PLUS
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας απέρριψε την Τρίτη την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία για το 2025, χαρακτηρίζοντας τις αξιολογήσεις της σχετικά με την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, τα θεμελιώδη δικαιώματα και την εσωτερική πολιτική ως «προκατειλημμένες, μεροληπτικές και αβάσιμες».
Σε γραπτή δήλωση που δημοσιεύθηκε την Τρίτη, το υπουργείο ανέφερε ότι ο τόνος και η προσέγγιση της έκθεσης ήταν «ασυμβίβαστες με τις προσπάθειες για την οικοδόμηση μιας θετικής ατζέντας μεταξύ της Τουρκίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και «αντίθετες με τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα και των δύο πλευρών».
«Αυτά τα σχόλια έρχονται σε αντίθεση με τις αμοιβαίες προσπάθειες για μια εποικοδομητική ατζέντα και αντιβαίνουν στα μακροπρόθεσμα συμφέροντα και των δύο μερών», ανέφερε.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε περαιτέρω επιδείνωση σε βασικούς τομείς του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η έκθεση 2025 σηματοδοτεί μια “σαφέστερη επιδείνωση” της κατάστασης σε σύγκριση με το 2024, με την ρητή χρήση του όρου “backsliding” σε κρίσιμους τομείς. Οι σχέσεις με την Ελλάδα διατηρούν θετικό διπλωματικό κλίμα αλλά με αυξημένες προκλήσεις στο πεδίο. Το κυπριακό παραμένει στάσιμο παρά τις νέες διπλωματικές πρωτοβουλίες. Θετική εξέλιξη αποτελεί η επανέναρξη διαβουλεύσεων CSDP και η συνέχιση της συμμετοχής σε ευρωπαϊκά προγράμματα, αλλά η γενική εικόνα παραμένει ανησυχητική όσον αφορά την πορεία της Τουρκίας προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Επισημαίνεται δε, πως οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης παραμένουν σε αδιέξοδο από το 2018.
Η έκθεση 2025 αναβαθμίζει την αξιολόγηση από “δεν σημειώθηκε πρόοδος” σε “backsliding” (οπισθοδρόμηση) στη λειτουργία της δικαιοσύνης. Για πρώτη φορά επί σειρά ετών, ένας εν ενεργεία πρόεδρος νόμιμου πολιτικού κόμματος διώχθηκε για τις δημόσιες δηλώσεις του, αναφέρει. Ακόμη, επισημαίνεται πως η δικαστική εξουσία εξακολουθεί να τελεί υπό τον έλεγχο της εκτελεστικής, επηρεάζοντας την ανεξαρτησία και υπονομεύοντας την ποιότητα των δικαστικών αποφάσεων.
Οι συλλήψεις και οι διώξεις εναντίον εκλεγμένων αξιωματούχων, αντιπολιτευόμενων πολιτικών, δημοσιογράφων και εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών που σημειώθηκαν από τις αρχές του 2025 εγείρουν ερωτήματα για την προσήλωση της Τουρκίας στη δημοκρατική της παράδοση και εμβαθύνουν τις ανησυχίες για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Η δημόσια εμπιστοσύνη στο δικαστικό σύστημα έφτασε σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Ελευθερία έκφρασης: νέες νομοθετικές απειλές
Στον τομέα της ελευθερίας έκφρασης καταγράφεται επίσης οπισθοδρόμηση. Ο νέος νόμος για την κυβερνοασφάλεια, όπως και ο νόμος του 2022 για την παραπληροφόρηση, προκαλεί σοβαρές ανησυχίες λόγω ασαφών κανόνων και έλλειψης ανεξάρτητης εποπτείας που μπορούν να οδηγήσουν σε περαιτέρω περιορισμούς θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Οι δικαστικές και διοικητικές ενέργειες κατά δημοσιογράφων, μέσων ενημέρωσης και κριτικών φωνών εντάθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς.
Ελλάδα-Τουρκία: θετικό κλίμα με προειδοποιητικά σημάδια
Η έκθεση της Κομισιόν αναφέρει πως οι διμερείς σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας παρουσιάζουν “μικτή εικόνα”. Το θετικό κλίμα που ξεκίνησε με τη Δήλωση της Αθήνας τον Δεκέμβριο 2023 συνεχίστηκε, με πολλαπλές υπουργικές συναντήσεις και τρεις συναντήσεις των ηγετών των δύο χωρών το 2024-2025.
Από το Φεβρουάριο 2023, η Τουρκία δεν προέβη σε μη εξουσιοδοτημένες δραστηριότητες γεωτρήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Σημειώθηκαν επίσης περίοδοι με σχεδόν μηδενικά περιστατικά παραβιάσεων, χωρίς αναφορές για πτήσεις τουρκικών στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικές κατοικημένες περιοχές από τον Φεβρουάριο 2023.
Ωστόσο, παρά τη θετική ατμόσφαιρα, η άλυτη διαφορά σχετικά με την υφαλοκρηπίδα και τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες συνέχισε να επιβαρύνει τις διμερείς σχέσεις. Στην περίοδη αναφοράς καταγράφηκε “αύξηση” των παραβιάσεων των ελληνικών χωρικών υδάτων σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο.
Η Τουρκία συνέχισε να εκδίδει γενικές ναυτιλιακές προειδοποιήσεις με δηλώσεις για αποστρατικοποίηση των νησιών της Ανατολικής Αιγαίου που παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα βάσει διεθνών συνθηκών, θέτοντας έμμεσα υπό αμφισβήτηση την ελληνική κυριαρχία, επισημαίνει η έκθεση. Τον Απρίλιο 2025, η Τουρκία απέρριψε τη δημοσίευση του Ελληνικού Σχεδίου Θαλάσσιου Χωροταξίας που η Ελλάδα οφείλει να συντάξει σύμφωνα με την σχετική Οδηγία της ΕΕ. Τον Ιούνιο 2025 παρουσίασε το δικό της θαλάσσιο χωροταξικό σχέδιο, αμφισβητώντας τα κυριαρχικά δικαιώματα και τη δικαιοδοσία της Ελλάδας. Τον Αύγουστο 2025 ανακοίνωσε τη δημιουργία δύο θαλάσσιων πάρκων που εκτείνονται σε περιοχές υπό ελληνική δικαιοδοσία.
Η ένταξη του δόγματος της “Γαλάζιας Πατρίδας” (Mavi Vatan) στα τουρκικά σχολικά εγχειρίδια αποτελεί επίσης πηγή ανησυχίας.
Κυπριακό: παραμένει η αδιαλλαξία
Η Κομισιόν επισημαίνει πως η Τουρκία συνέχισε να αρνείται να αναγνωρίσει τη Δημοκρατία της Κύπρου και να υποστηρίζει επανειλημμένα λύση δύο κρατών στην Κύπρο, αντίθετα προς τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η Τουρκία επίσης αρνήθηκε τη συνεργασία με τη Δημοκρατία της Κύπρου σε θέματα ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, και συνέχισε να ασκεί βέτο στις αιτήσεις της Δημοκρατίας της Κύπρου για ένταξη σε διάφορες διεθνείς οργανισμοί, συμπεριλαμβανομένου του ΟΟΣΑ.
Παρά τις διεθνείς καταδίκες, η Τουρκία δεν αντέστρεψε τις ενέργειές της για το άνοιγμα ολόκληρης της περιφραγμένης περιοχής της Αμμοχώστου, δημιουργώντας περαιτέρω τετελεσμένα στο έδαφος. Οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν το 2022 στις δραστηριότητες της UNFICYP εντός της περιφραγμένης περιοχής της Αμμοχώστου παρέμειναν σε ισχύ, αμφισβητώντας την ικανότητα της UNFICYP να εκτελεί τα καθήκοντά της σύμφωνα με την εντολή της και παραβιάζοντας το Ψήφισμα 789 (1992) του ΣΑΗΕ.
Στις 19 Ιουλίου 2025, πέντε Ελληνοκύπριοι συνελήφθησαν, κρατήθηκαν και διώχθηκαν ενώ επισκέπτονταν την ιδιοκτησία τους στις μη ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές.
Σε θετική εξέλιξη, ο Τούρκος πρόεδρος είχε σύντομη συνάντηση με τον Κύπριο πρόεδρο στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στη Βουδαπέστη τον Νοέμβριο 2024. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών συμμετείχε επίσης σε άτυπες συναντήσεις για την Κύπρο στη Γενεύη και τη Νέα Υόρκη που φιλοξενήθηκαν από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ. Τον Μάιο 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διόρισε ειδικό απεσταλμένο για την Κύπρο.
Συστάσεις προς την Τουρκία
Η έκθεση 2025 καταδεικνύει μια “σαφή απομάκρυνση” της Τουρκίας από τα ευρωπαϊκά πρότυπα σε βασικούς τομείς του κράτους δικαίου, της δημοκρατίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η Επιτροπή επαναλαμβάνει τις σοβαρές ανησυχίες της σχετικά με τη συνεχή και εξαιρετικά ανησυχητική κατάσταση.
Οι σχέσεις με την Ελλάδα παραμένουν θετικές σε διπλωματικό επίπεδο, αλλά οι επίμαχες ενέργειες συνεχίζονται. Το κυπριακό παραμένει στο αδιέξοδο με την Τουρκία να συνεχίζει να υποστηρίζει λύση δύο κρατών.
Η επανέναρξη των διαβουλεύσεων CSDP και η συνεχιζόμενη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα αποτελούν θετικά στοιχεία, αλλά δεν μπορούν να αντισταθμίσουν την οπισθοδρόμηση στους θεμελιώδεις πυλώνες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Η αντίδραση της Τουρκίας
Η Τουρκία λέει ότι η έκθεση αγνοεί την πρόοδο, αντιβαίνει στο πνεύμα της συνεργασίας
Η δήλωση του υπουργείου ανέφερε ότι η αναγνώριση στην έκθεση του «υψηλού επιπέδου ευθυγράμμισης της Τουρκίας με μια λειτουργική οικονομία της αγοράς» και των «υγιών μακροοικονομικών πολιτικών» θεωρήθηκε ακριβής και θετική.
Το υπουργείο χαιρέτισε επίσης την αναφορά της έκθεσης στην εποικοδομητική στάση της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, τη βελτίωση των σχέσεων με την Ελλάδα και τον αυξανόμενο διάλογο με την ΕΕ. «Υπό το φως αυτών των θετικών εξελίξεων, επαναλαμβάνουμε την δικαιολογημένη προσδοκία μας ότι το Συμβούλιο της ΕΕ θα καταργήσει αμέσως την απόφασή του της 15ης Ιουλίου 2019, η οποία συνεχίζει να εμποδίζει τις σχέσεις», αναφέρει η δήλωση.
Το υπουργείο τόνισε τη σημασία της ένταξης της Τουρκίας στις πρωτοβουλίες και τα προγράμματα άμυνας και ασφάλειας της ΕΕ , τονίζοντας ότι η ίδια η έκθεση αναγνώρισε το «ενεργό και πολυεπίπεδο όραμα εξωτερικής πολιτικής» της Τουρκίας, τις προσπάθειες ενίσχυσης των στρατηγικών συνεργασιών και τον εποικοδομητικό περιφερειακό ρόλο της.
«Το γεγονός ότι η έκθεση υπογραμμίζει τη στρατηγική σημασία της Τουρκίας για την ΕΕ ενόψει των περιφερειακών και παγκόσμιων προκλήσεων, καθώς και τις κοινές ευθύνες σε κοινούς τομείς ενδιαφέροντος, είναι σημαντικό», ανέφερε.
Η Άγκυρα καλεί την ΕΕ να τηρήσει τις αρχές της δικαιοσύνης στο θέμα της Κύπρου
Το υπουργείο επέκρινε την έκθεση για «επανάληψη των ελληνοκυπριακών και ελληνοκυπριακών μαξιμαλιστικών ισχυρισμών που είναι αποκομμένοι από την πραγματικότητα και το διεθνές δίκαιο», αγνοώντας παράλληλα τις εύλογες ανησυχίες της Τουρκίας και της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου (ΤΔΒΚ).
«Αυτό αποδεικνύει για άλλη μια φορά ότι η ΕΕ παραμένει μεροληπτική στο Κυπριακό και δεν μπορεί να συμβάλει σε μια διευθέτηση», σημειώνεται στην ανακοίνωση.
Η Άγκυρα επανέλαβε ότι η ΕΕ πρέπει να ενεργήσει «σύμφωνα με την αρχή της καλής πίστης στις συμφωνίες», να αποφύγει τη ρητορική και τις πολιτικές που παγιδεύουν τις σχέσεις σε διμερείς διαφορές και να υιοθετήσει μια δίκαιη και εποικοδομητική προσέγγιση που ενισχύει την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας».
Η Τουρκία επιβεβαίωσε τη δέσμευσή της για την ανάπτυξη «μιας ισχυρότερης, θεσμοθετημένης και βασισμένης στην εμπιστοσύνη συνεργασίας» με την ΕΕ, προσθέτοντας ότι μια τέτοια εταιρική σχέση θα ωφελούσε όχι μόνο την Τουρκία και την Ευρώπη, αλλά και την ευρύτερη περιοχή.
«Η χώρα μας συνεχίζει τις προσπάθειές της με αυτό το όραμα και την αποφασιστικότητα και αναμένει από την ΕΕ να επιδείξει την ίδια στρατηγική βούληση και εποικοδομητική στάση», καταλήγει η δήλωση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Κάγια Κάλλας: Η ΕΕ θα μπορούσε να δεχτεί νέα μέλη έως το 2030
