PLUS
Το Ισραήλ βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπο όχι με έναν πόλεμο, αλλά με ένα πλέγμα συγκρούσεων που εκτείνεται από τη Γάζα μέχρι τον Λίβανο και από εκεί μέχρι τη σκιά του Ιράν. Η έννοια της «διαρκούς κινητοποίησης» δεν είναι πλέον θεωρία — είναι η καθημερινή πραγματικότητα ενός κράτους που επιχειρεί να διαχειριστεί πολλαπλά μέτωπα ταυτόχρονα.
Στη Γάζα, η σύγκρουση δεν έχει καταλήξει σε μια καθαρή στρατιωτική ή πολιτική λύση. Η Hamas μπορεί να έχει δεχθεί σοβαρά πλήγματα, αλλά δεν έχει εξαφανιστεί ως δύναμη. Αντίθετα, η συνέχιση των επιχειρήσεων εγκλωβίζει το Ισραήλ σε έναν πόλεμο φθοράς, όπου κάθε «νίκη» είναι προσωρινή και κάθε αποχώρηση ενέχει τον κίνδυνο επανάληψης της κρίσης.
Την ίδια στιγμή, στα βόρεια σύνορα, η Hezbollah στον Λίβανο διατηρεί μια στρατιωτική ισχύ που λειτουργεί ως μόνιμη απειλή κλιμάκωσης. Το ενδεχόμενο ενός πλήρους πολέμου στον Λίβανο δεν είναι θεωρητικό σενάριο, αλλά μια πιθανότητα που επηρεάζει καθημερινά τις στρατηγικές αποφάσεις της ισραηλινής ηγεσίας.
Το Ιράν ως κεντρικός παίκτης
Πίσω από αυτά τα μέτωπα βρίσκεται το Ιράν, όχι απαραίτητα ως άμεσος εμπλεκόμενος, αλλά ως δύναμη που στηρίζει, εξοπλίζει και συντονίζει ένα δίκτυο περιφερειακών συμμάχων. Για το Ισραήλ, αυτό σημαίνει ότι καμία σύγκρουση δεν είναι πραγματικά τοπική.
Η στρατηγική πρόκληση είναι ξεκάθαρη: πώς αντιμετωπίζεις έναν αντίπαλο που δεν περιορίζεται σε ένα σύνορο, αλλά εκτείνεται σε ολόκληρη την περιοχή;
Η απάντηση που φαίνεται να προκρίνεται είναι η συνεχής στρατιωτική ετοιμότητα. Όμως αυτή η επιλογή μετατρέπει τη χώρα σε έναν οργανισμό που λειτουργεί μόνιμα σε «κατάσταση έκτακτης ανάγκης».
Η δύσκολη σχέση με τον αραβικό κόσμο
Τα τελευταία χρόνια, το Ισραήλ είχε επενδύσει σε μια στρατηγική προσέγγισης με αραβικά κράτη, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν, μέσα από τις Συμφωνίες του Αβραάμ. Αυτή η προσέγγιση βασιζόταν στην ιδέα ότι η κοινή ανησυχία για το Ιράν θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες ισορροπίες.
Ωστόσο, ο πόλεμος στη Γάζα έχει περιπλέξει αυτή την πορεία. Η πίεση της κοινής γνώμης στις αραβικές χώρες περιορίζει τα περιθώρια συνεργασίας και αναγκάζει τις κυβερνήσεις να κρατούν αποστάσεις.
Ακόμη και χώρες που δεν επιθυμούν σύγκρουση με το Ισραήλ δυσκολεύονται να αγνοήσουν το πολιτικό κόστος της σχέσης μαζί του.
Μια κοινωνία στα όριά της
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο γεωπολιτικό. Είναι και εσωτερικό.
Η διαρκής επιστράτευση, οι επαναλαμβανόμενες κρίσεις και η αίσθηση ότι «δεν υπάρχει τέλος» αρχίζουν να επηρεάζουν την ισραηλινή κοινωνία. Οικονομικά, το βάρος είναι μεγάλο. Κοινωνικά, οι ανισότητες στο ποιος υπηρετεί και ποιος όχι εντείνουν τις εντάσεις.
Η άμυνα απαιτεί τεράστιους πόρους, που συχνά αφαιρούνται από άλλους τομείς: κοινωνικές υπηρεσίες, υποδομές, καινοτομία.
Σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, αυτό μπορεί να είναι διαχειρίσιμο. Σε βάθος χρόνου όμως, δημιουργεί ένα αθροιστικό κόστος που γίνεται όλο και πιο δύσκολο να καλυφθεί. Η οικονομία αρχίζει να λειτουργεί όχι με βάση την ανάπτυξη, αλλά με βάση την επιβίωση.
Και τότε το ερώτημα γίνεται πιο πιεστικό: πόσο μπορεί να διαρκέσει αυτή η ισορροπία; Όταν τα βάρη δεν κατανέμονται ισότιμα, όταν ορισμένες ομάδες νιώθουν ότι σηκώνουν δυσανάλογο φορτίο, όταν η καθημερινότητα γίνεται ολοένα πιο απαιτητική, τότε η συνοχή αρχίζει να δοκιμάζεται.
Αλλά και πολιτικά, η έλλειψη μιας ξεκάθαρης στρατηγικής εξόδου δημιουργεί αμφιβολίες: είναι αυτό μια μεταβατική περίοδος ή μια νέα κανονικότητα;
Η παγίδα της μόνιμης σύγκρουσης
Το μεγαλύτερο ρίσκο για το Ισραήλ δεν είναι μόνο οι εξωτερικοί του αντίπαλοι. Είναι η πιθανότητα να εγκλωβιστεί σε ένα μοντέλο όπου η σύγκρουση δεν έχει τέλος — μόνο διακυμάνσεις έντασης.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η στρατιωτική ισχύς παραμένει απαραίτητη, αλλά δεν αρκεί. Γιατί ακόμη και το ισχυρότερο κράτος δεν μπορεί να λειτουργεί επ’ αόριστον σαν να βρίσκεται σε πόλεμο.
Από τη Γάζα μέχρι τον Λίβανο και από εκεί μέχρι το Ιράν, το Ισραήλ αντιμετωπίζει μια πραγματικότητα χωρίς εύκολες λύσεις. Η επιλογή της διαρκούς κινητοποίησης μπορεί να προσφέρει βραχυπρόθεσμη ασφάλεια, αλλά δημιουργεί μακροπρόθεσμα διλήμματα που δεν λύνονται με στρατιωτικά μέσα.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν το Ισραήλ μπορεί να πολεμά σε πολλά μέτωπα. Είναι αν μπορεί να συνεχίσει να ζει έτσι. Γιατί ακόμη και το ισχυρότερο κράτος δεν μπορεί να λειτουργεί επ’ αόριστον σαν να βρίσκεται σε πόλεμο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ρωσία: Συνάντηση Πούτιν – Αραγτσί στη Μόσχα – Στο φόντο το αδιέξοδο Ιράν–ΗΠΑ
