PLUS
Τα έργα και οι ημέρες του τ. γ.γ. του υπουργείου Πολιτικής Προστασίας, Βασίλη Παπαγεωργίου – Η εμπλοκή του στο μπάζωμα των Τεμπών και η παραίτηση που άργησε να υποβληθεί…
Ο κομβικός ρόλος του σε πολλές υποθέσεις ως γενικού γραμματέα Πολιτικής Προστασίας!
Του ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
Καταιγιστικές είναι οι εξελίξεις μετά τη σύσταση προανακριτικής επιτροπής για να διερευνήσει ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες του Χρήστου Τριαντόπουλου για το ξεμπάζωμα και το μπάζωμα στον χώρο όπου διαπράχθηκε το έγκλημα των Τεμπών, με τη σύγκρουση των δύο τρένων και την πυρκαγιά που κατά τον Βασίλη Κοκοτσάκη αφαίρεσε τη ζωή 27 ανθρώπων, πέρα των 30 που είχαν ήδη σκοτωθεί από τη σφοδρότητα της σύγκρουσης. Τον μέχρι πρότινος υφυπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας ακολούθησε στον δρόμο της παραίτησης και ο γενικός γραμματέας του υπουργείου, Βασίλης Παπαγεωργίου.
«Σύμφωνα με το “Ειδικό Σχέδιο Διαχείρισης Ανθρωπίνων Απωλειών” το γενικό κουμάντο αναλαμβάνει ο γενικός γραμματέας Πολιτικής Προστασίας. Εκτός κι αν για κάποιο σημαντικό λόγο αναθέσει την ευθύνη στον αρμόδιο περιφερειάρχη.
“Ο γενικός γραμματέας Πολιτικής Προστασίας θέτει τη Διεύθυνση Σχεδιασμού & Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών σε κατάσταση κινητοποίησης Πολιτικής Προστασίας.
Η Διεύθυνση Σχεδιασμού & Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΓΓΠΠ με εντολή του γενικού γραμματέα Πολιτικής Προστασίας αξιολογεί τα στοιχεία και τη διαθεσιμότητα των λοιπών εμπλεκόμενων φορέων, ενημερώνοντάς τον σχετικά. Ο γενικός γραμματέας Πολιτικής Προστασίας έχοντας υπόψη το υποβληθέν αίτημα και τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί, με απόφασή του ενεργοποιεί το σχέδιο.
Η απόφαση ενεργοποίησης διαβιβάζεται μέσω της ΜΕΦ/ΕΣΚΕΔΙΚ στους εμπλεκόμενους φορείς.
Οι εμπλεκόμενοι στην υλοποίηση του παρόντος σχεδίου διασφαλίζουν την άμεση διαβίβαση του σχεδίου, μαζί με τυχόν οδηγίες τους, στους εποπτευόμενους από αυτούς οργανισμούς, υπηρεσίες και ιδρύματα, ώστε να μελετηθεί και να εκδοθούν οι απαιτούμενες επιπλέον οδηγίες.
Τα λειτουργικά έξοδα που απαιτούνται για την υποστήριξη του παρόντος σχεδίου, όταν διαταχθεί η εκτέλεσή του, καλύπτονται από τους καθ’ ύλην αρμόδιους φορείς», αναφέρεται μεταξύ άλλων στο σχέδιο, που φέρει την υπογραφή του γ.γ. Πολιτικής Προστασίας, Βασίλη Παπαγεωργίου», έγραφε η «ΜΠΑΜ στο Ρεπορτάζ» στις 21 Απριλίου 2024.
«Αλλά δεν είναι μόνον ο ‘‘Ιανός’’ που κάνει δύσκολη τη ζωή του νυν γ.γ. Πολιτικής Προστασίας. Υπάρχει επίσης η εμπλοκή του στο μπάζωμα των Τεμπών. Στράφηκαν εναντίον οι συγγενείς των θυμάτων από τη σύγκρουση των δύο τρένων και κλήθηκε να καταθέσει ως ύποπτος. Σύμφωνα με τον εφέτη ειδικό ανακριτή Σωτήρη Μπακαΐμη που ασχολείται με το έγκλημα στα Τέμπη, ο Βασίλης Παπαγεωργίου βαρύνεται με την κατηγορία της παράβασης καθήκοντος και αναμένεται να καταθέσει ανωμοτί μαζί με τον τέως περιφερειάρχη Θεσσαλίας Κώστα Αγοραστό και δύο υψηλόβαθμα στελέχη της ΕΛ.ΑΣ. και του ΠΣ.
Σύμφωνα και με τη διάταξη της αντεισαγγελέως Εφετών, η δικογραφία σε βάρος των τεσσάρων (αποτελεί τμήμα) της δικογραφίας, η οποία συσχετίστηκε (ως απολύτως συναφής), που εκκρεμεί ενώπιον του εφέτη και αφορά στη δίωξη πάλι για παράβαση καθήκοντος σε βάρος του τέως περιφερειάρχη, αλλά για (το μπάζωμα) τη διαμόρφωση του χώρου του δυστυχήματος. Η συσχέτιση της δικογραφίας θα σημάνει πρακτικά πως οι δύο υπηρεσιακοί παράγοντες, της ΕΛ.ΑΣ. και της ΠΥ, και για ένα πλημμέλημα που τελέσθηκε σύμφωνα με την εισαγγελική έρευνα μετά το δυστύχημα (από το απόγευμα της 1ης Μαρτίου έως και τις πρωινές ώρες της 3ης Μαρτίου 2023), θα καθίσουν ως συγκατηγορούμενοι στο ίδιο εδώλιο με όλους εκείνους σε βάρος των οποίων έχει ασκηθεί δίωξη κακουργηματικού χαρακτήρα (διατάραξη της ασφάλειας της συγκοινωνίας μέσω σταθερής τροχιάς κ.λπ.). Ως υπαίτιοι του τραγικού δυστυχήματος την 28η Φεβρουαρίου 2023 σε συνδυασμό, βέβαια, και με τις τραγικές ελλείψεις στα συστήματα ασφαλείας (σύμβαση 717/2014 κ.λπ.), δύο διαστάσεις που έχουν ως αποτέλεσμα -μέχρι σήμερα- να ασκηθεί δίωξη σε βάρος συνολικά 33 εμπλεκομένων (σταθμάρχης, επιθεωρητής, στελέχη ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ κ.ά.), ενώ από το συλλεγέν υλικό στο πλαίσιο της κύριας ανάκρισης εκκρεμούν και άλλες διώξεις.
Όγκοι χωμάτων στα «Πηγάδια»
Η αντεισαγγελέας Πρωτοδικών Λάρισας, σύμφωνα και με διάταξη της αντεισαγγελέως Εφετών, προχώρησε στην άσκηση ποινικής δίωξης, σε βάρος των τεσσάρων, έπειτα από την ολοκλήρωση της προκαταρκτικής έρευνας για το «ξεμπάζωμα». Όταν από κατάθεση εργαζομένων στην εταιρεία χωματουργικών μηχανημάτων έγινε γνωστό ότι «καθ’ υπόδειξη πυροσβέστη», που δεν κατονομάζουν, στις 1 και 2 Μαρτίου 2023 μετέφεραν με φορτηγά από τον τόπο της τραγωδίας 300 κυβικά χώμα σε οικόπεδο της ιδιωτικής εταιρείας, στη θέση «Πηγάδια» του Ευαγγελισμού Τεμπών. Η μεταφορά των χωμάτων αυτών (σ.σ. σε αντίθεση με αυτά που μεταφέρθηκαν συνοδεία της ΕΛ.ΑΣ. στο Κουλούρι) παρέμεινε άγνωστη για μήνες, ενώ η δημοσιοποίησή της είχε ως αποτέλεσμα να ερευνηθούν οι όγκοι χωμάτων που μεταφέρθηκαν στα «Πηγάδια» και να εντοπιστεί τελικά ανθρώπινο οστό, το οποίο ταυτοποιήθηκε σε επιβάτη – θύμα της τραγωδίας, ανέφερε ρεπορτάζ της εφημερίδας «Ελευθερία» στις 22 Ιουλίου.
Εμπλεκόμενος, λοιπόν, κι εδώ ο Βασίλης Παπαγεωργίου. Με βάση την κείμενη νομοθεσία, άλλωστε, «είχε τον βασικότερο ρόλο ως γενικός γραμματέας Πολιτικής Προστασίας», γράφαμε σε νεότερο ρεπορτάζ την 1η Σεπτεμβρίου 2024.
«Ο τότε υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας κ. Στυλιανίδης μού έδωσε εντολή μαζί με τον γενικό γραμματέα του υπουργείου Υγείας κ. Κωτσιόπουλο να μεταβούμε στη Λάρισα και στο σημείο και να έχουμε μια εικόνα σχετικά με τις επιχειρήσεις, να μιλήσουμε με τον κ. Φαλάρα, να δούμε τον χώρο, και ο κ. Κωτσιόπουλος να πάρει μια εικόνα από τους νοσηλευόμενους στα νοσοκομεία και να επιστρέψουμε. Μεταβήκαμε στον χώρο το απόγευμα της 3.3.2024. Δεν είχα κάποια αρμοδιότητα στον χώρο. Έχω καταθέσει ότι στις 3.3.2023 το βράδυ γίνονταν εργασίες στον χώρο, κάποιοι γερανοί σήκωναν κομμάτια του τρένου, λαμαρίνες. Ουσιαστικά ο κ. Φαλάρας στις 3.3.2023 το απόγευμα μάς ενημέρωσε ότι έχουν ολοκληρώσει τις διασωστικές επιχειρήσεις, ότι γίνονταν εργασίες στον χώρο. Γερανοί σήκωναν συντρίμμια του τρένου, τις μηχανές. Και κάτω από τις γραμμές, στον αγροτικό χώρο γινόντουσαν εργασίες διαμόρφωσης, διαπλάτυνσης για να μπορούν να περάσουν τα φορτηγά με τα βαγόνια. Αυτή την εικόνα αποκόμισα εγώ από τον χώρο του δυστυχήματος. Σημειώνω ότι, όπως με ρωτάτε, αν μας ζητούνταν από τους αρμοδίους που επιλήφθηκαν του συμβάντος οποιαδήποτε συνδρομή που θα μπορούσε να παράσχει η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, θα την είχαμε παράσχει. Όμως δεν ζητήθηκε κάτι τέτοιο», ανέφερε σε μία από τις απολογίες του ο Βασίλης Παπαγεωργίου, ενώ στην ερώτηση αν ήταν ενήμεροι οι πολιτικοί του προϊστάμενοι για τις ενέργειες επέμβασης στον χώρο και τη μετέπειτα διαμόρφωσή του, ο τέως γ.γ. Πολιτικής Προστασίας απάντησε ότι «ούτε εγώ ούτε οι πολιτικοί μου προϊστάμενοι ήμασταν ενήμεροι για τις ενέργειες επέμβασης στον χώρο».
Στην απολογία
Στο απολογητικό υπόμνημά του ο Παπαγεωργίου είχε υποστηρίξει για τη μη ενεργοποίηση του Ειδικού Σχεδίου Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών την αρμοδιότητα της Αστυνομίας ως προανακριτικής αρχής και την απουσία συνδρομής ιδιαίτερης νομικής υποχρέωσης στο πρόσωπό του ως προς την εποπτεία του χώρου και του συλλεγόμενου υλικού ότι «εσφαλμένα μου αποδίδεται από το κατηγορητήριο ευθύνη, υπό τη μορφή της μη ανταπόκρισής μου σε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση για τον συντονισμό των δράσεων στον τόπο του πολύνεκρου δυστυχήματος κατόπιν ενεργοποίησης της 4ης έκδοσης του Ειδικού Σχεδίου Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών ώστε να είναι εφικτή η προανακριτική αξιοποίηση των κάθε λογής στοιχείων, ιχνών και πειστηρίων.
Πλην όμως προς αποσαφήνιση της πραγματικότητας και πλήρη αντίκρουση των ανωτέρω αιτιάσεων εις βάρος μου επιθυμώ να επισημάνω τα ακόλουθα:
Στην επίμαχη περίπτωση του πολύνεκρου δυστυχήματος δεν είχε ενεργοποιηθεί το Ειδικό Σχέδιο Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών (ΣΧΕΤ. 1 το Ειδικό Σχέδιο Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών). Ως προκύπτει από την 4η έκδοση του Ειδικού Σχεδίου Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών, προκειμένου αυτό να ενεργοποιηθεί, πρέπει να συντρέχουν οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
(αα) Να υποβληθεί σχετικό αίτημα από την ηγεσία της καθ’ ύλην και κατά τόπο αρμόδιας προανακριτικής Αρχής προς την ηγεσία της ως προς την ενεργοποίηση του σχεδίου.
(ββ) Εν προκειμένω η Ελληνική Αστυνομία επελήφθη ως αρμόδια προανακριτική αρχή λόγω της φύσης του ατυχήματος.
(γγ) Ως εκ τούτου εφόσον αρμόδια καθ’ ύλην και κατά τόπο προανακριτική αρχή ήταν η ΕΛ.ΑΣ., το Ειδικό Σχέδιο Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών μπορούσε να τεθεί σε ισχύ με απόφαση του αρχηγού της και μόνο.
(δδ) Μόνο μετά την υποβολή αιτήματος ενεργοποίησης του σχεδίου κατά τα ανωτέρω θα υπήρχε διαβίβασή του στο ΜΕΦΕΣΚΕΔΙΚ, το οποίο από την περιέλευση του αιτήματος σε γνώση του θα γνωστοποιούνταν στον γενικό γραμματέα Πολιτικής Προστασίας.
Στην προκειμένη περίπτωση:
(α) Δεν υπεβλήθη ποτέ κανένα αίτημα στο ΕΣΚΕΔΙΚ ή σε εμένα ως γενικό γραμματέα Πολιτικής Προστασίας για την ενεργοποίηση του Ειδικού Σχεδίου Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών».
Για άλλη μία φορά, δηλαδή, ο Βασίλης Παπαγεωργίου επιχειρούσε να βγάλει λάδι τον εαυτό του. Όπως έπραξε στον «Ιανό», στον «Daniel», στη Ρόδο, στην Αττική.
«(β) Η ΕΛ.ΑΣ. προέβη με απόφαση του αρχηγού της, χρονολογούμενη από 1.3.2024, σε ενεργοποίηση “Της Ομάδας Αναγνώρισης Θυμάτων Καταστροφών (ΟΑΘΥΚ)”, θεωρώντας ως πρόσφορη εν προκειμένω τη ‘‘μερική ενεργοποίηση της Ομάδας Αναγνώρισης Θυμάτων Καταστροφών ως προς το έργο της αναγνώρισης και ταυτοποίησης των θανόντων από το σιδηροδρομικό ατύχημα (ΣΧΕΤ.2 η οικεία απόφαση του αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ. για την ενεργοποίηση της “Ομάδας Αναγνώρισης Θυμάτων Καταστροφών) στην είσοδο της Κοιλάδας των Τεμπών, λειτουργώντας υποστηρικτικά προς τη ΔΑ Λάρισας και τις έχουσες την ευθύνη της προανακριτικής διερεύνησης του συμβάντος υφιστάμενες υπηρεσίες αυτής», πρόσθετε ο Παπαγεωργίου στο υπόμνημά του και εξηγούσε ότι «ως εκ τούτου εγώ ως γενικός γραμματέας Πολιτικής Προστασίας δεν είχα καμία αρμοδιότητα, με δεδομένη τη μη υποβολή πρότερου αιτήματος της αρμόδιας προανακριτικής αρχής ως προς την ενεργοποίηση του Ειδικού Σχεδίου Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών. Οι πυροσβεστικές δυνάμεις προσήλθαν στον χώρο αποκλειστικά και μόνο προς τον σκοπό του απεγκλωβισμού των θυμάτων και της κατάσβεσης. Κατά την άσκηση των καθηκόντων τους όλοι υπόκεινταν στην ιεραρχία του Πυροσβεστικού Σώματος, επί της οποίας εγώ δεν ασκώ σχετική αρμοδιότητα εκ του νόμου. Συνεπώς δεν υφίστατο ως προς το πρόσωπό μου καμία ιδιαίτερη νομική υποχρέωση, η οποία παρελήφθη υπαιτίως εκ μέρους μου ως προς την ενεργοποίηση του Ειδικού Σχεδίου Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών, η ως προς οποιαδήποτε άλλη ενδεδειγμένη νομικά ενέργεια ή σύμπραξη την οποία να έχω παραλείψει υπαιτίως.
Ως προς το σκέλος αυτό συνεπώς οι σχετικές αναφορές στο κατηγορητήριο σύμφωνα με τις οποίες, μετά την εισήγηση του κ. Φαλάρα για την ενεργοποίηση του Ειδικού Σχεδίου Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών, υπήρξε δήθεν άμεση ενεργοποίηση του σχεδίου (έτσι και σχετική αναφορά στην κατάθεση του κ. Φαλάρα), δεν αποδίδουν ορθώς τη νομική και πραγματική υπόσταση των πραγμάτων. Ειδικότερα, αίτημα για την ενεργοποίηση του σχεδίου δεν υπεβλήθη ποτέ αρμοδίως, παρά την εισήγηση του κ. Φαλάρα, από την αρμόδια προς τούτο προανακριτική αρχή (δηλαδή από τη φυσική ηγεσία της Ελληνικής Αστυνομίας). Η Ελληνική Αστυνομία προέβη με πρωτοβουλία της στην ενεργοποίηση εκτός της ανωτέρω “Ομάδας Αναγνώρισης Θυμάτων Καταστροφών’’ και ενός ειδικότερου σχεδίου αντιμετώπισης κρίσιμων περιστατικών, του σχεδίου “ΠΟΛΥΔΕΥΚΗΣ”, το οποίο ενεργοποιήθηκε εν προκειμένω με αντικείμενο: “Την ανάληψη της προανάκρισης του περιστατικού από στελέχη της καθ’ ύλην αρμόδιας υπηρεσίας της Ελληνικής Αστυνομίας, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, και τον ορισμό επικεφαλής της Ομάδας Έρευνας-Ανάκρισης με δραστηριότητα στο έργο της προανάκρισης και κατανομή διακριτών ρόλων όπως αυτού του Διοικητού Σκηνής και επικεφαλής Εξωτερικής Περιμέτρου” (πρβλ. έτσι από 16.5.2024 ένορκη κατάθεση κ. Βλαχογιάννη ΣΧΕΤ.3). Τα όσα διαφορετικά διαλαμβάνονται στις ένορκες καταθέσεις των κ. Φαλάρα και Αγοραστού περί δήθεν ενεργοποίησης του Ειδικού Σχεδίου Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών παρερμηνεύουν το ρυθμιστικό πλαίσιο, καθώς υπολαμβάνουν εσφαλμένα ότι υπεβλήθη αρμοδίως αίτημα ενεργοποίησης του σχεδίου. Αυτό όμως δεν υπεβλήθη από την αρμόδια προανακριτική αρχή, καθώς επελέγη διαφορετικός τρόπος διαχείρισης του περιστατικού, με συνδυασμό της ενεργοποίησης του ειδικότερου σχεδίου ‘‘ΠΟΛΥΔΕΥΚΗΣ’’ και ενεργοποίησης της ‘‘Ομάδας Αναγνώρισης Θυμάτων Καταστροφών (ΟΑΘΥΚ)’’.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω καθίσταται εμφανές ότι δεν ενεργοποιήθηκε ποτέ το Ειδικό Σχέδιο Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών λόγω μη υποβολής σχετικού αιτήματος και επιλογής διαφορετικού τρόπου επιχειρησιακής δράσης με ειδικότερα σχέδια και ενέργειες από την ΕΛ.ΑΣ. ως καθ’ ύλην αρμόδια προανακριτική αρχή και ως εκ τούτου ουδέν πλαίσιο υποχρεώσεων υπό την έννοια της ιδιαίτερης νομικής υποχρέωσης υφίστατο στο πρόσωπό μου σε σχέση με τα όσα κατηγορούμαι.
Συνακόλουθα δεν πληρούται ούτε η αντικειμενική υπόσταση του αποδιδόμενου αδικήματος εις βάρος μου, ενόψει της απουσίας ειδικής νομικής υποχρέωσης, την οποία φέρομαι να έχω υπαιτίως παραλείψει».
Η Πυροσβεστική
Ο… διάβολος, βέβαια, κρύβεται στις λεπτομέρειες. Δείτε τι επικαλέστηκε ο Βασίλης Παπαγεωργίου για την Πυροσβεστική.
«Κατά την άσκηση των καθηκόντων τους όλοι υπόκεινταν στην ιεραρχία του Πυροσβεστικού Σώματος, επί της οποίας εγώ δεν ασκώ σχετική αρμοδιότητα εκ του νόμου», ανέφερε στο υπόμνημά του.
Όποιος βρει έστω κι έναν πυροσβέστη που θα αγνοούσε τις εντολές ή έστω τις συμβουλές του Βασίλη Παπαγεωργίου δικαιούται δώρο. Αλλά το θέμα είναι πολύ σοβαρό για να αστειευθούμε, ακόμα και για μια τόσο κραυγαλέα προσπάθεια αποπροσανατολισμού.
