PLUS
Η νέα έκθεση της Civil Liberties Union for Europe για το 2026 σκιαγραφεί μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για την κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ευρωπαική Ένωση. Σύμφωνα με τα ευρήματα που παρουσιάστηκαν και αναδείχθηκαν η δημοκρατική υποχώρηση δεν αποτελεί πλέον μεμονωμένο φαινόμενο αλλά μια ευρύτερη τάση που διατρέχει την Ευρώπη.
Βασιζόμενη σε στοιχεία από περισσότερες από 40 ΜΚΟ σε 22 χώρες, η Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών για την Ευρώπη (Liberties) περιέγραψε τις κυβερνήσεις της Βουλγαρίας , της Κροατίας, της Ουγγαρίας, της Ιταλίας και της Σλοβακίας ως «αποδομητές» που αποδυνάμωναν ενεργά το κράτος δικαίου.
Στις χώρες αυτές καταγράφεται επιδείνωση σε βασικούς πυλώνες της δημοκρατίας, όπως η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, η καταπολέμηση της διαφθοράς, η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και η λειτουργία των θεσμικών ελέγχων. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η περίπτωση της Σλοβακίας, όπου σημειώνεται συνολική υποχώρηση των δημοκρατικών θεσμών, ενώ στην Ουγγαρία επισημαίνεται η συνέχιση πολιτικών που απομακρύνονται όλο και περισσότερο από τις αρχές του κράτους δικαίου.
Σταδιακή Διάβρωση
Ωστόσο, η εικόνα δεν περιορίζεται σε αυτές τις χώρες. Η έκθεση δείχνει ότι ακόμη και κράτη με παραδοσιακά ισχυρούς θεσμούς παρουσιάζουν σημάδια πίεσης. Σε χώρες όπως το Βέλγιο, η Δανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Σουηδία και η Πολωνία εντοπίζονται τάσεις που εγείρουν προβληματισμό, όπως αυξανόμενες πολιτικές παρεμβάσεις στη δικαιοσύνη και αμφισβήτηση των θεσμών. Η γενικότερη εικόνα παραπέμπει σε μια σταδιακή διάβρωση των δημοκρατικών εγγυήσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Απραξία των Ευρωπαικών Θεσμών
Ιδιαίτερα επικριτική είναι η έκθεση και απέναντι στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Η Ευρωπαική Επιτροπή φαίνεται να δυσκολεύεται να επιβάλει ουσιαστικές αλλαγές, καθώς η συντριπτική πλειονότητα των συστάσεων προς τα κράτη-μέλη είτε επαναλαμβάνεται χωρίς πρόοδο είτε δεν εφαρμόζεται καθόλου. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει τα όρια των μηχανισμών εποπτείας και παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, η έκθεση επισημαίνει ότι αυξάνονται οι πιέσεις προς τη δημοσιογραφία και την κοινωνία των πολιτών. Σε αρκετές χώρες καταγράφονται περιορισμοί στη δράση οργανώσεων, δυσκολίες για δημοσιογράφους και ενίσχυση πολιτικών που περιορίζουν τη διαμαρτυρία. Οι εξελίξεις αυτές συνδέονται και με ευρύτερες πολιτικές επιλογές, όπως η αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής, που δημιουργούν ανησυχίες για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Στάσιμη η Ελλάδα
Όσον αφορά την Ελλάδα, η χώρα δεν συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που χαρακτηρίζονται ως συστηματικοί υπονομευτές του κράτους δικαίου. Παρ’ όλα αυτά, επηρεάζεται από τις γενικότερες ευρωπαϊκές τάσεις και αντιμετωπίζει δικές της προκλήσεις. Η ελευθερία του Τύπου παραμένει ένα πεδίο έντονου προβληματισμού, ενώ ζητήματα όπως η καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης και η ανάγκη ενίσχυσης της θεσμικής λογοδοσίας εξακολουθούν να βρίσκονται στο προσκήνιο. Επιπλέον, η λειτουργία των ανεξάρτητων αρχών και η αποτελεσματικότητα του κοινοβουλευτικού ελέγχου αποτελούν κρίσιμα ζητήματα για την ποιότητα της δημοκρατίας.
Συνολικά, η έκθεση της Liberties για το 2026 αναδεικνύει ότι το κράτος δικαίου στην Ευρώπη βρίσκεται σε μια κρίσιμη φάση. Η υποχώρηση δεν περιορίζεται σε λίγες χώρες αλλά διαχέεται ευρύτερα, επηρεάζοντας τόσο τα πιο ευάλωτα όσο και τα πιο σταθερά δημοκρατικά συστήματα. Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι διπλή: αφενός να αντιμετωπίσει τις εσωτερικές της αδυναμίες και αφετέρου να λειτουργήσει μέσα σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον όπου οι δημοκρατικοί θεσμοί δοκιμάζονται ολοένα και περισσότερο.
* Η Έκθεση Liberties για το Κράτος Δικαίου 2026 είναι η έβδομη ετήσια έκθεση σχετικά με την κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), που δημοσιεύεται από την Civil Liberties Union for Europe (Liberties). Η Liberties είναι μια μη κυβερνητική οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών που προωθεί τις ατομικές ελευθερίες όλων στην ΕΕ και βασίζεται σε ένα δίκτυο εθνικών οργανώσεων για τα ατομικά δικαιώματα από όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σήμερα, διαθέτει οργανώσεις-μέλη στο Βέλγιο, τη Βουλγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία, την Κροατία, τη Δανία, την Εσθονία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ουγγαρία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, τη Μάλτα, τις Κάτω Χώρες, την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, τη Σλοβενία, την Ισπανία και τη Σουηδία, καθώς και έναν συνεργαζόμενο εταίρο στην Ελλάδα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Πάπας Λέων: «Ο Θεός δεν δέχεται τις προσευχές εκείνων που επιλέγουν τη βία»
