PLUS
Η αυταρχική και αλαζονική ηγεμονία του Ντόναλντ Τραμπ δημιουργεί νέα δεδομένα για όλη την υφήλιο!
Του ΝΙΚΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗ
Η λεκτική επίθεση του Ντόναλντ Τραμπ και του αντιπροέδρου Τζ. Ντ. Βανς στον πρόεδρο της Ουκρανίας στο Οβάλ Γραφείο θα σηματοδοτήσει την 28η Φεβρουαρίου 2025 ως μια διαβόητη στιγμή στην αμερικανική και στην παγκόσμια Ιστορία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες πιο αλαζονικές από ποτέ μέσα σε λίγα λεπτά κατέστρεψαν το καλό τους όνομα και αποξένωσαν τους πάντες, εκτός από τους πιο βάναυσους δικτάτορες του κόσμου. Η ζημιά στην αξιοπιστία και στη φήμη της Αμερικής θα χρειαστεί δεκαετίες για να αποκατασταθεί και μπορεί να είναι ανεπανόρθωτη.
Πολλές από τις στρατηγικές που ξεκίνησαν ο Τραμπ και ο Βανς στον Λευκό Οίκο οδηγούν σε εξελίξεις που πηγαίνουν σε απροσδόκητες κατευθύνσεις αντί να εξυπηρετούν αυτούς που τις ενορχήστρωσαν. Συχνά συμβαίνει μια τέτοια βάναυση προσέγγιση να αποτελέσει μπούμερανγκ γι’ αυτούς που την ξεκίνησαν, οδηγώντας τους σε μια νέα κατάσταση που δεν είχαν σκεφθεί ούτε για μια στιγμή.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Τα παγκόσμια χρηματιστήρια καταγράφουν μεγάλες πτώσεις μετά τις αποφάσεις για δασμούς του Ντ. Τραμπ
Οι δύο Αμερικανοί ηγέτες ήθελαν μια διπλωματική επιχείρηση για να ελαχιστοποιήσουν την πολιτική επιρροή του Ουκρανού προέδρου, αλλά η έλλειψη αποχρώσεων και συναισθηματικής νοημοσύνης του Τραμπ και του Βανς τους πρόδωσε, παρουσιάζοντας τους εαυτούς τους σε ολόκληρο τον κόσμο ως δύο επιτιθέμενα άτομα.
Η σκηνή στην Ουάσιγκτον, με την άνευ προηγουμένου διπλωματική ενέδρα που ετοίμασαν οι Βανς και Τραμπ για τον Ζελένσκι, ήταν ένα συγκλονιστικό επεισόδιο «αμερικανικής ύβρεως», όπως το περιέγραψε δημοσιογράφος των NewYorkTimes, αλλά αναμενόμενο κεφάλαιο στο πλαίσιο αυτής της σύγκρουσης που έχει επηρεάσει ολόκληρο τον κόσμο.
Δεκάδες ειδικοί, δημοσιογράφοι και έμπειροι διπλωμάτες γνώριζαν από το 2016 ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν απόλυτα ευθυγραμμισμένος με τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Ο τελευταίος μάλιστα τον βοήθησε να κερδίσει τις εκλογές χρησιμοποιώντας τις στρατιές των χάκερ του για να αντλήσει πληροφορίες από τους Δημοκρατικούς, αλλά και για να δημιουργήσει, με τη βοήθεια των κοινωνικών δικτύων, το κίνημα MAGA, το συντηρητικό-εξτρεμιστικό κίνημα που αποπλάνησε εκατομμύρια Αμερικανούς δυσαρεστημένους με τους πολιτικούς ηγέτες.
Εξάλλου, όχι αδικαιολόγητα το αμερικανικό Κογκρέσο ξεκίνησε τις δύο δίκες παραπομπής κατά του Ντόναλντ Τραμπ στην πρώτη θητεία του, όπου και οι δύο σχετίζονταιμε τις σχέσεις του με τη Ρωσία. Αν και απέτυχαν, πολλοί από τους στενούς συνεργάτες του κατηγορήθηκαν και φυλακίστηκαν μετά από έρευνες των εισαγγελέων που αποκάλυψαν τη συμμετοχή Ρώσων εκπροσώπων στη χρηματοδότηση των προεκλογικών εκστρατειών του Ντόναλντ Τραμπ και την παρέμβαση της Μόσχας στις αμερικανικές εκλογικές διαδικασίες.
Πολλοί περίμεναν ότι ένας νέος Τραμπ θα επέστρεφε στον Λευκό Οίκο με αλλαγμένη στάση απέναντι στον Βλαντιμίρ Πούτιν. Όμως, ο νέος Αμερικανός πρόεδρος, ακόμη και κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, συντόνιζε τις ενέργειές του με τον ηγέτη του Κρεμλίνου, μετά από τηλεφωνήματα που αποκάλυψαν Αμερικανοί δημοσιογράφοι, αλλά που δεν παραδέχθηκε ποτέ ο Τραμπ, ούτε όμως και αρνήθηκε.
Ο νέος Αμερικανός πρόεδρος έκανε επίσης ένα στρατηγικό λάθος. Καυχιόταν επανειλημμένως κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας ότι, αν κέρδιζε τις εκλογές, θα έφερνε γρήγορα την ειρήνη στην Ουκρανία, δηλώνοντας μάλιστα ότι θα το έκανε «μέσα σε 24 ώρες».
Ποτέ δεν εξήγησε πώς θα το πετύχει αυτό, αλλά ο αντιπρόεδρός του είπε σε συνέντευξή του ότι οι ΗΠΑ θα πιέσουν τόσο τον Πούτιν όσο και τον Ζελένσκι να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να κάνουν κάποιες παραχωρήσεις. Εάν όχι, ο μοχλός που χρησιμοποιείται για την Ουκρανία θα είναι η μείωση της στρατιωτικής βοήθειας και αυτός που χρησιμοποιείται για τη Ρωσία θα είναι ο ακόμη πιο επιταχυνόμενος οπλισμός του Κιέβου.
Και όμως για περισσότερο από ένα μήνα δεν υπάρχει τίποτα παρά βαθιά σιωπή από τη Μόσχα, ή ακόμα χειρότερα μέγιστες απαιτήσεις, όπως η αποχώρηση του ΝΑΤΟ από την Ανατολική Ευρώπη, που εκφράστηκαν σε μυστικές διαπραγματεύσεις με τους Αμερικανούς στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας.
Η επίθεση του Βανς και του Τραμπ στον Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο κατέστησε σαφές σε ολόκληρο τον κόσμο ότι η νέα κυβέρνηση δεν έχει πραγματική μόχλευση έναντι του Πούτιν και η μόνη μέθοδος μέσω της οποίας προσπαθεί ο Τραμπ να επιβάλει κατάπαυση του πυρός είναι να απομακρύνει τον Ζελένσκι, που είναι ακριβώς η στρατηγική του Κρεμλίνου. Τουλάχιστον τώρα ξέρουμε την αλήθεια.
Η μόνη ελπίδα
Έτσι φθάσαμε στην απροσδόκητη κατάσταση ότι η κατηγορούμενη Ευρώπη, που συζητά πολύ και παίρνει αποφάσεις με δυσκολία, κάτι που είναι απολύτως αληθές, έγινε εν μια νυκτί η μόνη ελπίδα του ελεύθερου κόσμου στην αντιμετώπιση δικτατοριών, αυταρχισμού και πολιτικού εξτρεμισμού.
Μπορεί και να μην είναι απόλυτα ξεκάθαρο αν θα τα καταφέρει, αλλά είναι γεγονός ότι θα προσπαθήσει. Τα ισχυρά σήματα που στέλνουν ο Κιρ Στάρμερ, ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Φρίντριχ Μερτς, ο μελλοντικός καγκελάριος της Γερμανίας, υποδεικνύουν τον σχηματισμό μιας ευρωπαϊκής συμμαχίας πρόθυμης να αντισταθεί στη ρωσική επέκταση.
Αλλά ακριβώς αυτό ίσως και να θέλει να αποφύγει ο Βλαντιμίρ Πούτιν. Ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να κάνει μεγάλο κακό στην Ουκρανία και στην Ευρώπη, τουλάχιστον στο εγγύς μέλλον, επειδή η δημοτικότητά του πέφτει κατακόρυφα λόγω του χαοτικού τρόπου με τον οποίο ηγείται των ΗΠΑ, αλλά η αντίδραση της Ευρώπης αργά ή γρήγορα θα δημιουργήσει μικρότερα ή μεγαλύτερα εμπόδια στις ενέργειες τόσο του Τραμπ όσο και του Πούτιν.
Ο Μπρετ Στέφενς, δημοσιογράφος των NewYorkTimes, σε άρθρο του με τίτλο «American Day of Infamy» (Ηαμερικανική ημέρα της ατιμίας) σημειώνει πως «αν και η επίθεση του Τραμπ στον Ζελένσκι θα μπορούσε να ευχαριστήσει τους υποστηρικτές του MAGA, είναι απίθανο να γίνει αποδεκτή από τους περισσότερους ψηφοφόρους, συμπεριλαμβανομένου του σχεδόν 30% των Ρεπουμπλικανών που, ακόμη και τώρα, πιστεύουν ότι είναι προς το συμφέρον των ΗΠΑ να συνταχθούν με την Ουκρανία. Ενώ οι περισσότεροι Αμερικανοί θέλουν να τελειώσει ο πόλεμος, σχεδόν σίγουρα δεν θέλουν να τελειώσει με τους όρους του Βλαντιμίρ Πούτιν».
Προς μια νέα συμμαχία
Αυτά που διημείφθησαν στη σουρεαλιστική συνάντηση στον Λευκό Οίκο αποδεικνύουν πως υπό την ηγεσία του προέδρου των ΗΠΑ, Τραμπ, αναδύεται μια καινούργια παγκόσμια τάξη που ορίζεται από την ακατέργαστη ισχύ, τη διπλωματία των συναλλαγών και τον αδικαιολόγητο ισχυρισμό της αμερικανικής κυριαρχίας. Μια αλλαγή που αναμφίβολα αναγκάζει τους συμμάχους και τους αντιπάλους της να επαναξιολογήσουν τις θέσεις τους, καθώς η Ουάσιγκτον ξεκάθαρα πια δίνει προτεραιότητα στα αμερικανικά συμφέροντα, πάνω από τις μακροχρόνιες συμμαχίες και τους διπλωματικούς κανόνες.
Και επειδή κανείς δεν ξέρει αν το ΝΑΤΟ θα αντέξει την κρίση που προκάλεσε ο Ντόναλντ Τραμπ, ούτως ή άλλως, το Άρθρο 5 έχει ανασταλεί κατά τη διάρκεια αυτής της αμερικανικής κυβέρνησης, αλλά σίγουρα θα δημιουργηθεί ένας νέος τύπος στρατιωτικής συμμαχίας μεταξύ ευρωπαϊκών κρατών, Καναδά, Ηνωμένου Βασιλείου και, πιθανώς, Αυστραλίας και Νέας Ζηλανδίας, μια επίσημη ή άτυπη συμμαχία.
Με ή χωρίς τις ΗΠΑ
Η ενασχόληση με τον Τραμπ είναι μια πράξη εξισορρόπησης που απαιτεί καθημερινή και επίπονη προσπάθεια για τους Ευρωπαίους ηγέτες, που στο πίσω μέρος του μυαλού τους πρέπει να έχουν βάλει καλά τη σκέψη πως από εδώ και πέρα θα πρέπει να είναι έτοιμοι να υποστηρίξουν την Ουκρανία αλλά και την ασφάλεια της ηπείρου, χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες εάν χρειαστεί. Και η ΕΕ πρέπει να μπορεί να λειτουργήσει ακόμη και -αν χρειαστεί- χωρίς τη συμβολή της φιλορωσικής Ουγγαρίας και της Σλοβακίας.
Σε προηγούμενες κρίσεις η ΕΕ έχει βρει τρόπους να παρέχει μέτρα στήριξης εκατοντάδων δισ. ευρώ, ακόμη και όταν οι καιροί είναι δύσκολοι, παρακάμπτοντας την απαίτηση ομοφωνίας όλων των κρατών-μελών και τις διατάξεις των κανόνων της. Αυτό συνέβη στην κρίση του ευρώ και πιο πρόσφατα στην κρίση του κορωνοϊού, που ήταν δύσκολες καταστάσεις, αλλά τουλάχιστον δεν απείλησαν την ειρήνη. Τώρα, η ανεξαρτησία της Ουκρανίας και η ασφάλεια της Ευρώπης βρίσκονται σε κίνδυνο.
Αυτή τη φορά, αντί για μια κρίση χρέους ή μια πανδημία, αντιμετωπίζουμε μια τρελή από τον πόλεμο Ρωσία, αλλά και αυτό πρέπει να σταματήσει – με ή χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
