PLUS
Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ πρόσφερε μια προκλητική ανάλυση για την παγκόσμια γεωπολιτική. Σύμφωνα με τον ίδιο, η εποχή όπου η Δύση – με ηγεσία τις ΗΠΑ – καθοδηγούσε την παγκόσμια τάξη ως «κανόνα και αξίες» έχει φτάσει σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι· δεν είναι μια ομαλή μετάβαση, αλλά μια βίαιη ρήξη με τη σταθερότητα που γνωρίζαμε.
Η κεντρική ιδέα που ανέπτυξε ο Κάρνεϊ είναι ότι οι «μεσαίες δυνάμεις» – χώρες όπως ο Καναδάς και τα ευρωπαϊκά κράτη – δεν μπορούν πια να στηρίζονται στην αμερικανική ηγεμονία για να προασπίσουν τις αξίες τους ή να διασφαλίσουν τα συμφέροντά τους. Αντίθετα, χρειάζεται να ενώσουν δυνάμεις και να οικοδομήσουν νέους, πιο ισχυρούς συνασπισμούς συνεργασίας με άλλα δημοκρατικά κράτη για να αντιμετωπίσουν την αυξανόμενη πίεση από μεγάλες δυνάμεις που ασκούν οικονομική και στρατηγική πίεση.
Ο Κάρνεϊ περιέγραψε επίσης το πώς ο Καναδάς έχει ήδη αρχίσει να διαφοροποιεί τις εμπορικές του σχέσεις και τις αλυσίδες εφοδιασμού, ανοίγοντας την αγορά του – για παράδειγμα – σε ηλεκτρικά αυτοκίνητα εισαγόμενα από την Κίνα, ως απάντηση στις αμερικανικές δασμολογικές πιέσεις. Αυτές οι κινήσεις αντικατοπτρίζουν μια νέα στρατηγική προσαρμογής σε ένα περιβάλλον όπου οι παραδοσιακές συμμαχίες και οι κανόνες που τις συνόδευαν δεν είναι πια δεδομένοι.
Ένα βασικό σημείο του Κάρνεϊ είναι ότι η πολιτική κατευνασμού έναντι των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, προσπαθώντας να εξευμενίσει τις αμερικανικές απαιτήσεις ή την επιθετική ρητορική, δεν αποδίδει. Πιο συγκεκριμένα, η πρόταση του Τραμπ να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας και οι απειλές για δασμούς εναντίον ευρωπαϊκών κρατών θα έπρεπε να λειτουργήσουν ως σήμα συναγερμού για την Ευρωπαϊκή Ένωση να λάβει πιο αποφασιστική και ενωμένη στάση.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που καθυστερούν συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου λόγω εσωτερικών αμφιταλαντεύσεων, όπως η μακρά αναβολή της συμφωνίας με το Μερκοσούρ, δείχνουν ότι η ΕΕ δυσκολεύεται να εκμεταλλευτεί τις ευκαιρίες για πραγματική διαφοροποίηση και αυτονομία. Αυτό, κατά τον Κάρνεϊ, είναι αντιφατικό σε σχέση με την ανάγκη για ενίσχυση της στρατηγικής ανεξαρτησίας από εξωτερικές πιέσεις.
Ο ίδιος καταλήγει με ένα απλό αλλά κρίσιμο μήνυμα: η νοσταλγία για το παλιό καθεστώς συνεργασίας με τις ΗΠΑ δεν είναι στρατηγική. Η Ευρώπη πρέπει να αναγνωρίσει ότι οι παραδοσιακές δομές δεν εγγυώνται πλέον ασφάλεια ή επιρροή, και να αναζητήσει νέους κόμβους συνεργασίας σε παγκόσμιο επίπεδο, χτίζοντας συνασπισμούς με χώρες όπως ο Καναδάς, η Ιαπωνία, η Αυστραλία, αλλά και άλλες ανερχόμενες δυνάμεις.
Αυτή η «επώδυνη αποδέσμευση» δεν σημαίνει την απόλυτη ρήξη με τις ΗΠΑ, αλλά την ανάγκη για μια πιο αυτοδύναμη, ευρωπαϊκή στρατηγική ταυτότητα που δεν θα υπόκειται στις πιέσεις ενός μεμονωμένου ηγεμόνα, αλλά θα βασίζεται σε ευρύτερες, συλλογικές διεθνείς συνεργασίες που υπηρετούν τα ευρωπαϊκά συμφέροντα και αξίες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΕΕ: Στο επίκεντρο η Αρκτική – Στήριξη στη Δανία και ενίσχυση της άμυνας
