PLUS
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια πραγματικότητα που μέχρι πρόσφατα φάνταζε αδιανόητη: τον κίνδυνο η μέση παγκόσμια θερμοκρασία να αυξηθεί κατά περίπου 3°C έως το 2100 σε σύγκριση με την εποχή πριν από την βιομηχανική επανάσταση — πολύ πάνω από το όριο 1,5°C που έχουν δεσμευτεί να επιτύχουν οι χώρες στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα μιας νέας έκθεσης του European Scientific Advisory Board on Climate Change (ESABCC), ενός ανεξάρτητου επιστημονικού συμβουλίου που συμβουλεύει την Ευρωπαϊκή Ένωση για τα ζητήματα της κλιματικής αλλαγής. Το συμβούλιο απευθύνει επείγουσα προειδοποίηση ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη της δεν είναι αρκετά προετοιμασμένα για τις επιπτώσεις ενός τόσο δραματικού θερμοκρασιακού αυξήματος, επισημαίνοντας ότι οι τρέχουσες προσπάθειες προσαρμογής είναι αποσπασματικές και καθυστερημένες.
Το σενάριο της υπερθέρμανσης κατά 2,8–3,3°C που εξετάζει η έκθεση ξεπερνά κατά πολύ τον στόχο που είχε τεθεί το 2015 και θεωρείται από πολλούς επιστήμονες κρίσιμο για την αποτροπή των χειρότερων επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης. Έτσι, η προετοιμασία για το πιθανότερο μέλλον — όχι μόνο για τις πιο αισιόδοξες προβλέψεις — έχει γίνει μείζον ζήτημα για την Ευρώπη.
Ο Maarten van Aalst, μέλος της επιτροπής και διευθυντής του Ολλανδικού Μετεωρολογικού Ινστιτούτου, περιέγραψε την πρόκληση ως «εκφοβιστική αλλά εφικτή», τονίζοντας ότι πολλά μέτρα προσαρμογής είναι βασισμένα σε κοινή λογική και πρακτικές λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν τώρα. «Δεν είναι rocket science», όπως είπε, υπογραμμίζοντας ότι η ηπειρωτική Ευρώπη ήδη πληρώνει το τίμημα της ανεπαρκούς προετοιμασίας με αυξημένα ακραία φαινόμενα και καταστροφές.
Η ίδια η Ευρώπη έχει βιώσει τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής τα τελευταία χρόνια. Βαρύτατες πλημμύρες στη Γερμανία το 2021 και στην Ισπανία το 2024 στοίχισαν εκατοντάδες ανθρώπινες ζωές. Το καλοκαίρι του 2025 ήταν από τα πιο θερμά που έχουν καταγραφεί, συνοδευόμενο από πρωτοφανείς πυρκαγιές που έκαψαν εκτάσεις ρεκόρ και από καύσωνες που σκότωσαν χιλιάδες ανθρώπους σε όλη την ήπειρο.
Η έκθεση του ESABCC φέρνει στο προσκήνιο έναν μεγάλο προβληματισμό: η Ευρώπη είναι πιο ευάλωτη απ’ ό,τι πιστεύαμε. Παλαιότερα θεωρούσαμε ότι αν και η κλιματική αλλαγή θα ήταν πρόβλημα, αυτό θα αφορούσε κυρίως χώρες με λιγότερα μέσα για προσαρμογή. Σήμερα όμως ακόμη και πλούσιες χώρες της ΕΕ αντιμετωπίζουν δυσκολίες όταν τα καιρικά φαινόμενα ξεπερνούν τα ιστορικά επίπεδα για τα οποία έχουν προετοιμαστεί.
Η έκθεση προτείνει μια σειρά αλλαγών πολιτικής που πρέπει να υιοθετηθούν με πολύ πιο αποφασιστικό τρόπο. Κεντρική είναι η ανάγκη για υποχρεωτικές εκτιμήσεις κινδύνου κλιματικής αλλαγής σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων, έτσι ώστε οι κυβερνήσεις να μπορούν να εντοπίζουν και να μετριάζουν τους κινδύνους πριν γίνουν καταστροφικές συνέπειες. Τονίζεται επίσης ότι πρέπει να ενσωματωθεί η ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή σε κάθε δημόσια πολιτική — από τις υποδομές μέχρι την υγεία και την ασφάλεια.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης την ανάγκη να κατευθυνθούν περισσότερα κεφάλαια σε προστατευτικά έργα και μέτρα προσαρμογής — και από δημόσιους και από ιδιωτικούς πόρους — καθώς οι παραδοσιακές κυβερνητικές δαπάνες δεν επαρκούν για να καλύψουν τις αυξανόμενες ανάγκες. Αυτά περιλαμβάνουν ενισχυμένα δίκτυα πρώτης προειδοποίησης για ακραία καιρικά φαινόμενα και προγράμματα για την προστασία των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.
Τέλος, το μήνυμα των επιστημόνων είναι σαφές: η υπερθέρμανση κατά 3°C δεν είναι απλώς ένας αριθμός σε ένα μαθηματικό μοντέλο. Πρόκειται για έναν πιθανό κόσμο στον οποίο οι φυσικές και κοινωνικές συνέπειες θα δοκιμάσουν τα όρια της ανθρώπινης ικανότητας προσαρμογής. Αποφυγή αυτού του μέλλοντος απαιτεί όχι μόνο την μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου αλλά και την δραστική ενίσχυση της προετοιμασίας και της ανθεκτικότητας σε κάθε επίπεδο της ευρωπαϊκής κοινωνίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Γροιλανδία: Οι πάγοι λιώνουν 17 φορές ταχύτερα λόγω της κλιματικής αλλαγής
Η Αβάνα πνίγεται στα σκουπίδια – Πάνω από τα μισά απορριμματοφόρα δεν έχουν καύσιμα
