Η ομιλία του JD Vance στο Μόναχο ήταν άλλη μια κλήση αφύπνισης για τους Ευρωπαίους ηγέτες

17/02/2025 12:13

Το 2007, ο Βλαντιμίρ Πούτιν εκφώνησε μια ομιλία στη διάσκεψη ασφαλείας του Μονάχου εξαπολύοντας πρωτοφανείς κατηγορίες προς την Δύση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Πούτιν, είχαν κατασκευάσει καταστροφικά έναν μονοπολικό κόσμο «στον οποίο υπάρχει ένας κυρίαρχος». Επτά χρόνια αργότερα, οι ρωσικές δυνάμεις του Πούτιν κατέλαβαν παράνομα την Κριμαία και οι αυτονομιστές που χρηματοδοτούνται από τη Μόσχα κατέλαβαν εκτάσεις εδάφους στην ανατολική Ουκρανία, προετοιμάζοντας το έδαφος για μια πλήρη εισβολή.

Σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα, η εξωφρενική ομιλία στον ίδιο χώρο από τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, JD Vance, μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντική καθώς η γεωπολιτική του 21ου αιώνα συνεχίζει να αλλάζει. Ο Βανς αναμενόταν να επικεντρωθεί στο θέμα της Ουκρανίας, μετά από μια εβδομάδα κατά την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ φαινόταν να προετοιμάζεται μονομερώς να διαπραγματευτεί μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός αποκλειστικά με τους όρους του κ. Πούτιν. Αντίθετα, όμως χρησιμοποίησε το βήμα της Διάσκεψης για να επικρίνει τους Ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ σε θέματα όπως η πολυπολιτισμικότητα, η μετανάστευση και η ρύθμιση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ανερυθρίαστα, πια η κυβέρνηση Τραμπ τώρα επευφημεί ενεργά ακροδεξιά κόμματα όπως το Alternative für Deutschland της Γερμανίας, με του οποίου την ηγέτιδα, Alice Weidel, επέλεξε να συναντηθεί στο Μόναχο.

Ένα μήνα μετά το Trump 2.0, ο κ. Βανς και άλλοι ανώτεροι αξιωματούχοι, όπως ο Έλον Μασκ, είναι γεμάτοι ύβρεις απέναντι στην Ευρώπη και τις ιδεολογικές της αξίες. Όμως, η χρήση της πολιτιστικής πολεμικής ρητορικής τύπου Maga από τον Αμερικανό αντιπρόεδρο για να επιτεθεί στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ήταν κάτι περισσότερο από απλό τρολάρισμα. Με βαθιά δυσοίωνο τρόπο, κατέρριψε επίσης την ιδέα μιας «δύσης» που μοιράζεται θεμελιώδεις ανθρωπιστικές αξίες.

Στη μεταψυχροπολεμική εποχή, η διατλαντική συμμαχία ιδρύθηκε σε μια κοινή δέσμευση για τους διεθνείς κανόνες που αυτός ο Λευκός Οίκος τώρα περιφρονεί χλευαστικά. Η βάναυσα συναλλακτική προσέγγιση του κ. Τραμπ είναι εμποτισμένη με έναν Χομπσιανό κυνισμό – μαρτυρά την αποφασιστικότητά του να εκμεταλλευτεί την ευπάθεια της Ουκρανίας για να αρπάξει το 50% των ορυκτών σπάνιων γαιών της με ευνοϊκούς όρους. Η Ευρώπη πρέπει να μάθει γρήγορα να προσαρμόζεται σε μια απομονωτική ΗΠΑ που την βλέπει ως ιδεολογικό αντίπαλο και οικονομικό ανταγωνιστή.

Οι συγκρούσεις με το νέο καθεστώς των ΗΠΑ είναι αναπόφευκτες. Η αποδοκιμασία της «ψηφιακής λογοκρισίας» μέσω του νόμου για τις ψηφιακές υπηρεσίες της ΕΕ, από τον κ. Βανς που υποδηλώνει πως η Ευρώπη αποτελεί προοίμιο για μελλοντικές προσπάθειες να αποτραπεί η ρύθμιση των αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών, η ασφάλεια και η άμυνα, η δράση για το κλίμα και οι όροι του διατλαντικού εμπορίου, είναι τα ζητήματα που θα προκαλέσουν ρήξη στις σχέσεις ΕΕ με τις ΗΠΑ και τώρα τα ευρωπαϊκά έθνη θα πρέπει να βρουν την ενότητα για να αντισταθούν στις τακτικές εκφοβισμού «πρώτα η Αμερική» και να αρχίσουν να θέτουν θεμέλια για μεγαλύτερη στρατηγική και οικονομική αυτονομία.

Η συνάντηση για την κρίση αυτή την εβδομάδα στο Παρίσι για την Ουκρανία, που συγκλήθηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα από τον Γάλλο πρόεδρο, Εμανουέλ Μακρόν, είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Εν μέσω δικαιολογημένων φόβων για μια νεο-ιμπεριαλιστικής διάσπασης, είναι επιτακτική ανάγκη να διασφαλιστεί ότι η Ευρώπη, μαζί με την ίδια την Ουκρανία, θα διαδραματίσει πλήρως τον ρόλο που της αξίζει σε οποιεσδήποτε μελλοντικές διαπραγματεύσεις με τον κ. Πούτιν – πολύ περισσότερο δεδομένης της φαινομενικής προσδοκίας των ΗΠΑ ότι θα παράξει ένα θετικό αποτέλεσμα.

Η Ευρώπη άργησε να συνειδητοποιήσει τις συνέπειες ενός νέου ανταγωνιστικού και πολυπολικού κόσμου, στον οποίο οι διατλαντικοί δεσμοί δεν θα δεσμεύονται πλέον με τον ίδιο τρόπο. Η νέα πραγματικότητα θα χαρακτηρίζεται από “τραμπιανή μπλόφα”, εκβιασμούς και παραφροσύνη. Μετά την επίσκεψη του κ. Vance στο Μόναχο, οι ευρωπαίοι ηγέτες δύσκολα θα μπορούν να πουν ότι δεν έχουν προειδοποιηθεί. Το καθήκον τους τώρα είναι να βρουν τρόπους για να προστατεύσουν το ευρωπαϊκό μοντέλο από μια ολοένα και πιο τρομακτικά απρόβλεπτη κυβέρνηση των ΗΠΑ που θα ήθελε πολύ να το δει να αποτύχει.