PLUS
Ο «λευκός χρυσός» δεν παράγεται πλέον με την ίδια ευκολία και η κρίση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων προκαλεί απόγνωση στους αγρότες, δεδομένα που τράβηξαν την προσοχή του BBC
Η **Αναστασία Σιούρτου** περπατά στο εγκαταλελειμμένο πλέον αγρόκτημά της, λίγο έξω από την Καρδίτσα. Η σιωπή που καλύπτει τον χώρο όπου άλλοτε εκτρέφονταν **650 πρόβατα** μοιάζει σχεδόν απτή. Στις **12 Νοεμβρίου**, οι κτηνιατρικές αρχές προχώρησαν στη θανάτωση όλων των ζώων, μετά τον εντοπισμό κρούσματος ευλογιάς αιγοπροβάτων.
Η κ. Σιούρτου, κτηνίατρος η ίδια και συνεχίστρια του αγροκτήματος που δημιούργησε ο πατέρας της, υποστηρίζει ότι η μόλυνση προήλθε από γειτονική μονάδα που, όπως λέει, απέκρυψε περιστατικά της νόσου. Η απώλεια του κοπαδιού σηματοδοτεί όχι μόνο οικονομική καταστροφή, αλλά και βαθύ προσωπικό πλήγμα. «Ήμουν εδώ όταν τα θανάτωσαν. Ένιωσα ότι δεν μπόρεσα να τα προστατεύσω», λέει.
Η εξάπλωση της νόσου και οι επιπτώσεις
Η **ευλογιά των αιγοπροβάτων**, μια ιογενής λοίμωξη, εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη βόρεια Ελλάδα τον **Αύγουστο του 2024** και έκτοτε εξαπλώθηκε σε πολλές περιοχές. Μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου είχαν καταγραφεί **1.702 περιστατικά**, σύμφωνα με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Με βάση τα ευρωπαϊκά πρωτόκολλα, ο εντοπισμός ενός μόνο κρούσματος επιβάλλει τη θανάτωση ολόκληρου του κοπαδιού για προληπτικούς λόγους. Περίπου **417.000 αιγοπρόβατα** έχουν ήδη θανατωθεί — ποσοστό 4-5% του συνολικού πληθυσμού.
Οι επιπτώσεις είναι σοβαρές για την παραγωγή πρόβειου γάλακτος, το οποίο αποτελεί τη βάση της φέτας — συχνά αποκαλούμενης «λευκός χρυσός» της Ελλάδας. Η χώρα εξήγαγε πέρυσι φέτα αξίας **785 εκατ. ευρώ**, με την πλειονότητα των εξαγωγών να κατευθύνεται προς την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ήδη, μικρά τυροκομεία αναφέρουν δυσκολίες στην προμήθεια γάλακτος, προειδοποιώντας για πιθανές ελλείψεις. «Η περιορισμένη προσφορά αυξάνει το κόστος παραγωγής και δυσκολεύει τη διατήρηση των ποσοτήτων στην αγορά», σημειώνει ο καθηγητής **Δημήτρης Γκουγκούλης** από την Κτηνιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Στην ίδια περιοχή, ο Τάσος Μανάκας είδε τα 873 πρόβατά του να θανατώνονται στις 9 Οκτωβρίου. Σήμερα περνά τις μέρες του στο άδειο πλέον αγρόκτημα. «Το μαγαζί είναι κλειστό», λέει, κοιτώντας τις κενές ταΐστρες και το αρμεκτήριο που σκονίζονται από αράχνες.
Οι αποζημιώσεις που προσφέρονται —από 132 έως 220 ευρώ ανά ζώο, ανάλογα με την ηλικία— δεν καλύπτουν, όπως υποστηρίζουν οι αγρότες, το εύρος των ζημιών.
Καθυστερημένα μέτρα και ελλείψεις στο σύστημα
Η κυβέρνηση έχει δεχθεί κριτική για την καθυστερημένη αντίδραση στην επιδημία. Η **Εθνική Επιστημονική Επιτροπή** για τη διαχείριση της νόσου συστάθηκε μόλις στα τέλη Οκτωβρίου, δηλαδή **14 μήνες μετά** την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος.
Παράλληλα, δεν δημιουργήθηκαν ζώνες περιορισμού στις αρχικές εστίες το καλοκαίρι του 2024, ενώ η κρατική κτηνιατρική υπηρεσία χαρακτηρίζεται ως υποστελεχωμένη. Την ίδια στιγμή, αγρότες συνελήφθησαν για παράνομες μεταφορές ζώων, ενώ υπάρχουν πληροφορίες για ανεξέλεγκτες ταφές μολυσμένων ζώων.
Το Υπουργείο απαντά ότι «τα πρωτόκολλα εφαρμόστηκαν από την πρώτη στιγμή» και ότι η σύσταση της Επιτροπής καθυστέρησε λόγω της μη συμμόρφωσης πολλών αγροτών.
Το Ανώτατο Δικαστήριο ζήτησε πλέον εισαγγελική διερεύνηση πιθανών παραβιάσεων των μέτρων βιοασφάλειας — ένα βήμα που πολλοί θεωρούν καθυστερημένο.
Σε ορισμένες περιοχές της Θεσσαλίας, εξακολουθούν να λειτουργούν αγροκτήματα με υποδομές που παραπέμπουν στη δεκαετία του 1960. Το BBC κατέγραψε μονάδα με δύο νεκρά αρνιά στο έδαφος. Ο ιδιοκτήτης αρνήθηκε ότι υπάρχει ευλογιά στο κοπάδι του και δεν επέτρεψε φωτογραφίες.
Οι κτηνοτρόφοι ζητούν μαζικό εμβολιασμό των κοπαδιών, όπως εφαρμόζεται στη Βουλγαρία και την Τουρκία. Η ΕΕ επιτρέπει τον εμβολιασμό σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, όμως η κυβέρνηση φοβάται ότι αυτό θα οδηγήσει στην κατάταξη της Ελλάδας ως ενδημικής χώρας, κάτι που θα περιόριζε τις εξαγωγές — ιδίως της φέτας.
Παράλληλα, δεν υπάρχει επίσημα πιστοποιημένο εμβόλιο, ενώ τα παλαιότερα σκευάσματα δεν εμποδίζουν πλήρως τη μετάδοση, όπως επισημαίνει ο καθηγητής Γκουγκούλης.
Την ίδια ώρα, μέλη της Εθνικής Επιτροπής υποστηρίζουν ότι έχουν γίνει **έως και ένα εκατομμύριο παράνομοι εμβολιασμοί**, γεγονός που θολώνει την επιδημιολογική εικόνα — ισχυρισμός που εξοργίζει πολλούς κτηνοτρόφους, οι οποίοι μιλούν για αβάσιμους υπολογισμούς.
Στο χωριό Ριζόμυλος, κοντά στον Βόλο, ο **Χάρης Σεσκλιώτης** έχασε πρόσφατα τα 700 πρόβατά του. Το αγρόκτημά του είχε ήδη πληγεί από τις πλημμύρες του 2023.
«Είναι εξαιρετικά σκληρό», λέει, περπατώντας ανάμεσα στα άδεια μαντριά και τις στοίβες σανού που πλέον σαπίζουν. Παρ’ όλα αυτά, σχεδιάζει την επόμενη μέρα: «Σκέφτομαι να φτιάξω μια νέα μονάδα μοσχαριών με τον γιο μου. Δεν ξέρουμε να κάνουμε κάτι άλλο πέρα από την εκτροφή ζώων».
