PLUS
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται πως πλησιάζουν σε μια κρίσιμη συμφωνία για τον τερματισμό της πολυμέτωπης κρίσης στη Μέση Ανατολή, καθώς, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται η Washington Times, εντός της ημέρας αναμένεται να ανακοινωθεί η οριστικοποίηση προσχεδίου ειρήνης.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, το προσχέδιο συμφωνήθηκε το Σάββατο και έχει ήδη αποσταλεί στις πολιτικές ηγεσίες των δύο χωρών για την τελική έγκριση. Στις διαβουλεύσεις συμμετείχαν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ.
Εφόσον υπάρξει τελική συμφωνία, η εύθραυστη εκεχειρία των τελευταίων έξι εβδομάδων θα μπορούσε να μετατραπεί σε μόνιμη διευθέτηση, παρά τις πρόσφατες προειδοποιήσεις του Ντόναλντ Τραμπ για ενδεχόμενα νέα πλήγματα κατά της Τεχεράνης.
Ρόλο-κλειδί το Πακιστάν
Το Πακιστάν, που έχει αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο στις συνομιλίες, κάνει λόγο για «ενθαρρυντική πρόοδο» προς μια συνολική κατανόηση μεταξύ των δύο πλευρών.
Πηγές που συμμετέχουν στις επαφές περιγράφουν το υπό διαπραγμάτευση πλαίσιο ως «αρκετά ολοκληρωμένο» ώστε να ανοίξει ο δρόμος για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η διαδικασία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε τρία στάδια: πρώτα η επίσημη λήξη των εχθροπραξιών, στη συνέχεια η διευθέτηση της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ και τέλος ένας νέος κύκλος διαπραγματεύσεων διάρκειας 30 ημερών, με δυνατότητα παράτασης.
Τραμπ: «Η συμφωνία έχει σε μεγάλο βαθμό διαπραγματευθεί»
Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι το βασικό πλαίσιο της συμφωνίας έχει ήδη διαμορφωθεί, σημειώνοντας πως οι τελικές λεπτομέρειες παραμένουν υπό συζήτηση.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι η συμφωνία αναμένεται να περιλαμβάνει και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, της κρίσιμης θαλάσσιας οδού μέσω της οποίας διακινείται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ωστόσο, απέφυγε να δώσει περισσότερες πληροφορίες για το περιεχόμενο της συμφωνίας, επισημαίνοντας ότι οι τελικές πτυχές του σχεδίου θα ανακοινωθούν σύντομα.
Επιφυλάξεις από την Τεχεράνη
Στον αντίποδα, ιρανικά μέσα ενημέρωσης εμφανίζονται πιο συγκρατημένα απέναντι στις δηλώσεις Τραμπ.
Το ημιεπίσημο πρακτορείο Fars υποστήριξε ότι οι αναφορές περί σχεδόν ολοκληρωμένης συμφωνίας «δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα», ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι ακόμη και σε περίπτωση συμφωνίας, τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν υπό ιρανικό έλεγχο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Τεχεράνη ενδέχεται να επιτρέψει την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα προπολεμικά επίπεδα, χωρίς όμως να αποδεχθεί πλήρη ελευθερία διέλευσης όπως ίσχυε πριν από την έναρξη της κρίσης.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι ζητήματα όπως η αδειοδότηση, οι διαδρομές και οι όροι διέλευσης θα συνεχίσουν να ελέγχονται από την Ισλαμική Δημοκρατία.
Τα Στενά του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο
Παρά την πρόοδο, κομβικά ζητήματα παραμένουν ανοιχτά. Η τύχη του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, η άρση των αμερικανικών κυρώσεων και το καθεστώς λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ εξακολουθούν να αποτελούν βασικά σημεία τριβής.
Το Ορμούζ παραμένει σε μεγάλο βαθμό κλειστό από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.
Στο παρασκήνιο, ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού Ασίμ Μουνίρ είχε επαφές στην Τεχεράνη με στόχο τη γεφύρωση των διαφορών, ενώ αντιπροσωπεία του Κατάρ μετέβη επίσης στο Ιράν για νέο γύρο διπλωματικών επαφών.
Στο τραπέζι και το εμπλουτισμένο ουράνιο
Ιδιαίτερη σημασία φαίνεται να αποκτά και το ζήτημα του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει η Τεχεράνη.
Σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, ένα από τα βασικά στοιχεία της πρότασης αφορά δέσμευση του Ιράν να εγκαταλείψει το συγκεκριμένο απόθεμα, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη αποσαφηνιστεί ο τρόπος εφαρμογής της συμφωνίας.
Παρότι οι τεχνικές λεπτομέρειες παραμένουν ανοιχτές, στην Ουάσιγκτον θεωρούν ότι ακόμη και μια γενική δέσμευση από την ιρανική πλευρά θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό πολιτικό επιχείρημα απέναντι στους Ρεπουμπλικάνους που αντιδρούν σε οποιαδήποτε προσέγγιση με την Τεχεράνη.
«Υπάρχει πρόοδος, αλλά παραμένουν εμπόδια»
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έκανε λόγο για «κάποια πρόοδο», επαναλαμβάνοντας ωστόσο ότι η αμερικανική θέση παραμένει αμετάβλητη: το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, οφείλει να παραδώσει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο και να διασφαλιστεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, απορρίπτει την εγκατάλειψη του εμπλουτισμού ουρανίου και ζητά άρση των οικονομικών κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων και τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ ανέφερε ότι το τελικό προσχέδιο εξακολουθεί να εξετάζεται, σημειώνοντας πως «υπάρχουν ακόμη ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν μέσω διαμεσολάβησης».
Την ίδια ώρα, Ιρανοί αξιωματούχοι εξακολουθούν να εκφράζουν δυσπιστία απέναντι στην Ουάσιγκτον, τονίζοντας ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας έχουν ανακτήσει επιχειρησιακές δυνατότητες κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας και παραμένουν έτοιμες να απαντήσουν σε περίπτωση επανέναρξης των συγκρούσεων.
