PLUS
Η Βρετανία ετοιμάζεται να αποκτήσει τον έβδομο πρωθυπουργό της μέσα σε δέκα χρόνια. Αν αυτό παρουσιαζόταν ως απόδειξη μιας ζωντανής δημοκρατίας, θα μπορούσε κανείς να εντυπωσιαστεί. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για το σύμπτωμα μιας χώρας που έχει μετατρέψει την πολιτική σε μηχανισμό διαρκούς επανεκκίνησης, χωρίς να αλλάζει ποτέ πραγματικά πορεία.
Του Νίκου Βασιλειάδη
Μετά τον Ντέιβιντ Κάμερον, την Τερέζα Μέι, τον Μπόρις Τζόνσον, τη Λιζ Τρας, τον Ρίσι Σούνακ και τον Κιρ Στάρμερ, σειρά παίρνει ο Άντι Μπέρναμ. Το όνομά του παρουσιάζεται ήδη ως η νέα μεγάλη ελπίδα. Πριν ακόμη ορκιστεί, οι αναλύσεις αναρωτιούνται αν διαθέτει το χάρισμα, τη λαϊκή απήχηση και την πολιτική ευφυΐα που έλειψαν από τον προκάτοχό του. Είναι η ίδια συζήτηση που επαναλαμβάνεται σχεδόν μηχανικά εδώ και μία δεκαετία.
Το πρόβλημα είναι ότι η Βρετανία δεν πάσχει από έλλειψη προσώπων. Πάσχει από έλλειψη απαντήσεων.
Το Brexit υποσχέθηκε εθνική αναγέννηση. Αντί γι’ αυτήν άφησε μια οικονομία που αναπτύσσεται ασθενικά, ένα κράτος που δυσκολεύεται να χρηματοδοτήσει τις υπηρεσίες του, ένα Εθνικό Σύστημα Υγείας που εξακολουθεί να ασφυκτιά και μια κοινωνία περισσότερο διχασμένη από ποτέ. Κάθε νέος πρωθυπουργός καλείται να διορθώσει προβλήματα που δεν δημιούργησε ο ίδιος, αλλά και που κανείς από τους προκατόχους του δεν τόλμησε να αντιμετωπίσει κατά μέτωπο.
Έτσι, η πολιτική μετατρέπεται σε θέατρο προσώπων. Αντί να αλλάζει η στρατηγική, αλλάζει ο πρωταγωνιστής. Αντί να αναμετρηθεί το πολιτικό σύστημα με τις αντιφάσεις του, θυσιάζει έναν ακόμη ηγέτη στο όνομα της ανανέωσης. Είναι ένας φαύλος κύκλος που θυμίζει ποδοσφαιρική ομάδα η οποία απολύει συνεχώς προπονητές, χωρίς ποτέ να αναρωτιέται αν το πρόβλημα βρίσκεται στη διοίκηση.
Ο Κιρ Στάρμερ δεν κατέρρευσε επειδή αποδείχθηκε διεφθαρμένος ή ανίκανος. Κατέρρευσε επειδή δεν κατάφερε να πείσει ότι η αλλαγή κυβέρνησης σήμαινε και αλλαγή εποχής. Εξελέγη με μια σαρωτική εντολή να γυρίσει σελίδα μετά από δεκατέσσερα χρόνια Συντηρητικών, όμως πολύ σύντομα βρέθηκε να υπερασπίζεται περικοπές, δημοσιονομική πειθαρχία και πολιτικές που έμοιαζαν περισσότερο με συνέχεια παρά με ρήξη. Όταν οι πολίτες δεν βλέπουν ουσιαστική διαφορά, η απογοήτευση γίνεται ταχύτερη από την ελπίδα.
Τώρα όλοι επενδύουν στον Άντι Μπέρναμ. Είναι καλύτερος επικοινωνιακά, διαθέτει μεγαλύτερη πολιτική άνεση και δεν κουβαλά τις φθορές της κυβέρνησης Στάρμερ. Όμως η πραγματική ερώτηση δεν είναι αν ο Μπέρναμ είναι πιο χαρισματικός. Είναι αν μπορεί να κυβερνήσει σε μια χώρα όπου η οικονομική στενότητα περιορίζει κάθε επιλογή, οι αγορές επιβάλλουν δημοσιονομικά όρια, ο δημόσιος διάλογος καθορίζεται από μια αδυσώπητη επικοινωνιακή μηχανή και η άνοδος του Reform UK πιέζει ολόκληρο το πολιτικό σύστημα προς πιο σκληρές θέσεις.
Η βρετανική πολιτική μοιάζει να έχει αποκτήσει μια ιδιότυπη εξάρτηση από το κουμπί της επανεκκίνησης. Μόλις η δημοτικότητα ενός πρωθυπουργού καταρρεύσει, αντί να ανοίξει μια σοβαρή συζήτηση για το μοντέλο διακυβέρνησης, το κράτος, την παραγωγή ή τη θέση της χώρας μετά το Brexit, αλλάζει ο ένοικος της Ντάουνινγκ Στριτ. Σαν να αρκεί μια νέα φωτογραφία στην πόρτα του αριθμού 10 για να λυθούν προβλήματα που ωριμάζουν εδώ και δεκαετίες.
Το πιο ανησυχητικό δεν είναι ότι αλλάζουν τόσο συχνά οι πρωθυπουργοί. Είναι ότι όλο και λιγότεροι Βρετανοί πιστεύουν πως έχει σημασία ποιος είναι ο επόμενος. Όταν η πολιτική μετατρέπεται σε εναλλαγή διαχειριστών της ίδιας κρίσης, η δημοκρατία αρχίζει να χάνει το πιο πολύτιμο κεφάλαιό της: την προσδοκία ότι οι εκλογές μπορούν πράγματι να αλλάξουν την πορεία μιας χώρας.
Ίσως λοιπόν ο Άντι Μπέρναμ να αποδειχθεί ικανότερος από τον Κιρ Στάρμερ. Ίσως να είναι πιο τολμηρός, πιο πειστικός ή πιο δημοφιλής. Αλλά αν βρεθεί εγκλωβισμένος στους ίδιους θεσμικούς περιορισμούς, στις ίδιες οικονομικές πιέσεις και στην ίδια εμμονή του πολιτικού συστήματος να αναζητά σωτήρες αντί λύσεων, τότε η Βρετανία δεν θα έχει αποκτήσει έναν νέο πρωθυπουργό. Θα έχει απλώς αλλάξει, για έβδομη φορά μέσα σε δέκα χρόνια, την ψευδαίσθηση ότι ο επόμενος θα καταφέρει εκεί όπου όλοι οι προηγούμενοι απέτυχαν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Παραιτήθηκε ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ
Η χαμένη δεκαετία της Βρετανίας: Όταν ένα σύνθημα νίκησε μια χώρα
