PLUS
Στις 29 Αυγούστου οι Ισλανδοί καλούνται να αποφασίσουν αν η χώρα τους θα επανεκκινήσει τις διαπραγματεύσεις ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οποίες είχαν παγώσει το 2013. Η Ισλανδία υπέβαλε αρχικά αίτηση το 2009 μετά την οικονομική κρίση, αλλά αποσύρθηκε από τις συνομιλίες το 2013 λέγοντας ότι δεν μπορούσε να προχωρήσει περαιτέρω χωρίς δημοψήφισμα.Η ψηφοφορία δεν αφορά την άμεση ένταξη, αλλά το αν η διαδικασία θα ανοίξει ξανά. Εάν το αποτέλεσμα είναι θετικό, θα ακολουθήσουν νέες διαπραγματεύσεις και στη συνέχεια δεύτερο δημοψήφισμα για την τελική συμφωνία.
Η συζήτηση στην Ισλανδία δεν αφορά μόνο την οικονομία. Αγγίζει βαθύτερα ζητήματα ταυτότητας, κυριαρχίας και γεωπολιτικού προσανατολισμού. Η χώρα είναι ήδη μέλος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και της ζώνης Σένγκεν, απολαμβάνοντας πολλά από τα οφέλη της ευρωπαϊκής αγοράς χωρίς να συμμετέχει πλήρως στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Η νέα ώθηση προς την Ευρώπη συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις διεθνείς εξελίξεις. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η αυξανόμενη στρατηγική σημασία της Αρκτικής και οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία προκάλεσαν ανησυχία στο Ρέικιαβικ. Πολλοί Ισλανδοί θεωρούν ότι η συμμετοχή στην ΕΕ θα προσέφερε ισχυρότερες πολιτικές και οικονομικές εγγυήσεις σε ένα ολοένα πιο ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Οι υποστηρικτές της ευρωπαϊκής προοπτικής προβάλλουν επίσης οικονομικά επιχειρήματα. Η Ισλανδία εξακολουθεί να βασίζεται στην κορόνα, ένα νόμισμα που χαρακτηρίζεται από διακυμάνσεις, ενώ τα υψηλά επιτόκια και το αυξημένο κόστος ζωής αποτελούν μόνιμες πηγές ανησυχίας. Σύμφωνα με τους φιλοευρωπαίους, η στενότερη σύνδεση με την ΕΕ και ενδεχομένως μελλοντικά με το ευρώ θα μπορούσε να ενισχύσει τη σταθερότητα της οικονομίας.
Απέναντί τους βρίσκονται όσοι θεωρούν ότι η ένταξη θα απειλήσει τον έλεγχο της χώρας πάνω στους φυσικούς της πόρους. Η αλιεία παραμένει η «κόκκινη γραμμή» της ισλανδικής πολιτικής. Για δεκαετίες οι Ισλανδοί αντιμετωπίζουν τα αλιευτικά τους δικαιώματα ως στοιχείο εθνικής κυριαρχίας και φοβούνται ότι η ένταξη στην κοινή αλιευτική πολιτική της ΕΕ θα περιορίσει αυτή την αυτονομία. Παρότι υπάρχουν ενδείξεις ότι θα μπορούσαν να εξεταστούν ειδικές εξαιρέσεις, το θέμα εξακολουθεί να διχάζει βαθιά την κοινωνία.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μια χώρα σχεδόν μοιρασμένη στα δύο. Άλλες έρευνες εμφανίζουν οριακό προβάδισμα των υποστηρικτών της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων και άλλες των αντιπάλων της. Το βέβαιο είναι ότι μεγάλο μέρος των πολιτών παραμένει αναποφάσιστο και αναζητά αξιόπιστη πληροφόρηση για τις πραγματικές συνέπειες μιας πιθανής ένταξης.
Στην προεκλογική εκστρατεία πλανάται συνεχώς η σκιά του Brexit. Η υπουργός Εξωτερικών της Ισλανδίας έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα για τον κίνδυνο ενός «Brexit moment», φοβούμενη ότι η δημόσια συζήτηση μπορεί να κατακλυστεί από παραπληροφόρηση, υπερβολές και ξένες παρεμβάσεις, όπως συνέβη στη Βρετανία το 2016.
Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος θα ξεπεράσει τα όρια της ίδιας της Ισλανδίας. Σε μια περίοδο όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά νέες ισορροπίες, διεύρυνση και μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, η στάση ενός μικρού αλλά γεωπολιτικά κρίσιμου κράτους στον Βόρειο Ατλαντικό αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Η Ισλανδία βρίσκεται μπροστά σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα πλησιάσει περισσότερο την Ευρώπη. Είναι και ποια θέση επιθυμεί να έχει σε έναν κόσμο που αλλάζει γρηγορότερα από ποτέ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στενά του Ορμούζ: Ξεκίνησε η κίνηση των πλοίων μετά τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν
Οι Ευρωπαίοι «χαϊδεύουν» τον Τραμπ για να κρατήσουν ενωμένη τη Δύση
