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, οδηγώντας στη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής πολιτικής κοινότητας 44 εθνών που συγκέντρωσε ηγέτες της «ελεύθερης Ευρώπης» για στρατηγικές συζητήσεις. Χωρίς εκτελεστικές εξουσίες ή γραμματεία, το φόρουμ ήταν μέχρι στιγμής περισσότερο μια ευκαιρία για φωτογραφία παρά ένας αποτελεσματικός φορέας ασφαλείας σε ολόκληρη την ήπειρο.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του τριετούς πολέμου στην Ουκρανία η Ευρώπη φαινόταν να εξαντλείται σε ένα μοτίβο που τη βοηθάει αρκετά ώστε «να κρατάει το κεφάλι της πάνω από το νερό», αλλά όχι αρκετά για να τη βοηθήσει να επικρατήσει στον πόλεμο εναντίον της Ρωσίας.
Αλλαγή δεδομένων
Η επιστροφή του Τραμπ όμως στον Λευκό Οίκο άλλαξε τα δεδομένα. Ο Αμερικανός πρόεδρος μέσα σε λίγες εβδομάδες υιοθέτησε το αφήγημα της Μόσχας για την προέλευση του πολέμου, χαρακτήρισε τον Ζελένσκι δικτάτορα, τον υπέβαλε σε μια ταπεινωτική συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο και σταμάτησε τη βοήθεια σε όπλα και πληροφορίες για το Κίεβο. Εξόργισε τους συμμάχους με τις απαιτήσεις να καταλάβουν οι ΗΠΑ τη Γροιλανδία, η οποία αποτελεί μέρος της Δανίας, θέλει να αναλάβει τον έλεγχο της διώρυγας του Παναμά και να απορροφήσει τον Καναδά ως την 51ηπολιτεία των ΗΠΑ.
Ο Τραμπ όμως δεν σταμάτησε εκεί. Υπονόμευσε το ΝΑΤΟ με τη δήλωσή του ότι ενδεχομένως οι ΗΠΑ να μην προστατέψουν χώρες-συμμάχους στο ΝΑΤΟ από επίθεση της Ρωσίας αν αυτές δεν δαπανούν αρκετά για την άμυνά τους, φτάνοντας ακόμα και στο σημείο να ισχυριστεί ότι θα ενθάρρυνε τη Ρωσία να τους επιτεθεί.. Ο αντιπρόεδρός του, Τζέι Ντι Βανς, αποδοκίμασε τις ευρωπαϊκές δημοκρατικές αξίες σε μια απαράδεκτη και προσβλητική για τις αξίες της Δύσης ομιλία στη Διάσκεψη για την Ασφάλεια του Μονάχου, και ο υπουργός Άμυνάς του, Πιτ Χέγκσεθ, είπε στους Ευρωπαίους συμμάχους ότι οι ΗΠΑ μετατοπίζουν το στρατιωτικό τους επίκεντρο στην Ασία και ότι οι Ευρωπαίοι θα πρέπει πια να φροντίσουν μόνοι τους για τη δική τους ασφάλεια στο μέλλον.
Απόρρητες πληροφορίες
Το «κερασάκι στην τούρτα» ήταν όταν ανώτατοι αξιωματούχοι των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων του αντιπροέδρου και του υπουργού Άμυνας, μοιράστηκαν κατά λάθος απόρρητες πληροφορίες σχετικά με τις στρατιωτικές επιθέσεις της περασμένης εβδομάδας στην Υεμένη με έναν δημοσιογράφο μέσω μιας ανεπίσημης ομάδας ανταλλαγής μηνυμάτων, όπου εκεί οι αξιωματούχοι επέκριναν τους Ευρωπαίους συμμάχους κατηγορώντας τους ότι «παρασιτούν» εις βάρος των ΗΠΑ.
Το Λονδίνο και το Παρίσι πρωτοστάτησαν στην προσπάθεια να μετριάσουν τους κινδύνους από τις ενέργειες του Τραμπ και να τον εμποδίσουν να «ξεπουλήσει» την Ουκρανία, ενώ οργανώνουν μια ευρωπαϊκή κινητοποίηση για να στηρίξουν το Κίεβο. Ήδη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει ένα σχέδιο συνεργασίας επανεξοπλισμού με στόχο 150 δισ. ευρώ σε δάνεια της ΕΕ.
Τώρα υπάρχουν αναφορές ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Γερμανία και οι σκανδιναβικές χώρες επεξεργάζονται ένα σχέδιο για σταδιακή ανάληψη των ευθυνών του ΝΑΤΟ, μειώνοντας την εξάρτησή τους από τις ΗΠΑ. Η πρόταση που σκοπεύουν να υποβάλουν στην κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ πριν από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούνιο περιλαμβάνει μια σταδιακή μεταβίβαση της ευθύνης στην Ευρώπη μέσα στα επόμενα πέντε έως δέκα χρόνια, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times.
Ανησυχίες
Οι συζητήσεις αυτές έχουν στόχο να αποφευχθεί το χάος που θα προκαλούσε μια μονομερής αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, ενδεχόμενο που εγείρει ανησυχίες εξαιτίας των επαναλαμβανόμενων απειλών του Τραμπ να αποδυναμώσει ή να εγκαταλείψει τηνΑτλαντική Συμμαχία, η οποία έχει την ευθύνη της προστασίας της Ευρώπης εδώ και σχεδόν οκτώ δεκαετίες.
Κάποιες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες διστάζουν να εμπλακούν στις συνομιλίες φοβούμενες ότι θα ενθαρρύνουν τις ΗΠΑ να κινηθούν ταχύτερα, πιστεύοντας ότι -παρά τη ρητορική του- ο Τραμπ δεν προτίθεται να κάνει σημαντικές αλλαγές στην παρουσία της χώρας του στην Ευρώπη. Άλλοι εκφράζουν σκεπτικισμό για το εάν η κυβέρνησή του θα δεχόταν καν μια συγκροτημένη διαδικασία, δεδομένης της απρόβλεπτης φύσης της.
Όλα αυτά υποδηλώνουν ότι ένα de facto Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας βρίσκεται ήδη σε λειτουργία,το οποίο προσπαθεί να περιορίσει τη ζημιά από το ναυάγιο του Τραμπ και να αποτρέψει ένα κενό ασφαλείας στη Γηραιά Ήπειρο. Ωστόσο, οι αναφορές ότι η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει επίσης την εκκένωση της ανώτατης στρατιωτικής θέσης του ανώτατου συμμαχικού διοικητή Ευρώπης στο ΝΑΤΟ, η οποία ενσωματώνει τη διατλαντική εγγύηση ασφαλείας από το 1951, υποδηλώνουν ότι η μετάβαση μπορεί να είναι ξαφνική, μονομερής και χαοτική παρά σταδιακή, συναινετική και υπό διαπραγμάτευση.
Αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ υποστηρίζουν ότι η διατήρηση της Συμμαχίας με μειωμένη ή μηδενική συμμετοχή των ΗΠΑ είναι πολύ πιο απλή από τη δημιουργία μιας νέας δομής, δεδομένης της δυσκολίας αναδημιουργίας ή επαναδιαπραγμάτευσης των υφιστάμενων στρατιωτικών σχεδίων για την άμυνα της ηπείρου, των στόχων και των κανόνων, της δομής διοίκησης και του Άρθρου 5 όπου κατοχυρώνεται η αρχή της συλλογικής άμυνας – η ιδέα ότι μια επίθεση σε ένα μέλος θεωρείται επίθεση σε όλα.
«Αυταπάτη»
Ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας Μαρκ Ρούτε χαρακτήρισε, παράλληλα, τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού ΝΑΤΟ «αυταπάτη», λέγοντας ότι «δεν είναι η ώρα να προχωρήσουν μόνοι τους» εν μέσω αναφορών ότι η Ουάσιγκτον και ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες θέλουν να αποδυναμώσουν τις δεσμεύσεις τους στην Ατλαντική Συμμαχία.
Ο Μαρκ Ρούτε είπε σε ομιλία του στη Βαρσοβία ότι οι ΗΠΑ πρέπει να ακούσουν ότι οι ευρωπαϊκές χώρες θα «αυξήσουν» τις αμυντικές δαπάνεςτους – ενώ τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ πρέπει να πιστέψουνότι η Ουάσιγκτον δεν θα τα εγκαταλείψει.
«Επιτρέψτε μου να είμαι απολύτως σαφής, δεν είναι η ώρα να το πάμε μόνοι», δήλωσε ο Ολλανδός επικεφαλής της Συμμαχίας. «Οι παγκόσμιες προκλήσεις ασφαλείας είναι πολύ μεγάλες για να τις αντιμετωπίσει κανείς από εμάς μόνος του. Όσον αφορά την ασφάλεια της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής, δεν υπάρχει εναλλακτική λύση από το ΝΑΤΟ». Η Ευρώπη «πρέπει να γνωρίζει ότι έχουμε ακόμη τις πλάτες του Θείου Σαμ».
Σήμερα, αντιμέτωπα με μια επιθετική τυραννία καιμε μια απομονωτική Αμερική, τα κράτη της Ευρώπης, μαζί με τον Καναδά, προσπαθούν να υποστηρίξουν την ηθική και πολιτική αναμόρφωση του κόσμου που έλαβε χώρα μετά το 1945. Στο παρελθόν, πριν από τους μεγάλους πολέμους που άρχισαν το 1914, και πάλι το 1939, οι ΗΠΑ στάθηκαν στη σωστή πλευρά της Ιστορίας και συνέβαλαν αποφασιστικά για τη νίκη και τη μεταπολεμική τάξη. Σήμερα, όμως, οι ΗΠΑ βαδίζουν υπό τους ήχους ενός αναξιόπιστου τυμπάνου.
Η Ιστορία θα δείξει και μάλιστα πολύ σύντομα,καθώς οι εξελίξεις στο Ουκρανικό είναι ραγδαίες, εάν οι Ευρωπαίοι μπορούν να χειριστούν τη δική τους ασφάλεια σε έναν όλο και πιο επικίνδυνο και απρόβλεπτο κόσμο,τον οποίο επιθυμούν και σχεδιάζουν να «διαφεντεύουν» μόνες τους οι δύο μεγάλες δυνάμεις.
