PLUS
Σε μια εξέλιξη που θα μπορούσε να αλλάξει τις γεωπολιτικές και οικονομικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία-πλαίσιο για την παράταση της εκεχειρίας τους κατά 60 ημέρες και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα περάσματα ενέργειας στον κόσμο.
Η συμφωνία, η οποία ανακοινώθηκε έπειτα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν και αναμένεται να υπογραφεί στη Γενεύη την Παρασκευή, προβλέπει τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων και τη δημιουργία ενός νέου πλαισίου διαλόγου για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Ένα βασικό σημείο διαφωνίας κατά τη διάρκεια των αρχικών συνομιλιών για την κατάπαυση του πυρός ήταν το κατά πόσον ο Λίβανος θα συμπεριλαμβανόταν σε οποιαδήποτε συμφωνία.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, ήταν κατηγορηματικός σχετικά με το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας της Κυριακής, λέγοντας: «Έχει κηρυχθεί μόνιμος και άμεσος τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Ο μεσολαβητής Σαρίφ ήταν επίσης σαφής, λέγοντας σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Και οι δύο πλευρές έχουν δηλώσει τον άμεσο και οριστικό τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Αλλά ο Τραμπ δεν έκανε καμία αναφορά στον Λίβανο στις αρχικές του ανακοινώσεις στο Truth Social, εστιάζοντας σχεδόν αποκλειστικά στο στενό του Ορμούζ.
Στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η επαναλειτουργία τους αναμένεται να αποκαταστήσει σημαντικό μέρος της ομαλότητας στις διεθνείς αγορές ενέργειας, οι οποίες είχαν δεχθεί ισχυρούς κραδασμούς κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Άμεση αντίδραση των αγορών
Η ανακοίνωση της συμφωνίας είχε άμεσο αντίκτυπο στις τιμές του πετρελαίου. Το Brent και το αμερικανικό WTI κατέγραψαν πτώση άνω του 4%, καθώς οι επενδυτές εκτίμησαν ότι μειώνεται σημαντικά ο κίνδυνος διακοπής της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι, αν και η συμφωνία δημιουργεί θετικές προοπτικές, η πλήρης αποκατάσταση των ενεργειακών ροών και των εξαγωγών πετρελαίου θα απαιτήσει χρόνο.
Το επόμενο βήμα: Πυρηνικές διαπραγματεύσεις
Κατά τη διάρκεια της 60ήμερης εκεχειρίας, οι δύο πλευρές θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για τα πλέον ακανθώδη ζητήματα των διμερών σχέσεων, με κυριότερο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τον εμπλουτισμό ουρανίου και το μέλλον των αποθεμάτων του. Τα θέματα αυτά παραμένουν ανοιχτά και θεωρούνται καθοριστικά για τη μετατροπή της προσωρινής συμφωνίας σε μια πιο μόνιμη διευθέτηση.
Πολιτικές προεκτάσεις
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, χαιρέτισε τη συμφωνία ως σημαντική διπλωματική επιτυχία, υποστηρίζοντας ότι ανοίγει τον δρόμο για σταθερότητα στην περιοχή και αποκλιμάκωση της ενεργειακής κρίσης που είχε επηρεάσει την παγκόσμια οικονομία. Ωστόσο, τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στο Ισραήλ υπάρχουν φωνές που αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα τη συμφωνία, θεωρώντας ότι οι τελικές παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη παραμένουν ασαφείς.
Παρά τις αβεβαιότητες, η συμφωνία θεωρείται η σημαντικότερη διπλωματική πρόοδος των τελευταίων μηνών και ίσως αποτελέσει την αφετηρία για μια ευρύτερη επαναπροσέγγιση ανάμεσα στις δύο χώρες.
