PLUS
Ο Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίστηκε την Πέμπτη ότι η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη βρίσκονται στα πρόθυρα της υπογραφής ειρηνευτικής συμφωνίας και ανακοίνωσε ότι ακυρώνει νέες πυραυλικές επιθέσεις, μετά από δύο ημέρες κλιμάκωσης των επιθέσεων κατά του Ιράν που απειλούσαν να καταστρέψουν την εύθραυστη εκεχειρία.
Τα σχόλιά του ακολούθησαν μια νέα φάση δημόσιας διπλωματίας από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά απορρίφθηκαν από το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν, το οποίο δήλωσε ότι δεν είχε επιτευχθεί τελική απόφαση για συμφωνία.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, δήλωσε ότι μεγάλα τμήματα του υπό διαπραγμάτευση κειμένου έχουν οριστικοποιηθεί, αλλά το Ιράν δεν θα κάνει συμβιβασμούς στις κόκκινες γραμμές του.
Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες αυτή τη φορά οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκονται πολύ κοντά στην υπογραφή ενός Μνημονίου Κατανόησης (MoU), το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο βήμα για τον τερματισμό της πρόσφατης κρίσης και την επανεκκίνηση των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Τα βασικά σημεία της συμφωνίας
Στο επίκεντρο της προτεινόμενης συμφωνίας βρίσκεται η άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο για τη μεταφορά πετρελαίου. Η συμφωνία προβλέπει ότι η ναυσιπλοΐα θα διεξάγεται χωρίς περιορισμούς, τέλη ή παρενοχλήσεις, ενώ το Ιράν θα αναλάβει την απομάκρυνση ναρκών και άλλων εμποδίων που έχουν τοποθετηθεί στην περιοχή.
Παράλληλα, προβλέπεται παράταση της υφιστάμενης εκεχειρίας για 60 ημέρες, διάστημα κατά το οποίο οι δύο πλευρές θα συνεχίσουν διαπραγματεύσεις για μια πιο ολοκληρωμένη συμφωνία σχετικά με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Η εκεχειρία φέρεται να επεκτείνεται και στο μέτωπο του Λιβάνου, με στόχο τη μείωση της έντασης σε ολόκληρη την περιοχή.
Κυρώσεις και οικονομικά ανταλλάγματα
Ένα από τα σημαντικότερα κίνητρα για την Τεχεράνη είναι η προοπτική χαλάρωσης των αμερικανικών κυρώσεων. Σύμφωνα με το προσχέδιο, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιτρέψουν στο Ιράν να επανέλθει πιο ενεργά στις διεθνείς αγορές πετρελαίου, ενώ εξετάζεται και η σταδιακή αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων στο εξωτερικό. Ωστόσο, η εφαρμογή αυτών των μέτρων θα εξαρτηθεί από την πλήρη συμμόρφωση της Τεχεράνης με τους όρους της συμφωνίας.
Η Ουάσιγκτον επιμένει ότι οποιαδήποτε ουσιαστική άρση κυρώσεων θα συνδεθεί με συγκεκριμένες δεσμεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και με μηχανισμούς επαλήθευσης της εφαρμογής τους.
Το αγκάθι του πυρηνικού προγράμματος
Παρότι το προσχέδιο προβλέπει ότι το Ιράν δεσμεύεται να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, πολλές κρίσιμες λεπτομέρειες παραμένουν ανοιχτές. Το μέλλον των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, οι επιθεωρήσεις και οι μακροπρόθεσμοι περιορισμοί στις πυρηνικές δραστηριότητες της χώρας αναμένεται να αποτελέσουν αντικείμενο των επόμενων διαπραγματεύσεων.
Για τον λόγο αυτό, το Μνημόνιο Κατανόησης θεωρείται περισσότερο ένα πλαίσιο αποκλιμάκωσης παρά μια οριστική ειρηνευτική συμφωνία.
Οι αμφιβολίες και οι πολιτικές δυσκολίες
Παρά την αισιοδοξία που εκπέμπεται από αμερικανικής πλευράς, η συμφωνία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Το ιρανικό πρακτορείο Fars μετέδωσε ότι δεν έχει εγκριθεί τελικό κείμενο από την ιρανική ηγεσία, ενώ πηγές στην Τεχεράνη υποστηρίζουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες σε ζητήματα που θεωρούνται «κόκκινες γραμμές».
Αναλυτές επισημαίνουν ότι τόσο στις ΗΠΑ όσο και στο Ιράν υπάρχουν πολιτικές δυνάμεις που αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό ή ακόμη και εχθρότητα μια τέτοια προσέγγιση. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν υπογραφεί το Μνημόνιο, η πορεία προς μια μόνιμη συμφωνία παραμένει αβέβαιη.
Γιατί η συμφωνία έχει παγκόσμια σημασία
Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς από το συγκεκριμένο πέρασμα διακινείται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Παράλληλα, η αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα περιόριζε τον κίνδυνο μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Εάν τελικά προχωρήσει, η συμφωνία θα αποτελέσει τη σημαντικότερη διπλωματική εξέλιξη στις αμερικανοϊρανικές σχέσεις εδώ και πολλά χρόνια, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα φάση διαπραγματεύσεων σε ένα από τα πιο σύνθετα γεωπολιτικά ζητήματα του πλανήτη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Έκπληκτοι δηλώνουν οι Ισραηλινοί από τις ανακοινώσεις Τραμπ για τη συμφωνία με το Ιράν
