PLUS
Νέα δεδομένα φαίνεται να διαμορφώνονται γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, καθώς Ιράν και Ομάν προχώρησαν σε συνομιλίες για το νομικό και κυριαρχικό καθεστώς της στρατηγικής θαλάσσιας οδού από την οποία διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG. Οι επαφές πραγματοποιήθηκαν στη Μουσκάτ, σε μια περίοδο όπου η περιοχή βρίσκεται ήδη σε κατάσταση υψηλής γεωπολιτικής έντασης μετά τη σύγκρουση Ιράν–ΗΠΑ–Ισραήλ και τις αλλεπάλληλες κρίσεις στη ναυσιπλοΐα του Περσικού Κόλπου.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δύο χώρες συζήτησαν «νομικούς κανόνες κοινής κυριαρχίας» και συντονισμού στα Στενά του Ορμούζ, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα ζητήματα ασφαλούς διέλευσης πλοίων, ελέγχου ναυσιπλοΐας και κυριαρχικών δικαιωμάτων. Ιρανοί και Ομανοί αξιωματούχοι φέρονται να τόνισαν ότι τα Στενά αποτελούν τμήμα των χωρικών υδάτων και των δύο κρατών, επισημαίνοντας την ανάγκη «κοινής διαχείρισης» σε μια περίοδο αυξημένης αστάθειας.
Η συζήτηση αυτή προκαλεί ήδη έντονη ανησυχία στη Δύση και στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη επιχειρεί σταδιακά να μετατρέψει την de facto στρατιωτική επιρροή της στην περιοχή σε πολιτικό και νομικό καθεστώς ελέγχου. Η εξέλιξη έρχεται λίγες εβδομάδες μετά τις απειλές του Ιράν για επιβολή διοδίων ή ειδικών κανονισμών διέλευσης στα Στενά, αλλά και μετά τις αναφορές για ιρανικά σχέδια «παρακολούθησης» της ναυσιπλοΐας από κοινού με το Ομάν.
Το Στενό του Ορμούζ θεωρείται μία από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες στον κόσμο. Από εκεί περνούν καθημερινά τεράστιες ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Ιράκ προς την Ευρώπη και την Ασία. Οποιαδήποτε μεταβολή στο καθεστώς ελέγχου ή στη λειτουργία του επηρεάζει άμεσα τις τιμές ενέργειας, τις ασφαλιστικές αγορές και τη διεθνή ναυτιλία.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η Τεχεράνη έχει εντείνει αισθητά τη ρητορική της γύρω από τα Στενά. Ανώτεροι αξιωματούχοι των Φρουρών της Επανάστασης δήλωσαν ότι το Ιράν θεωρεί πλέον το Ορμούζ «ευρύτερη επιχειρησιακή ζώνη» και όχι απλώς ένα στενό πέρασμα, επεκτείνοντας ουσιαστικά τη γεωγραφική περιοχή στην οποία θεωρεί ότι διαθέτει αυξημένα δικαιώματα ελέγχου και ασφάλειας.
Παράλληλα, η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν δεσμεύεται πλήρως από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), υποστηρίζοντας ότι ως παράκτιο κράτος διατηρεί δικαίωμα επιβολής μέτρων ασφαλείας και ελέγχου στη ναυσιπλοΐα. Η θέση αυτή αμφισβητείται έντονα από δυτικές χώρες και διεθνείς νομικούς κύκλους, οι οποίοι υπογραμμίζουν ότι τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν διεθνή θαλάσσια δίοδο με κατοχυρωμένο δικαίωμα ελεύθερης διέλευσης.
Το Ομάν, από την πλευρά του, επιχειρεί να διατηρήσει τον παραδοσιακό ρόλο του ουδέτερου διαμεσολαβητή στον Κόλπο. Ωστόσο, η στενότερη συνεργασία με το Ιράν δημιουργεί ανησυχίες σε αραβικές χώρες του Κόλπου και στη Δύση, καθώς ενδέχεται να ενισχύσει περαιτέρω την ιρανική επιρροή στη σημαντικότερη ενεργειακή πύλη του πλανήτη. Αναλυτές σημειώνουν ότι η Μουσκάτ βρίσκεται σε δύσκολη θέση: από τη μία χρειάζεται σταθερότητα και ασφαλή ναυσιπλοΐα, από την άλλη δεν επιθυμεί να συγκρουστεί με την Τεχεράνη.
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες και ευρωπαϊκές χώρες προσπαθούν να αποτρέψουν μια νέα κλιμάκωση. Ουάσιγκτον και Πεκίνο συμφώνησαν πρόσφατα ότι καμία χώρα δεν μπορεί να επιβάλει μονομερώς τέλη ή περιορισμούς στη διέλευση πλοίων από τα Στενά, ενώ στο παρασκήνιο συνεχίζονται οι συζητήσεις για διεθνή ναυτική παρουσία ασφαλείας στην περιοχή.
Αυτό που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στους διεθνείς αναλυτές δεν είναι μόνο η πιθανότητα στρατιωτικής σύγκρουσης, αλλά η σταδιακή μετατροπή της κρίσης σε ένα νέο «κανονικό». Όσο περισσότερες χώρες αποδέχονται στην πράξη ειδικούς όρους διέλευσης, μηχανισμούς ελέγχου ή διμερείς ρυθμίσεις για το Ορμούζ, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να διαμορφωθεί ένα νέο καθεστώς περιορισμένης ελευθερίας ναυσιπλοΐας σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Επίθεση στα Στενά του Ορμούζ: Χτυπήθηκε γαλλικό πλοίο – Τραυματίες στο πλήρωμα
